Πιθανή μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση

Η κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης για πετρέλαιο από τον αναπτυσσόμενο κόσμο και
η περιορισμένη αύξηση της πετρελαϊκής προσφοράς είναι πιθανό να οδηγήσουν σε
μια σφοδρή ενεργειακή κρίση τα επόμενα χρόνια. Εκτός βέβαια αν οι
καταναλώτριες και παραγωγοί χώρες καταφέρουν να σταθεροποιήσουν την παγκόσμια
αγορά πετρελαίου. Και οι δυο πλευρές κατέληξαν σε αυτά τα συμπεράσματα κατά τη
διάρκεια του διεθνούς ενεργειακού φόρουμ που πραγματοποιήθηκε την περασμένη
εβδομάδα στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας.

Η εξομάλυνση της αγοράς πετρελαίου είναι κρίσιμη για την ενθάρρυνση
πραγματοποίησης των μαζικών επενδύσεων που απαιτούνται για να καλυφθούν οι
μελλοντικές ενεργειακές ανάγκες, τόνισαν αξιωματούχοι και από τις δυο πλευρές
κατά τη διάρκεια του φόρουμ στο οποίο συμμετείχαν πενήντα χώρες από τα
στρατόπεδα των καταναλωτών και των παραγωγών.

Μόνο η Κίνα προβλέπεται ότι θα έχει στους δρόμους της περίπου 170 εκατομμύρια
αυτοκίνητα σε δύο δεκαετίες από τώρα. Με τις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις, η
αύξηση του αριθμού των αυτοκινήτων στον αναπτυσσόμενο κόσμο θα αυξήσει την
παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου στα 115 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως ως το
2020, από 76 εκατομμύρια που είναι σήμερα.

Η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αναμένεται να διπλασιαστεί ωςι το 2030 και να
τετραπλασιαστεί ως το τέλος του αιώνα.

Οι διακυμάνσεις

Η κατακόρυφη αύξηση του αριθμού των αυτοκινήτων στην Ινδία (φωτό) και στην Κίνα θα εκτοξεύσει την παγκόσμια ζήτηση για αργό πετρέλαιο

Στο μεταξύ οι πρόσφατες έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές του
πετρελαίου ­ οι οποίες έχουν ανέβει περίπου στα 35 δολάρια ανά βαρέλι στην
αγορά της Νέας Υόρκης, από 10 δολάρια που ήταν μόλις πριν από δύο χρόνια ­
έχουν κάνει τις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες εξαιρετικά διστακτικές στο να
πραγματοποιήσουν τις επενδύσεις που απαιτούνται για να καλυφθούν οι
μελλοντικές ενεργειακές ανάγκες του πλανήτη.

“Θα μπορούσαμε να συζητούμε συνεχώς για το ποιο είναι χειρότερο, οι υψηλές ή
οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου. Αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις είναι οι
έντονες διακυμάνσεις που είναι περισσότερο επικίνδυνες για την αγορά και την
παγκόσμια οικονομία”, δήλωσε ο Μπιλ Ρίτσαρντσον, υπουργός Ενέργειας των
Ηνωμένων Πολιτειών, σε μια συνέντευξη που παραχώρησε στο Ριάντ. “Η παγκόσμια
ζήτηση πετρελαίου αυξάνεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς, κάνοντας δύσκολη την
αντιμετώπιση των διακυμάνσεων στις τιμές”.

Ο όγκος των κεφαλαίων που πρέπει να επενδυθούν για να καλυφθούν οι μελλοντικές
ενεργειακές ανάγκες είναι απίστευτος: η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ότι οι
αυξανόμενες ανάγκες για ενέργεια μόνο στην Κίνα και στην Ινδία θα απορροφήσουν
περίπου 1,5 τρισεκατομμύριο δολάρια σε πετρελαϊκές επενδύσεις μέσα στα επόμενα
είκοσι χρόνια. Η αμερικανική κυβέρνηση προβλέπει ότι οι ενεργειακοί κλάδοι της
οικονομίας του αναπτυσσόμενου κόσμου θα χρειαστούν επενδύσεις περίπου 25
τρισεκατομμυρίων δολαρίων μέσα στο επόμενο μισό του αιώνα.

Παρά το γεγονός ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες είδαν τα κέρδη τους να
διογκώνονται από την πρόσφατη αύξηση των τιμών του αργού πετρελαίου, τα
στελέχη τους υποστηρίζουν ότι διστάζουν να προχωρήσουν σε νέες επενδύσεις
άντλησης λόγω των φόβων τους για μια απότομη πτώση των τιμών που θα εξανεμίσει
τα κέρδη τους. “Οι μνήμες από την κατάρρευση των τιμών το 1998 είναι ακόμη
νωπές”, λέει ο Στίβεν Μίλερ, διευθύνων σύμβουλος της πετρελαϊκής εταιρείας
Σελ. Προβλέπει ότι οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες θα βαδίσουν με πολύ
προσεκτικά βήματα στις νέες επενδύσεις άντλησης πετρελαίου στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο αυτή η επιφυλακτικότητα μπορεί να δημιουργήσει στο μέλλον ελλείψεις
πετρελαίου που θα εντείνουν τις ανισορροπίες στις αγορές ενέργειας που
ενδέχεται να προκαλέσουν οικονομικά προβλήματα.

«Δεν βλέπουμε την άμεση εκδήλωση μιας κρίσης στην προσφορά πετρελαίου, αλλά η
εκμετάλλευση επιπλέον πετρελαϊκών πόρων από τις χώρες της Μέσης Ανατολής θα
απαιτήσει πολύ μεγάλες επενδύσεις», λέει ο Ρόμπερτ Πριντλ, διευθυντής του
Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. «Αυτό το ζήτημα είναι πολύ πιο σημαντικό από
την ίδια την εκμετάλλευση των νέων πετρελαϊκών κοιτασμάτων».

Εξάρτηση

Με την εναλλακτική λύση της πυρηνικής ενέργειας να αποτελεί ακόμη ταμπού σε
πολλές δυτικές χώρες, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη δεν θα μπορέσουν να
μειώσουν την εξάρτησή τους από το πετρέλαιο ως βασική πηγή ενέργειας, σύμφωνα
με μια μελέτη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο οποίος παρακολουθεί τα
αποθέματα πετρελαίου είκοσι πέντε χωρών του δυτικού κόσμου. Και με τα μαθήματα
από το πετρελαϊκό εμπάργκο του 1973 να έχουν ήδη ξεχαστεί, οι Ηνωμένες
Πολιτείες και η Ευρώπη προβλέπεται ότι θα εξαρτώνται στο μέλλον πολύ
περισσότερο από την πολιτικά ασταθή Μέση Ανατολή, επειδή η περιοχή αυτή
παραμένει το φθηνότερο μέρος για την άντληση του πετρελαίου. Οι εξαγωγές αργού
πετρελαίου από το Ιράν, το Ιράκ, τη Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες του
Περσικού Κόλπου αναμένεται να αυξηθούν ως το 2020 στα 41 εκατομμύρια βαρέλια,
από 17 εκατομμύρια που είναι σήμερα. Παρά τη συμφωνία παραγωγών και
καταναλωτών για την ανάγκη σταθεροποίησης των τιμών του πετρελαίου, η άνοδος
της τιμής του μαύρους χρυσού δημιούργησε ένα χάσμα απόψεων μεταξύ τους που
είναι δύσκολο να γεφυρωθεί.

Πολλές πετρελαιοπαραγωγοί χώρες έφτασαν στα πρόθυρα οικονομικής κατάρρευσης
όταν οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν στα δέκα δολάρια το βαρέλι, πριν από
περίπου δύο χρόνια καθώς η ασιατική κρίση μείωσε τη ζήτηση για μαύρο χρυσό.

Τα προβλήματα αυτά αποσταθεροποίησαν πολιτικά χώρες όπως τη Νιγηρία, το Ιράν
και την Αλγερία. Ακόμη και στη Σαουδική Αραβία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα
πετρελαίου στον κόσμο, δημιουργήθηκαν πολιτικά προβλήματα όταν η κυβέρνηση,
στην προσπάθειά της να εξυπηρετήσει το χρέος της, άρχισε να δανείζεται μεγάλα
κεφάλαια από το εξωτερικό.

Τώρα όμως ο τριπλασιασμός των τιμών του πετρελαίου ενίσχυσε τις οικονομίες των
πετρελαιοπαραγωγών χωρών, οι οποίες μπήκαν στο στόχαστρο της κριτικής,
κατηγορούμενες για εκμετάλλευση των καταναλωτών σε όλον τον κόσμο.

Ωστόσο γίνονται προσπάθειες για το γεφύρωμα του χάσματος μεταξύ παραγωγών και
καταναλωτών. Προκαλώντας τη γενική έκπληξη, η Σαουδική Αραβία πρότεινε τη
δημιουργία ενός νέου διεθνούς οργανισμού που θα εδρεύει στο Ριάντ, με
αντικείμενο τη συνεργασία των δύο στρατοπέδων για τη σταθεροποίηση της αγοράς πετρελαίου.

«Αντιμετώπισα έντονη κριτική όταν παλαιότερα ικέτευα για τον συντονισμό των
προσπαθειών με στόχο τη μείωση των τιμών του αργού πετρελαίου. Τελικά, βλέπω
ότι το μήνυμά μου έχει αρχίσει να βρίσκει ακροατές», λέει ο Ρίτσαρντσον. «Όλοι
συμφωνούμε ότι τα δέκα δολάρια είναι πολύ χαμηλή τιμή και τα 30 δολάρια πολύ
υψηλή.

Πιστεύουμε ότι μια τιμή μεταξύ 20-25 δολαρίων είναι η ιδεώδης. Πρέπει ωστόσο
να πείσουμε τους Σαουδάραβες ότι ο μοναδικός τρόπος για να πετύχουμε αυτόν τον
στόχο είναι η αύξηση της παραγωγής πετρελαίου».