Το ΕΣΥ του 21ου αιώνα ως κεντρικό όραμα

Κατά το 1983 με την ψήφιση του νόμου 1397 που καθιέρωνε το ΕΣΥ, έγινε ασφαλώς
μια ειρηνική βέβαια αλλά ριζοσπαστική κοινωνική επανάσταση στον χώρο της
υγείας. Η κοινή αυτή ομολογία ριζοσπαστικότητας του ΕΣΥ σε όλες τις
πολυκύμαντες φάσεις της είναι ανεξάρτητη από τις κάθε μορφής αντιρρήσεις που
ποικίλες σκοπιμότητες υπαγόρευσαν και υπαγορεύουν. Κανείς όμως επίσης, είτε
ενασχολούμενος με τα θέματα της υγείας είτε απλός πολίτης και χρήστης των
υπηρεσιών που προσφέρονται απ’ αυτήν, δεν αμφισβητεί ότι η τιτάνια προσπάθεια
που επιχειρήθηκε το 1983 έμεινε ημιτελής και σε ορισμένες περιπτώσεις
υπονομεύθηκε ή και ακυρώθηκε. Η παράθεση ενδεικτικών παραδειγμάτων προς
επικύρωση καθίσταται χαρακτηριστική του ισχυρισμού μας:

* Σύστημα υγείας και μάλιστα εθνικό χωρίς πλήρεις και άρτια οργανωμένες
υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας και περίθαλψης στα πλαίσια του οποίου
λειτουργεί θεσμός οικογενειακού γιατρού δεν υπάρχει. Συνεπώς στη χώρα μας, που
δεν υπάρχει παρά στοιχειώδης αντίστοιχη οργάνωση, δεν μπορούμε να αναφερόμαστε
σε εθνικό σύστημα υγείας. Προκύπτει επομένως ως πρωταρχικός στόχος
οποιασδήποτε προσπάθειας εκσυγχρονισμού και βελτίωσης του υγειονομικού μας
συστήματος η οργάνωση του τομέα της πρωτοβάθμιας φροντίδας και περίθαλψης αν
βέβαια προσβλέπεται σοβαρά η δημιουργία ΕΣΥ, κατά το δυνατόν ολοκληρωμένου, με
επίκεντρο φυσικά τον άνθρωπο. Θα αποτολμηθεί;

* Οι ειδήμονες ομολογούν ότι το λεκανοπέδιο δεν χρειάζεται περισσότερες
νοσοκομειακές κλίνες, ίσως μάλιστα το αντίθετο. Υπάρχει όμως άμεση ανάγκη
βελτίωσης της ποιότητάς τους και της εν γένει νοσοκομειακής περίθαλψης που
προσφέρεται στους πολίτες της πρωτεύουσας και βέβαια της χώρας ολόκληρης. Η
προσέγγιση αυτή απαιτούσε, σήμερα μάλιστα καθιστά επιτακτική ειδικά για την
Αττική, εν μέρει και για τη Θεσσαλονίκη, την κατάργηση εν λειτουργία
νοσοκομείων και την αντικατάστασή τους από νέα πιο σύγχρονα και πιο ανθρώπινα.
Αναφέρω ως παράδειγμα και παλιότερη πρότασή μου για μεταφορά μεταξύ άλλων του
Ιπποκράτειου Νοσοκομείου (με διακοπή της λειτουργίας του) στο νέο νοσοκομείο
που ολοκληρώνεται στο Χαϊδάρι.

Θα επιχειρηθούν άραγε τέτοιες ρηξικέλευθες λύσεις;

* Είναι γεγονός ακόμα ότι σε αρκετούς νομούς της χώρας υπάρχουν
περισσότερα του ενός «νοσοκομεία», που όμως υπολειτουργούν όλα, με αποτέλεσμα
οι προσφερόμενες νοσοκομειακές υπηρεσίες να είναι ανεπαρκείς. Η σωστή οργάνωση
απαιτεί τον ουσιαστικό περιορισμό των μονάδων που υπολειτουργούν και την
ορθολογική επιλογή της λειτουργίας της πιο πρόσφορης λύσης. Αυτό βέβαια ίσως
θα σημάνει κοινωνικές αναταραχές αλλά ο ορθολογισμός επιβάλλει αγνόηση του
περίφημου «πολιτικού κόστους» διότι προέχει το κοινωνικό συμφέρον. Θα
επιδειχθεί όμως η απαιτούμενη τόλμη;

Θα μπορούσα να αναφέρω και πολλά άλλα παραδείγματα. Σκοπός όμως του
σημειώματός μου αυτού δεν είναι να σκιαγραφήσω τα προβλήματα που αναδύονται ως
καίρια στο σύστημα υγείας της χώρας μας και να προτείνω τις λύσεις που θεωρώ
πως περιγράφουν το ΕΣΥ του νέου αιώνα. Επιθυμώ να καταθέσω την άποψή μου
δημόσια για το ποιας μορφής πολιτική νομίζω πως πρέπει να επιχειρηθεί σήμερα,
ως εφικτή και αναγκαία, ώστε να προσδοκάται η, ασφαλώς κοινωνικά κρίσιμη,
ουσιαστική βελτίωση των προσφερόμενων υπηρεσιών υγείας στον πολίτη της χώρας
μας. Σήμερα, στην ανατολή του 21ου αιώνα, απαιτούνται εκ νέου ριζοσπαστικές
λύσεις και τομές που προκαλούν φυσικά ρήξεις, επιβάλλονται προσαρμογές στις
απαιτήσεις των καιρών και βελτιώσεις σε πολλές παραμέτρους που συνιστούν το
οικοδόμημα της υγείας. Οποιαδήποτε προσπάθεια συνεπώς σκοπεί στην επίτευξη του
στόχου αυτού είναι ασφαλώς θετική και επικροτείται. Φτάνει να μην είναι
μαξιμαλιστική και συνεπώς ανεφάρμοστη, που εν τέλει ακυρώνει και φιλοδοξίες
και επιθυμίες και φυσικά βλάπτει τον στόχο. Είναι δε ιδιαίτερα ενθαρρυντικό το
γεγονός ότι η σημερινή ηγεσία του υπουργείου Υγείας λειτουργεί υπεύθυνα προς
την κατεύθυνση του ουσιαστικού εκσυγχρονισμού του συστήματος υγείας με
αφοσίωση στον πυρήνα του νόμου 1397/83 που θεσμοθέτησε το ΕΣΥ. Βάσιμα λοιπόν
μπορεί να ελπίζει η ελληνική κοινωνία πως η αυστηρή προσήλωση στο δημόσιο
σύστημα υγείας, η προσαρμογή του διοικητικού προτύπου των νοσοκομείων σε
σύγχρονους τρόπους αποτελεσματικής διοίκησης επιχειρήσεων, η αποτελεσματική
αντιμετώπιση του δραματικά υπερβολικού αριθμού γιατρών στη χώρα, το
προβληματικό επίπεδο εκπαίδευσής τους και φυσικά ο εκσυγχρονισμός της ιατρικής
εκπαίδευσης, η ριζική αναθεώρηση των εργασιακών σχέσεων των γιατρών και των
άλλων επιστημόνων που απασχολούνται στο σύστημα, καθώς και ο τρόπος επιλογής
τους σε συνάρτηση με τις επισημάνσεις που αρχικά έκανα είναι ενδεικτικά
μερικές κρίσιμες παράμετροι που συγκροτούν σύστημα υγείας και χρειάζονται
καίριες, διαρθρωτικού χαρακτήρα, επεμβάσεις.

Οι τομές και οι ρήξεις λοιπόν που επιβάλλονται από τα πράγματα αλλά και
απαιτούνται από τις εξελίξεις για τον ουσιαστικό εκσυγχρονισμό του συστήματος
υγείας της χώρας μας συνιστούν τη μεγάλη πρόκληση. Η ένταξη της Ελλάδας στον
σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι εκσυγχρονιστικές προσαρμογές που θα
απαιτηθούν εκ του γεγονότος αυτού σε όλους τους τομείς για τον λαό μας θα
πρέπει να συμπεριλάβουν και τον τομέα της υγείας. Είναι επιτακτική η ανάγκη να
επιχειρηθούν και πάλι, με ριζοσπαστικότητα και οραματική προοπτική, λύσεις που
τις επιβάλλουν οι καιροί, που αποτελούν χρέος μιας αριστερής πολιτικής, που
τις δικαιούνται οι πολίτες-άνθρωποι της χώρας μας.

Από πολλές πλευρές υποστηρίζεται πως το σημαντικό έλλειμμα της πολιτικής μας
πραγματικότητας συνίσταται στην απουσία οράματος. Κατά την ταπεινή μου γνώμη
«ιδού όραμα!» που αφορά το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας κάθε ηλικίας, φύλου
και φυλής.

Μπορεί να συγκροτήσει κεντρικό όραμα το εθνικό σύστημα υγείας του 21ου αιώνα.
Το προτείνω.

Ο Φραγκλίνος Παπαδέλλης είναι βουλευτής Ν. Λέσβου του ΠΑΣΟΚ