Μετοχές με δόσεις

Ειδική άδεια για τις χρηματιστηριακές εταιρείες και ενέχυρο μεγαλύτερο από
το ποσό της πίστωσης απαιτεί από τα μέλη και τους επενδυτές η απόφαση της
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για την αγορά μετοχών με πίστωση (margin accounts).
Επίσης, από τον επόμενο μήνα (οπότε θα αρχίσει να ισχύει η σχετική απόφαση),
οι επενδυτές θα μπορούν να αγοράζουν μετοχές είτε με εμπρόθεσμη εξόφληση
ολόκληρου του τιμήματος είτε θα χρησιμοποιούν τη δυνατότητα λήψης πίστωσης.

Η ενεχυρίαση χαρτοφυλακίου υποχρεώνει τις χρηματιστηριακές εταιρείες να παρακολουθούν τους ειδικούς λογαριασμούς πίστωσης που θα δημιουργηθούν με βάση την ασφαλιστική δικλίδα που θέτει το «περιθώριο διατήρησης»

Η εφαρμογή της πίστωσης για την αγορά μετοχών είναι θέμα ημερών, αφού το
σχέδιο της σχετικής απόφασης για τα margin accounts δόθηκε χθες από την
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς στους φορείς της αγοράς προκειμένου να γίνει συζήτηση
και να διατυπωθεί το τελικό κείμενο.

Το τελικό πλαίσιο και η ψήφιση του σχετικού νόμου αναμένεται να έχουν
ολοκληρωθεί μέχρι τον επόμενο μήνα.

Αρχικό περιθώριο

Για κάθε αγορά με πίστωση, ο πελάτης είναι υποχρεωμένος να δώσει κάλυψη με
μετρητά ή με μετοχές, ομόλογα κ.λπ. που να ανέρχονται το πολύ έως το 50% του
συνολικού χαρτοφυλακίου (μετοχές με πίστωση και με μετρητά), ώστε να προκύπτει
το “αρχικό περιθώριο”. Με απλά λόγια, εάν ένας επενδυτής καταβάλει στη
χρηματιστηριακή εταιρεία 100 ευρώ, τότε η χρηματιστηριακή μπορεί να του δώσει
πίστωση για αγορά μετοχών αξίας 100 ευρώ το πολύ. Δηλαδή θα δημιουργηθεί ένα
χαρτοφυλάκιο αξίας 200 ευρώ.

Το αρχικό περιθώριο ορίζεται από τη χρηματιστηριακή εταιρεία και το ύψος του
καθορίζεται από τις κινητές αξίες που καταβάλλει ο επενδυτής, οι οποίες
δημιουργούν το χαρτοφυλάκιο ασφαλείας. Το ελάχιστο περιθώριο που μπορεί να
υπάρχει καθημερινά λέγεται περιθώριο διατήρησης. Με βάση το ποσοστό αυτό, η
χρηματιστηριακή εταιρεία θα καλεί τον πελάτη να καταβάλει χρήματα ή (εάν δεν
έχει χρήματα) θα του ρευστοποιεί μετοχές, ανάλογα με την καθημερινή αποτίμηση
του συνολικού χαρτοφυλακίου (μετοχές με πίστωση και με μετρητά). Για τον
καθορισμό του μηχανισμού περιθωρίου λαμβάνεται υπόψη και το “έλλειμμα
περιθωρίου”. Αυτό είναι ένα ποσό κατά το οποίο το περιθώριο είναι μικρότερο
από το γινόμενο του αρχικού περιθωρίου (π.χ. 50%) επί του χαρτοφυλακίου
ασφαλείας (π.χ. 100 ευρώ).

Χαρτοφυλάκιο ασφαλείας

Βασική προϋπόθεση για την παροχή πίστωσης είναι η ενεχυρίαση από τον επενδυτή
υπέρ του μέλους (χρηματιστηριακή εταιρεία) ενός “χαρτοφυλακίου ασφαλείας”. Το
εν λόγω χαρτοφυλάκιο θα αποτιμάται σε καθημερινή βάση. Η ενεχυρίαση
χαρτοφυλακίου υποχρεώνει τις χρηματιστηριακές εταιρείες να παρακολουθούν τους
ειδικούς λογαριασμούς πίστωσης οι οποίοι θα δημιουργηθούν με βάση την
ασφαλιστική δικλίδα που θέτει το “περιθώριο διατήρησης”.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η συνολική πίστωση που θα λαμβάνει επενδυτής θα
εξασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση από χαρτοφυλάκιο υψηλότερης αξίας από εκείνη
της πίστωσης. Από την άλλη πλευρά, η τήρηση του χαρτοφυλακίου ασφαλείας
παρέχει στον επενδυτή τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει την “αγοραστική δύναμη”
που προκύπτει από την αύξηση της αξίας του χαρτοφυλακίου σε σχέση με τα
απαιτούμενα βάσει του ποσοστού αρχικού περιθωρίου, ώστε να λαμβάνει περαιτέρω
πίστωση ακόμα και χωρίς καταβολή μετρητών.

Ο μηχανισμός περιθωρίου απαιτεί συγκεκριμένες διαδικασίες για τη λειτουργία
του, όπως η όχληση των επενδυτών για τήρηση του περιθωρίου διατήρησης στον
λογαριασμό πίστωσης ή η καθημερινή αποτίμηση των χαρτοφυλακίων ασφαλείας.

Υποχρεώσεις εκατέρωθεν

Επίσης, το σχέδιο απόφασης αναφέρει αναλυτικά τις υποχρεώσεις τόσο των πελατών
όσο και των χρηματιστηριακών εταιρειών έναντι των πελατών τους και των
εποπτικών αρχών. Μεγάλη έμφαση δίνεται στην ενημέρωση του επενδυτού.

Σύμφωνα με το εισηγητικό σημείωμα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς “ο συγκεκριμένος
μηχανισμός παροχής πιστώσεων έρχεται να υποκαταστήσει την υιοθετηθείσα μέχρι
σήμερα, βάσει άτυπου και ανεξέλεγκτου πλαισίου, χορήγηση πίστωσης από μέλη σε
πελάτες τους. Η πρακτική αυτή οδήγησε στη δημιουργία χρεωστικών υπολοίπων
πελατών ορισμένων μελών, ακόμα και χωρίς να υπάρχει σε ορισμένες περιπτώσεις
αντιστοιχία με την αποτίμηση των χαρτοφυλακίων τους”.

Αν και η εφαρμογή των margin accounts θα ισχύσει από την ψήφιση του νόμου και
την έκδοση της σχετικής απόφασης από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η πίστωση των
επενδυτών από τις χρηματιστηριακές εταιρείες για την αγορά μετοχών αναμένεται
ότι θα καθυστερήσει. Όπως εξηγούν χρηματιστηριακά στελέχη, οι χρηματιστηριακές
εταιρείες θα πρέπει να πάρουν ειδική άδεια από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς
προκειμένου να μπορούν να παρέχουν πίστωση στους επενδυτές. Τα ίδια, επίσης,
στελέχη έλεγαν χθες ότι η αγορά δέχτηκε με μεγάλη ανακούφιση το σχέδιο αυτό,
καθώς δεν θέτει θέμα για τους “κόκκινους” κωδικούς και δεν δημιουργεί
προβλήματα στις συναλλαγές από τυχόν μαζικές πωλήσεις μετοχών προκειμένου να
περιοριστούν τα χρεωστικά υπόλοιπα.