Πώς προσεγγίζεται ένα «αόρατο» κόμμα

Οι πολιτικές δημοσκοπήσεις που επιχειρούν να προσεγγίσουν την εκλογική επιρροή
των κομμάτων, σε μια δεδομένη συγκυρία, οφείλουν να ακολουθούν ορισμένους
μεθοδολογικούς κανόνες, κεντρικό στοιχείο των οποίων είναι η προσπάθεια να
μιμηθούν την ίδια την πράξη της ψηφοφορίας (χρήση κάλπης, επίσημη ονομασία
κομμάτων κ.λπ.).

Επιπλέον, για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα εγγενή τεχνικά και
μεθοδολογικά προβλήματα μιας πολιτικής δημοσκόπησης (καθώς και τις
αναπόφευκτες στρεβλώσεις), χρησιμοποιούν την προηγούμενη σωρευμένη εμπειρία
από τη συνεχή αντιπαραβολή των δημοσκοπήσεων με τα πραγματικά εκλογικά
αποτελέσματα. Και η αντιπαραβολή αυτή δεν αφορά μόνον τη «στάθμιση» του
δείγματος με βάση τα δεδομένα των προηγούμενων εκλογών, αλλά και την
αξιολόγηση της συμπεριφοράς των δυνητικών ψηφοφόρων κάθε κόμματος (όπως
εμφανίζονται σε μια δημοσκόπηση), σε πλαίσιο πραγματικού εκλογικού
ανταγωνισμού. Γι’ αυτό και η εκτίμηση της εκλογικής επιρροής ενός νέου
κόμματος είναι εξαιρετικά επισφαλής, ακόμη κι αν αυτό έχει πλήρως μορφοποιηθεί
και μετέχει ισότιμα της προεκλογικής εκστρατείας, ακριβώς γιατί δεν υπάρχουν,
στην περίπτωσή του, συγκρίσιμα στοιχεία από προηγούμενες εκλογικές
αναμετρήσεις. Το νέο κόμμα, την ίδρυση του οποίου προανήγγειλε ο δήμαρχος
Αθηναίων, δεν πληροί καμία από τις μεθοδολογικές προϋποθέσεις που θα
επέτρεπαν, τουλάχιστον στη σημερινή συγκυρία, μια, έστω και κατά προσέγγιση,
εκτίμηση της επιρροής του σε περίπτωση αυτόνομης εμφάνισης στις εκλογές
(ονομασία, πρόγραμμα, στελέχωση κ.λπ.). Γι’ αυτό και τα δεδομένα της παρούσας
έρευνας, όπως και άλλων αντίστοιχων ερευνών που έχουν ήδη δημοσιευτεί («Το
Βήμα», 21.1.2001) ή πρόκειται να δημοσιευθούν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως
αυτό που πραγματικά είναι. Δηλαδή, ως μια προσεγγιστική χαρτογράφηση των
τάσεων της κοινής γνώμης και των επιμέρους χώρων του εκλογικού ανταγωνισμού, η
οποία κατά κανέναν τρόπο δεν αποτυπώνει «πρόθεση ψήφου», αλλά ούτε καν μπορεί
να εκληφθεί ως υποκατάστατό της.

Πράγματι, η συμπερίληψη στο ψηφοδέλτιο μιας δημοσκόπησης ενός νέου κόμματος,
χωρίς επίσημη ονομασία, με μόνο προσδιοριστικό στοιχείο το όνομα του
(δημοφιλούς) αρχηγού του, αντιφάσκει με τον βασικό μεθοδολογικό κανόνα που
επιβάλλει την κατά το δυνατόν πιστότερη μίμηση της πράξης της ψηφοφορίας.
Βέβαια, σ’ ένα ρευστό πολιτικό σκηνικό όπως το σημερινό, όπου η ίδρυση του
νέου κόμματος έχει ήδη εξαγγελθεί χωρίς να έχει ακόμη υλοποιηθεί, οποιαδήποτε
τεχνική επιλογή κι αν υιοθετηθεί, είναι αναπόφευκτο να παρουσιάζει εγγενείς
αδυναμίες. Γιατί ούτε η παράλειψη της αναφοράς στο «κόμμα Αβραμόπουλου» (και η
υποκατάστασή του από την ένδειξη «Άλλο») μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί πιστή
αναπαράσταση της σημερινής πολιτικής πραγματικότητας. Γι’ αυτό και τα
αποτελέσματα στην ερώτηση για την «πρόθεση ψήφου» στην παρούσα έρευνα, όπως
και σε άλλες αντίστοιχες δημοσκοπήσεις αυτής της περιόδου, θα πρέπει να
αντιμετωπίζονται ως απλές ενδείξεις, για την αξιολόγηση των οποίων τα δεδομένα
της «πρόθεσης» πρέπει να διασταυρώνονται με αντίστοιχης τάξεως ερωτήσεις από
την υπόλοιπη έρευνα.