Το Φεγγάρι απόψε θα… «ματώσει»

Το Φεγγάρι απόψε θα «ματώσει»… Αν στρέψετε το βλέμμα στον ουρανό, λίγο
μετά τις 10 το βράδυ, θα θαυμάσετε – καιρού επιτρέποντος – μία Πανσέληνο
κόκκινη λόγω της ολικής της έκλειψης. Αν πάλι την κρύψουν από τα μάτια σας τα
σύννεφα, θα πρέπει να περιμένετε να δείτε την επόμενη ολική έκλειψη μέχρι τον
Μάιο του 2003…

Η έκλειψη της Σελήνης αξίζει την προσοχή σας λόγω της… δαιμονικής απόχρωσης, η οποία έχει δημιουργήσει πολλές δοξασίες ανά τους αιώνες

Μπορεί να μην είναι τόσο θεαματική όσο μία έκλειψη Ηλίου, αλλά αυτή της
Σελήνης αξίζει της προσοχής σας λόγω της… δαιμονικής απόχρωσης που έχει
δημιουργήσει πολλές δοξασίες ανά τους αιώνες. Πού οφείλεται όμως το περίεργο
κόκκινο χρώμα; Όπως εξηγεί ο κ. Διονύσης Σιμόπουλος, διευθυντής του
Πλανηταρίου, όταν η Σελήνη βρίσκεται πλήρως στη σκιά της Γης, η αντανάκλαση
του ηλιακού φωτός πάνω στον πλανήτη μας φτάνει στο Φεγγάρι και το χρωματίζει
με μία παράξενη κεραμιδί απόχρωση που κάνει τον δορυφόρο μας να φαίνεται
«ματωμένος».

Η αρχή

Η σημερινή έκλειψη θα ξεκινήσει στις 7. 43 το απόγευμα, ενώ η ολική φάση, όταν
η Σελήνη θα βρίσκεται ολόκληρη στην κύρια σκιά της Γης, θα διαρκέσει από τις
9. 49 έως τις 10. 51 το βράδυ. Η μέγιστη κάλυψη της Σελήνης θα γίνει στις 10.
20 το βράδυ, ενώ η έκλειψη θα ολοκληρωθεί λίγο πριν από τη μία μετά τα
μεσάνυχτα.

«Στη διάρκεια μιας έκλειψης έχουμε τρεις πρωταγωνιστές», λέει ο κ. Σιμόπουλος.
«Τον Ήλιο, τη Σελήνη και τη Γη. Για να συμβεί μία έκλειψη πρέπει αυτά τα τρία
σώματα να είναι σε μία ευθεία γραμμή. Έτσι, παρ’ όλο που η Σελήνη περιφέρεται
γύρω από τη Γη μία φορά τον μήνα, δεν έχουμε εκλείψεις κάθε μήνα. Για να
κατανοήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό, ας υποθέσουμε ότι μία ευθεία γραμμή περνά
από το κέντρο του Ήλιου και της Γης και εκτείνεται στην άλλη της πλευρά. Αν η
Σελήνη στη διαδρομή της γύρω από τη Γη περνούσε ακριβώς πάνω στη γραμμή, θα
είχαμε εκλείψεις κάθε μήνα ηλιακές και σεληνιακές».

Το ταξίδι

Όμως, το Φεγγάρι δεν ταξιδεύει με αυτόν τον τρόπο, αλλά αντίθετα, στην
περιφορά του γύρω από τη Γη περνά πιο πάνω ή πιο κάτω από αυτήν την υποθετική
γραμμή. Όταν τα τρία αυτά σώματα δεν βρίσκονται σε αυτήν την ευθεία, οι σκιές
της Γης και της Σελήνης χάνονται στο Διάστημα και δεν γίνονται εκλείψεις. Στις
σεληνιακές εκλείψεις διακρίνει κανείς εύκολα το σχήμα της σκιάς της Γης πάνω
στη Σελήνη, γεγονός που φανέρωσε στους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους το σφαιρικό
σχήμα του πλανήτη μας.

Μία έκλειψη Σελήνης συμβαίνει μόνο κατά τη διάρκεια της Πανσελήνου και μόνο
όταν η Σελήνη τύχει να περάσει μέσα από την σκιά που ρίχνει η Γη στο Διάστημα.
«Οι σεληνιακές εκλείψεις συμβαίνουν όταν ο δορυφόρος μας, στην τροχιά του γύρω
από τη Γη, μπαίνει στην περιοχή της γήινης σκιάς. Για να διασχίσει αυτήν την
σκοτεινή περιοχή χρειάζεται σχεδόν δύο ώρες, αφού διανύσει 10.000 χλμ.
Αντίθετα, στις ηλιακές εκλείψεις, η Σελήνη καλύπτει τον φωτεινό δίσκο του
Ήλιου ρίχνοντας την σκιά της πάνω σε ένα μικρό διάδρομο της Γης», συμπληρώνει
ο κ. Σιμόπουλος.

Ο μεγαλύτερος αριθμός σεληνιακών και ηλιακών εκλείψεων που μπορεί να
παρατηρηθούν στη διάρκεια ενός χρόνου είναι επτά (όπως το 1935 και το 1982),
ενώ ο μικρότερος δύο, όπως το 1984. Οι ηλιακές εκλείψεις είναι πολύ συχνότερες
από τις σεληνιακές. Οι επιστήμονες υπολογίζουν εύκολα πότε έχουμε εκλείψεις
από το 1878, όταν δημοσιεύτηκε ο περίφημος «Κανόνας των εκλείψεων» του Τ.
Οπάλζερ με όλες τις εκλείψεις από το 1207 μέχρι το 2161. Αργότερα, προστέθηκαν
τα χρόνια μέχρι το 2510.

Ερωτηματικά κυβερνήσεων για το Ίντερνετ

Διάφορες κυβερνήσεις ανά τον κόσμο θα ήθελαν όσο τίποτα να μπορούσαν να ελέγχουν την κίνηση των πληροφοριών, όπως ελέγχουν αυτή τη στιγμή την κίνηση χρημάτων και ανθρώπων

To Ιντερνετ δεν έχει σύνορα και αυτό φαίνεται πως ενοχλεί ορισμένες από τις
πιο ισχυρές κυβερνήσεις του κόσμου, οι οποίες σκέπτονται πολύ σοβαρά πλέον με
ποιον τρόπο θα μπορούσαν να ελέγξουν την ηλεκτρονική ανταλλαγή αρχείων και
πληροφοριών πέρα από τα σύνορα των χωρών τους. Ναι, οι κυβερνήσεις του κόσμου
θα ήθελαν όσο τίποτα να μπορούσαν να ελέγχουν την κίνηση των πληροφοριών, όπως
ελέγχουν αυτήν τη στιγμή την κίνηση χρημάτων και ανθρώπων ­ κάτι που σημαίνει
πως θα αλλάξει τελείως το τοπίο του Διαδικτύου, ότι θα ανοίξει ο δρόμος σε μια
σειρά πολύπλοκων διαδικασιών.

Στη Γαλλία

Το θέμα της επιβολής ελέγχου στις πληροφορίες που διακινούνται μέσω του
Ίντερνετ ήλθε ξανά στην επικαιρότητα πρόσφατα, όταν ένας Γάλλος δικαστής
ζήτησε από την εταιρεία Yahoo Inc. να απαγορεύσει στους Γάλλους σέρφερ του Web
την πρόσβαση σε ναζιστικά sites ή σε ηλεκτρονικές σελίδες απ’ όπου μπορεί
κανείς να αγοράσει ναζιστικά σύμβολα, σημαίες κ.λπ. Το γαλλικό δικαστήριο
έφθασε στη λήψη της απόφασης αυτής, σύμφωνα με κάποιον νόμο που ισχύει στη
Γαλλία και παρ’ όλο που το Yahoo είναι αμερικανική εταιρεία, ζήτησε να
εφαρμοστεί ο νόμος αυτός επειδή το site της εταιρείας μπορεί πολύ εύκολα να το
επισκεφθεί κάποιος από έναν υπολογιστή που βρίσκεται στη Γαλλία.

Αν τα κατάφερνε, το γαλλικό δικαστήριο με τον ίδιο τρόπο θα μπορούσε να
ελέγξει κάθε τι που μπορεί κανείς να βρει στο Web, από τη Γαλλία. Και με τον
ίδιο τρόπο, δεκάδες ακόμη κυβερνήσεις ανά τον κόσμο θα μπορούσαν να
προκαθορίσουν σε ποιες ηλεκτρονικές σελίδες θα έχουν πρόσβαση οι πολίτες των
χωρών τους. Το θέμα είναι εξαιρετικά πολύπλοκο και λύση φαίνεται πως θα
αργήσει να βρεθεί. Το πρόβλημα δεν είναι μόνον η χαοτική φύση του Δικτύου,
αλλά και το ότι η κάθε κυβέρνηση έχει διαφορετική λογική στο πώς επιλέγει τις
ιδέες ή τις πληροφορίες εκείνες που μπορεί ή θα ήθελε να ελέγξει και στο πώς
θα μπορούσε να προστατεύσει τον «δικό της» ηλεκτρονικό χώρο.

Καταρράκτης φωτός και ήχου στο Βόρειο Σέλας

Το εκπληκτικό θέαμα ενός καταρράκτη φωτός που εμφανίζεται κοντά στους μαγνητικούς πόλους της Γης βγάζει ήχους, αναφέρει μεταξύ άλλων το περιοδικό «New Scientist»

Τραγουδά το… Βόρειο Σέλας; Οι Εσκιμώοι δεν είχαν ποτέ αμφιβολία και, τώρα,
φαίνεται πως συμφωνούν πλέον μαζί τους και οι επιστήμονες, σύμφωνα με το
τελευταίο τεύχος του περιοδικού «New Scientist». Το εκπληκτικό θέαμα ενός
καταρράκτη φωτός που εμφανίζεται κοντά στους μαγνητικούς πόλους της Γης βγάζει
ήχους. Οι Εσκιμώοι πιστεύουν ότι είναι «ο ψίθυρος από τις ψυχές των νεκρών»,
αλλά οι επιστήμονες δίνουν τις δικές τους εκδοχές: Στη διάρκεια των ηλεκτρικών
καταιγίδων που προκαλούν το φως αυτό, υπάρχουν πολύ ισχυρά ηλεκτρικά πεδία,
που ίσως δημιουργούν θόρυβο, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι είναι ο ήχος
ηλεκτρονίων από τους ηλιακούς ανέμους που ανακλώνται στο μαγνητικό πεδίο της
Γης. Το περίεργο είναι ότι μερικοί άνθρωποι τους ακούν πεντακάθαρα, ενώ άλλοι
μπορεί να στέκονται δίπλα τους και να μην ακούν τίποτα.

Γονίδια «απόψυξης» για τη φράουλα

Πριν από μερικά χρόνια, οι επιστήμονες, στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν
ανθεκτικές στον πάγο φράουλες, τοποθετώντας στο φυτό γονίδια ψαριού,
προκάλεσαν σωρεία αντιδράσεων. Πιο συγκεκριμένα, η ιδέα ήταν να τοποθετήσουν
στο φυτό της φράουλας το γονίδιο εκείνο που δημιουργεί στο ψάρι την πρωτεΐνη
που του επιτρέπει να επιβιώνει σε παγωμένα νερά. Περιβαλλοντολόγοι και
ακτιβιστές αντέδρασαν άμεσα και ήταν τελείως αρνητικοί απέναντι στην όλη
προσπάθεια. Η έρευνα σταμάτησε, όχι λόγω των διαφωνιών, αλλά επειδή η πρωτεΐνη
του ψαριού δεν κατάφερε να μειώσει αρκετά το σημείο τήξης της φράουλας.

Γι’ αυτό οι επιστήμονες έχουν πια στρέψει αλλού την προσοχή τους. Αναζήτησαν
αλλού γονίδια «απόψυξης» για τη φράουλα και τα βρήκαν στα έντομα. Βιολόγοι από
το Πανεπιστήμιο Queens του Οντάριο και το Πανεπιστήμιο Alberta κατάφεραν να
εντοπίσουν τη δομή πρωτεϊνών που έχουν ακριβώς τον ίδιο ρόλο στα έντομα και οι
οποίες είναι 100 φορές πιο αποτελεσματικές από τις πρωτεΐνες του ψαριού. Αν
αυτό το πείραμα πετύχει, οι επιστήμονες εκτιμούν πως θα μπορούν να καλλιεργούν
τη νέα ποικιλία φράουλας καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου και να φέρουν στην
αγορά πιο φτηνά και πιο εύκολα στην παραγωγή τους φρούτα.

*** Επισημάνθηκε από πολλούς προσεκτικούς αναγνώστες ότι οι ντομάτες όλων των
ειδών ­ κίτρινες, κόκκινες και πράσινες, τηγανητές ή όχι… ­ δεν είναι
αρχαίες. Συμπεριλαμβάνονται φυσικά και οι σπάνιες ποικιλίες που καλλιεργούνται
στα πομάκικα χωριά της Ροδόπης και αναφέρθηκαν στο κομμάτι της περασμένης
Τρίτης “Κινδυνεύουν με εξαφάνιση οι “αρχαίες” κίτρινες ντομάτες” για το Κέντρο
Προστασίας, Αναπαραγωγής και Ανταλλαγής Ντόπιων Σπόρων “Πελίτι”. Ζητούμε
συγγνώμη.

*** Πάρτι, με ζωντανή έντεχνη και ροκ μουσική, διοργανώνει η Ελληνική
Ορνιθολογική Εταιρεία για τα μέλη, τους εθελοντές και τους φίλους της, την
Πέμπτη 11 Ιανουαρίου, στην “Αρχιτεκτονική” (Μίνωος 8). Λίγο μετά, τις 10.30 το
βράδυ έχει προγραμματισθεί να γίνει η κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας της
Εταιρείας. Η πρόσκληση κοστίζει 3.000 δραχμές (μαζί με ποτό) και για
περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε στα τηλέφωνα: 3811.271 και 3301.167.

«Διατροφική Ασφάλεια» είναι το θέμα της διάλεξης-συζήτησης που μπορείτε να
παρακολουθήσετε απόψε στις 8 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Κέντρου Έρευνας και
Τεκμηρίωσης (Μαυρομματαίων 2α, 4ος όροφος). Τη διοργανώνουν η οργάνωση Νέα
Οικολογία – Φίλοι της Γης και το Κέντρο Έρευνας και Τεκμηρίωσης. Εισηγητής
είναι ο κ. Βαγγέλης Στογιάννης, πρόεδρος της Νέας Οικολογίας. Η συμμετοχή
είναι ελεύθερη.

Αυτές τις μέρες βρίσκονται στην Αθήνα νέοι απ’ όλη τη Μεσόγειο για μία
συνάντηση που διοργανώνει το Δίκτυο Μεσόγειος SOS με θέμα «Μεγαλουπόλεις και
Περιβάλλον». Συμμετέχουν 25 εθελοντές από περιβαλλοντικές και τοπικές
οργανώσεις νέων από τη Μασσαλία, τη Ρώμη και τη Βαλένθια. Η συνάντηση
υποστηρίζεται από το πρόγραμμα «Νεολαία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη Γενική
Γραμματεία Νέας Γενιάς και την ΕΥΔΑΠ. Οι συμμετέχοντες θα ετοιμάσουν τη «Χάρτα
των Νέων για τη Βιώσιμη Πόλη του Αύριο», την οποία θα παρουσιάσουν την
ερχόμενη Δευτέρα, τελευταία μέρα της συνάντησης. Πληροφορίες στα τηλέφωνα
8228.795, 8224.481, 8253.435 και στο e-mail medsos@ath.forthnet.gr.

Την πίτα της νέας χρονιάς κόβει το Ελληνικό Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων και
Πουλιών της Αίγινας την ερχόμενη Κυριακή 14 Ιανουαρίου και καλεί τους φίλους
του να γιορτάσουν όλοι μαζί. Η εκδήλωση θα γίνει στο ρεμπετάδικο «Η απόλαυση»
(Μακεδονίας 38, Ταύρος, 9 μ.μ.). Οι προσκλήσεις κοστίζουν 6.000 δρχ. και
διατίθενται από τα γραφεία του ΕΚΠΑΖ (Μενελάου 134, Καλλιθέα, Δευτέρα έως
Σάββατο 10 π.μ. – 3 μ.μ., τηλ.: 9520.117.