Το προσωπικό email εκπέμπει… SΟS

Ένα email ποτέ δεν είναι ασφαλές στους λαβύρινθους του κυβερνοχώρου γι’ αυτό οι χρήστες πρέπει να παίρνουν μέτρα προστασίας

Ένα προσωπικό email με «καυτό» περιεχόμενο που έβαλε φωτιά σε χιλιάδες
υπολογιστές όλου του κόσμου, η νεαρή Αγγλίδα αποστολέας του η οποία
αναγκάστηκε να κρυφτεί για να γλιτώσει από το κυνηγητό των δημοσιογράφων και ο
δικηγόρος φίλος της που κινδυνεύει να χάσει τη δουλειά του λόγω υπερβολικού…
εγωισμού βρίσκονται στο επίκεντρο της δημοσιότητας στη Βρετανία,
προσωποποιώντας την έντονη διαμάχη εργοδοτών-εργαζομένων για την παραβίαση του
ιδιωτικού ηλεκτρονικού απορρήτου.

Όλα ξεκίνησαν πριν από λίγες ημέρες στο Λονδίνο, όταν η Κλερ έστειλε ένα
μήνυμα στον αγαπημένο της, ο οποίος εργάζεται σε γνωστό δικηγορικό γραφείο της
πόλης, σχολιάζοντας τη σεξουαλική τους ζωή. Ο Μπραντ, επιδεικνύοντας με…
υπερηφάνεια τις ικανότητές του, το προώθησε ­ φυσικά εν αγνοία της ­ σε έξι
φίλους του. Αυτοί με τη σειρά τους το έστειλαν σε φίλους, φίλες και
συναδέλφους. Σε χρόνο ρεκόρ το δημοφιλέστατο email πέρασε από γραφείο σε
γραφείο στο κέντρο του Λονδίνου, έφθασε σε τράπεζες, επιχειρήσεις, πήγε στις
γύρω πόλεις, πέρασε τα σύνορα, διέσχισε τον Ατλαντικό και κατέληξε στις πρώτες
σελίδες των εφημερίδων. Η Κλερ έφυγε από το σπίτι της και κρύφτηκε για να
αποφύγει τα μίντια, ενώ ο Μπραντ εκλήθη σε απολογία από τα αφεντικά του μαζί
με τους συναδέλφους του που διακίνησαν το επίμαχο email και κινδυνεύουν με
απόλυση.

Ιδιωτικό απόρρητο

Η υπόθεση όμως, πέρα από τις «γαργαλιστικές» λεπτομέρειες, έφερε στην
επικαιρότητα το φλέγον ζήτημα της παραβίασης του ιδιωτικού απορρήτου από
εργοδότες οι οποίοι παρακολουθούν τις κινήσεις των υπαλλήλων τους στο Ίντερνετ
για να σιγουρευτούν ότι δεν χαραμίζουν τον χρόνο τους σε δραστηριότητες που
δεν σχετίζονται με τη δουλειά τους. Τον τελευταίο χρόνο δεκάδες εργαζόμενοι
έχουν απολυθεί από μεγάλες επιχειρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη
Βρετανία ­ από τους «New York Times» μέχρι τη Zerox ­ γιατί διακινούσαν
πορνογραφικό υλικό μέσω του email, έμπαιναν σε site με ακατάλληλο περιεχόμενο
σε ώρα δουλειάς, μετέφεραν επαγγελματικά μυστικά σε ανταγωνιστές μέσω Ίντερνετ
ή αντήλλασαν προσωπική ηλεκτρονική αλληλογραφία μέσα από τους υπολογιστές της
εργασίας τους.

Πρόσφατη έρευνα στην Αμερική έδειξε ότι το 74% των επιχειρήσεων παρακολουθεί
την επικοινωνία των υπαλλήλων τους (από τηλέφωνα μέχρι email) χωρίς μάλιστα
αυτοί να το γνωρίζουν. Οι οργανώσεις ατομικών δικαιωμάτων αντιδρούν ζητώντας
τη θέσπιση νομοθεσίας που να απαγορεύει τέτοιες πράξεις. Δύσκολα όμως θα γίνει
κάτι τέτοιο. Στην Αγγλία μάλιστα από τα τέλη Οκτωβρίου ετέθη σε ισχύ νέος
νόμος που δίνει την άδεια στις εταιρείες να ελέγχουν όλες τις κινήσεις των
εργαζομένων τους στο Δίκτυο. Ταυτόχρονα, στην Αμερική, το FBI ανάγκασε όλες
τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών Ίντερνετ (ISP) να εγκαταστήσουν στους
κεντρικούς τους κόμβους «μαύρα κουτιά», τα οποία ελέγχουν όλα τα email των
συνδρομητών τους.

Όταν το περίφημο πρόγραμμα «Carnivore» (που σημαίνει σαρκογάφο) εντοπίσει
«ύποπτες» λέξεις σημαίνει συναγερμό. Στόχος, να πιάσουν «στα πράσα»
εγκληματίες, παιδεραστές και τρομοκράτες. Η απόφαση για τη χρησιμοποίησή του
ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών, χωρίς όμως να αποτραπεί τελικά η εγκατάστασή
του.

Εγγύηση

Πόσο ασφαλές από αδιάκριτα μάτια είναι όμως το email που στέλνουν οι χρήστες;
Αν δουλεύετε σε επιχείρηση και χρησιμοποιείτε τους υπολογιστές της για την
προσωπική αλληλογραφία σας, ουδεμία εγγύηση υπάρχει ότι δεν τη διαβάζουν
τρίτοι. Αν πάλι το χρησιμοποιείτε από το σπίτι σας, τότε οι πιθανότητες
μειώνονται, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν. «Ο φορέας που σας παρέχει το
Ίντερνετ, ο ISP, μπορεί πανεύκολα να το διαβάσει», λέει ο κ. Γιώργος
Επιτήδειος, πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Επαγγελματιών Ίντερνετ. «Δύσκολα όμως
θα το κάνει, κυρίως λόγω όγκου, μια που κυκλοφορούν εκατομμύρια μηνύματα (10
δισεκατομμύρια email σε όλο τον κόσμο) καθημερινά. Όλα τα μηνύματα που
κυκλοφορούν στο Δίκτυο έχουν όγκο μεγαλύτερο από όλες τις ιστοσελίδες μαζί».
Όταν ένας χρήστης θεωρείται ύποπτος από την Αστυνομία, χρειάζεται εισαγγελική
παρέμβαση για να τεθεί υπό παρακολούθηση η αλληλογραφία του μέσα από τον
server του ISP. Πάντως, ένα email αποθηκεύεται στους υπολογιστές του παροχέα
πρόσβασης για λίγο καιρό, για τεχνικούς λόγους.

Εκτός ISP είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαβαστεί ένα email από τρίτους, οι
οποίοι δεν έχουν πρόσβαση στους υπολογιστές του αποστολέα ή του παραλήπτη. Κι
αυτό γιατί το περιεχόμενο του μηνύματος χωρίζεται σε «πακέτα δεδομένων», που
ταξιδεύουν στο Δίκτυο, περνούν από ενδιάμεσους κόμβους ­ συχνά διαφορετικούς
για κάθε πακέτο ­ και ξανασυναρμολογούνται στον κόμβο που εξυπηρετεί τον
παραλήπτη. «Είναι πολύ δύσκολο να μαζέψει κάποιος όλα τα πακέτα στον δρόμο για
τον τελικό του προορισμό». Υπάρχει όμως και ένας τρόπος που εγγυάται ότι δεν
θα διαβαστεί το μήνυμα από κανέναν ούτε από την εταιρεία πρόσβασης. Η χρήση
προγραμμάτων κρυπτογράφησης τα οποία κωδικοποιούν το περιεχόμενο του μηνύματος
όταν φεύγει από τον υπολογιστή του αποστολέα και το αποκωδικοποιούν στον
παραλήπτη. Πρέπει και οι δύο να έχουν το πρόγραμμα για να χρησιμοποιούν τα
«κλειδιά» κρυπτογράφησης. Το πιο δημοφιλές είναι το PGP (Pretty good privacy),
το οποίο μπορεί να αγοραστεί ολόκληρο ή να χρησιμοποιηθεί ένα τμήμα του
δωρεάν. Βρίσκεται εύκολα στο Ίντερνετ.

Άγνοια

«Τα σημαντικότερα προβλήματα στην απώλεια του απορρήτου της ηλεκτρονικής
αλληλογραφίας δημιουργούνται περισσότερο λόγω της άγνοιας του χρήστη»,
επισημαίνει ο κ. Επιτήδειος. «Όταν διαγράφετε ένα email, δεν σβήνεται από τον
υπολογιστή. Πρέπει να το πετάξετε και από το σχετικό folder του προγράμματος
διαχείρισης των email με την ονομασία deleted. Επίσης αν γράψετε ένα email
αλλά δεν το στείλετε, παραμένει στα draft (πρόχειρα)». Διάσημο θύμα τέτοιας
περίπτωσης είναι βέβαια η Μόνικα Λιουίνσκι και τα email που βρέθηκαν στον
υπολογιστή της, τα οποία νόμιζε ότι είχε σβήσει. Ακριβώς οι ίδιες ενέργειες
πρέπει να γίνουν και από τον παραλήπτη του μηνύματός σας. Στην αγορά
κυκλοφορούν προγράμματα (όπως το SafeMessage), τα οποία παρακολουθούν την
πορεία ενός email, το εντοπίζουν όπου και να βρίσκεται και το καταστρέφουν,
για να έχετε το κεφάλι σας ήσυχο…

Ανωνυμία

Σημαντικό είναι επίσης το ζήτημα της ανωνυμίας του αποστολέα. Διάφορες
διευθύνσεις στο Ίντερνετ επιτρέπουν στον επισκέπτη να στείλει μηνύματα
κρύβοντας την ταυτότητά του (για παράδειγμα, στο Anonymizer. com). Τέλος,
υπάρχει και η πιθανότητα να στείλει κάποιος email φαινομενικά με τη δική σας
διεύθυνση και όνομα. Με την πρώτη ματιά φαίνεται ότι είναι πραγματικά από
εσάς, όμως ένας έμπειρος χρήστης μπορεί εύκολα να διαπιστώσει αν είναι αληθινό
ή όχι, κοιτάζοντας τις ιδιότητες του email με τη βοήθεια του Microsoft Outlook
ή όποιου προγράμματος χρησιμοποιεί. «Εκεί φαίνονται οι κωδικοί του μηνύματος
που υποδηλώνουν με σιγουριά την προέλευσή του».