2ος γύρος με Τίρανα

Την Παρασκευή όταν ο Ιλίρ Μέτα, ο Αλβανός Πρωθυπουργός, θα διέρχεται την
πύλη του Μεγάρου Μαξίμου, μάλλον δεν θα αισθάνεται ιδιαίτερα ευτυχής: γνωρίζει
πλέον ότι η η Αθήνα έχει υιοθετήσει σκληρή γραμμή έναντι των Τιράνων, κάτι που
έκανε εντελώς φανερό η επιστολή που έλαβε προ ημερών από τον Κώστα Σημίτη.

Σημίτης – Μέτα. Η συνάντηση της Παρασκευής γίνεται σε κλίμα έντασης…

Ο Πρωθυπουργός, στην επιστολή που παρέδωσε στον κ. Μέτα ο γενικός γραμματέας
του υπουργείου Εξωτερικών Γιώργος Σαββαΐδης, ξεκαθαρίζει ­ σε κάπως πιο
διπλωματική γλώσσα ­ ότι… η περίοδος ανοχής και οικονομικής στήριξης άνευ
ανταλλαγμάτων τελείωσε. Και, μάλιστα, φθάνει να ζητεί σαφώς την κατάργηση της
«ζώνης» που αναγνωρίζουν τα Τίρανα αυθαιρέτως ως μειονοτική περιοχή και την
επέκταση των μειονοτικών δικαιωμάτων όπου και αν υπάρχει ελληνικό στοιχείο.

Η απαίτηση αυτή της Αθήνας αντιμετωπίζεται εξαιρετικά αρνητικά από τους
Αλβανούς, οι οποίοι θεωρούν ότι κάτι τέτοιο είναι το πρώτο βήμα διεκδίκησης
από την Ελλάδα ολόκληρου του αλβανικού Νότου. Στο πλαίσιο αυτής της φοβίας και
της μόνιμης καταδίωξης του ελληνικού στοιχείου έγιναν και τα έκτροπα στη
Χειμάρρα, η οποία δεν αναγνωρίζεται ως μειονοτική πόλη: τα Τίρανα προσπάθησαν
με βία και νοθεία να αποτρέψουν την εκλογή Έλληνα δημάρχου, ακριβώς για να μη
φανεί ότι είναι μειονοτική η περιοχή ­ γεγονός, όμως, που δεν εμπόδισε το
Συμβούλιο της Ευρώπης και τον ΟΑΣΕ να καταγράψουν την πραγματικότητα στις
εκθέσεις τους.

Η περίπτωση της Χειμάρρας, ωστόσο, ήταν απλώς «η σταγόνα που ξεχείλισε το
ποτήρι» για την Αθήνα, η οποία και μετέβαλε σιωπηλά την πολιτική της, από
αυτήν της στήριξης και ανοχής σε σκλήρυνση ή, όπως λέγεται στη διπλωματική
γλώσσα, σε «ισορροπημένη». Είχαν προηγηθεί μια σειρά από εχθρικές ενέργειες
των Τιράνων ­ από το σαμποτάρισμα των ελληνικών επενδύσεων μέχρι την εκδίωξη
εταιρειών πετρελαίου από το Δυρράχιο και τον τερματισμό της ελληνικής
στρατιωτικής παρουσίας. Μονίμως, επίσης, οι αλβανικές αρχές αρνούνται να
εφαρμόσουν ή ολιγωρούν στα δικαιώματα της μειονότητας όπως ορίζονται τόσο από
τις ευρωπαϊκές συνθήκες όσο και από τις διακρατικές συμφωνίες (π.χ.,
λειτουργία ελληνικών σχολείων).

Στην αλλαγή της στάσης της Αθήνας μεγάλο ρόλο, σύμφωνα με πληροφορίες,
διεδραμάτισε ο πρέσβης της Ελλάδας στα Τίρανα Αλέξανδρος Μαλλιάς, ο οποίος
μετέφερε λεπτομερώς τα έργα και τις ημέρες της αλβανικής πολιτικής ηγεσίας
έναντι της χώρας μας και των συμφερόντων της.

Μολονότι η γραμμή της σκλήρυνσης έχει την υποστήριξη ολόκληρης της κυβέρνησης,
διπλωματικές πηγές εξέφραζαν τον σκεπτικισμό τους υποστηρίζοντας ότι αργά ή
γρήγορα η Ευρωπαϊκή Ένωση θα θέσει το θέμα της εμπολέμου καταστάσεως, που η
Ελλάδα αρνείται να άρει. Είναι, ωστόσο, παράδοξο μια χώρα που έχει συμφωνία
σύνδεσης με την Ένωση να χαρακτηρίζεται επισήμως εχθρός από μία χώρα-μέλος.

Δεύτερη αιτία προβληματισμού είναι ο παράγων της… ασυμβατότητας ­ πώς,
δηλαδή, η Αθήνα ασκεί πολιτική προσέγγισης και κατευνασμού σε όλες τις άλλες
της πτυχές και εξαιρεί από αυτήν τη λογική μία από τις γειτονικές χώρες.

Η απάντηση μπορεί να μην είναι και τόσο υπόθεση αρχών όσο υπόθεση συσχετισμών:
τα Τίρανα, μετά την πτώση του Μιλόσεβιτς, έχουν παύσει να αντιμετωπίζονται
θετικά και ανεκτικά από τη διεθνή κοινότητα καθώς έχει εκλείψει η σημασία
τους. Ως εκ τούτου, η «σκληρή» γραμμή της Αθήνας δεν πρόκειται ουσιαστικά να
ενοχλήσει κανέναν άλλο πέραν της αλβανικής κυβέρνησης…