Συγκίνηση για το προσκλητήριο των αναμνήσεων

Επικεφαλής της πορείας, όπως πάντα, φοιτητές με τη ματωμένη σημαία

Στην πιο συγκινητική στιγμή, πρωταγωνιστής δεν ήταν κάποιος νέος η κάποιος
φοιτητής, αλλά η ασκητική φιγούρα μιας ηλικιωμένης και μαυροντυμένης γυναίκας.
Ήταν η στιγμή που η Πιπίνα Ελή, αδελφή του δεύτερου νεκρού της χούντας,
δολοφονημένου στις 25 Απριλίου 1967 στον Ιππόδρομο στα 42 του χρόνια,
Παναγιώτη Ελή, διάβασε ξανά ­ ύστερα από πολλά χρόνια λησμονιάς ­ μέσα σε
απόλυτη σιγή, το προσκλητήριο των 88 πεσόντων στη διάρκεια της επταετίας και
στο Πολυτεχνείο.

«Εμείς φταίμε που το Πολυτεχνείο δεν σημαίνει για πολλούς νέους κάτι
σημαντικό, που δεν βλέπουν τον δρόμο που άνοιξε. Εμείς, όχι τα παιδιά. Και
εκείνοι που θέλουν να το μετατρέψουν σε μουσείο. Εγώ ένα έχω να τους πω για το
σήμερα: Εκείνη την τρομερή περίοδο, απάντησα σε κάποιον του καθεστώτος ότι εγώ
έχω πάθει αγκύλωση στη μέση και δεν σκύβω. Αλίμονο σ’ αυτούς που δεν έχουν
σπονδύλους», είπε στα «ΝΕΑ», λίγο πριν εκφωνήσει, με τρεμάμενη από τη
συγκίνηση φωνή, τα 88 ονόματα. Έτσι, μια ηλικιωμένη αληθινή αγωνίστρια διάβασε
το προσκλητήριο των νεκρών αγωνιστών, σε πείσμα της διχόνοιας των νέων που δεν
επέτρεπε εδώ και αρκετά χρόνια να ακουστεί, καθώς η διαλυμένη ΕΦΕΕ δεν
κατόρθωνε να συμφωνήσει ούτε στον ορισμό ενός φοιτητή που θα το διάβαζε…

Δίπλα της, μία από τις φοιτητικές αφίσες έγραφε: «Διαβάτη, ο δρόμος δεν
υπάρχει, τον δρόμο τον βρίσκεις προχωρώντας». Κι όμως, δεν ήταν πολλοί αυτοί
που προχώρησαν χτες, έστω στον γνώριμο δρόμο προς την πρεσβεία, συγκρινόμενοι
τουλάχιστον με τις μεγαλειώδεις πορείες της δεκαετίας του ’80. Αλλά και ο
δρόμος δεν χρειάζεται πλήθος. Φτάνουν και λίγα, μα αληθινά βήματα για να
βρεθεί.

Νωρίτερα, στεφάνια στο μνημείο που βρίσκεται στον περίβολο του Πολυτεχνείου
κατέθεσαν εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας και οργανώσεων και εκπρόσωπος του
Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Κ Στεφανόπουλου.

Ο Πρωθυπουργός κ. Κ. Σημίτης προτίμησε να μη μεταβεί στον χώρο του
Πολυτεχνείου, αλλά να μεταβεί ­ χωρίς να έχει ανακοινωθεί στον Τύπο ­ στο
νεκροταφείο Ζωγράφου, όπου κατέθεσε στεφάνι στον τάφο του Διομήδη Κομνηνού,
του 17χρονου μαθητή που δολοφονήθηκε έξω από το Πολυτεχνείο, με «σεμνό αλλά
ουσιαστικό τρόπο», όπως δήλωσε αργότερα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Δ.
Ρέππας.

Αντιπροσωπείες

Επικεφαλής αντιπροσωπείας της Βουλής, κατέθεσε στεφάνι ο πρόεδρος της Βουλής
κ. Απ. Κακλαμάνης, ενώ σιγή ενός λεπτού στη μνήμη των θυμάτων της εξέγερσης
τηρήθηκε μέσα στη Βουλή, όπου οι εκπρόσωποι των κομμάτων κ.κ. Γ. Παπανδρέου
του ΠΑΣΟΚ, Πρ. Παυλόπουλος της Ν.Δ., Αντ. Σκυλλάκος από το ΚΚΕ και ο πρόεδρος
του Συνασπισμού κ. Ν. Κωνσταντόπουλος αναφέρθηκαν στις ημέρες εκείνες και
τόνισαν ότι ο αγώνας της γενιάς του Πολυτεχνείου συνεχίζεται.

Στεφάνια στον χώρο του Πολυτεχνείου κατέθεσαν επίσης ο πρόεδρος της Κυπριακής
Βουλής κ. Σπ. Κυπριανού, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Α. Τσοχατζόπουλος, ο
γραμματέας της Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ κ. Κ. Σκανδαλίδης, ο υπουργός Παιδείας κ. Π.
Ευθυμίου, η υφυπουργός Ανάπτυξης κ. Μιλένα Αποστολάκη, οι εκπρόσωποι της Ν.Δ.
βουλευτής κ. Γ. Καλός και του ΚΚΕ κ. Σπ. Χαλβατζής, ο πρόεδρος του ΔΗΚΚΙ κ. Δ.
Τσοβόλας, ο βουλευτής κ. Ευ. Γιαννόπουλος, ο πρόεδρος της ΟΛΜΕ κ. Ν. Τσούλιας,
σπουδαστές, μέλη της ΕΣΕΕ (που σε αντίθεση με την ΕΦΕΕ είναι συντονισμένοι),
εκπρόσωποι σωματείων, φορέων και οργανώσεων. Και, φυσικά, πλήθος ανθρώπων
απέθεσε από ένα λουλούδι χωρίς δηλώσεις, αλλά με υγρά μάτια.

Πρόσωπα στο Πολυτεχνείο

Διαφορετικά τα σημερινά βιώματα

Κρατώντας τη Μυρτώ, τη Δανάη και τον τετράχρονο Νικόλα, τα τρία παιδιά του, ο
κ. Άρης Μικρογεωργίου πιστεύει ότι ήρθε η ώρα να μάθουν για το Πολυτεχνείο.
«Κάποια στιγμή θα πρέπει να κάνω την αρχή και με αυτά τα παιδιά. Το
Πολυτεχνείο είναι κομμάτι της ιστορίας μας, που πρέπει να γνωρίσουν», λέει αν
και, όπως εξηγεί, τα μηνύματα εκείνης της εποχής δεν αγγίζουν στον ίδιο βαθμό
τους σημερινούς νέους. «Τα βιώματα τώρα είναι διαφορετικά».

Με τρομάζει η πορεία

Η κ. Μαριάννα Χατζηβασιλείου στέκει ώρα κοιτάζοντας τα στεφάνια, τα κόκκινα
και τα λευκά τριαντάφυλλα να πέφτουν στο γνωστό σημείο. Κάθε λίγο δακρύζει. Η
ίδια δεν ήταν στην Αθήνα τον Νοέμβριο του ’73. Ήρθε ένα χρόνο αργότερα. «Αυτή
η μέρα με συγκλονίζει. Θυμάμαι το ’74 τη λαοθάλασσα που είχε συγκεντρωθεί έξω
από το Πολυτεχνείο. Περίμενα ώρες έξω από την κεντρική πόρτα για να μπω κι εγώ
μέσα». Τα τελευταία χρόνια όμως η κ. Χατζηβασιλείου δεν ακολουθεί την πορεία.
Όλα όσα γίνονται μάλλον την τρομάζουν.

Μήνυμα για το παιδί μου

Μέρα σαν τη χθεσινή πηγαίνει πάντα στο Πολυτεχνείο. Τα τελευταία τέσσερα
χρόνια όμως η κ. Μαρία Ξένου κρατάει από το χέρι και την οκτάχρονη κόρη της
Στέλλα. Το Πολυτεχνείο δεν συμβολίζει για εκείνη μόνο την εφηβεία της αλλά και
τα μηνύματα που θέλει η ίδια να περάσει στο παιδί της. «Ήμουν τότε 16 ετών και
τα ακούγαμε όλα από το ραδιόφωνο. Μπορεί η σημερινή μέρα εδώ να μοιάζει λίγο
με πανηγύρι, όμως εγώ δεν έρχομαι γι’ αυτό. Οι λόγοι είναι καθαρά συναισθηματικοί».

Τώρα είναι η σειρά μας

Χωρίς την παρότρυνση των καθηγητών τους, συγκέντρωσαν μόνοι τους τα χρήματα
για να πάρουν το στεφάνι. Ο Γιώργος Κελεσίδης, ο Νίκος Παυλίδης και ο Δημήτρης
Ανδριώτης είναι το προεδρείο του 15μελούς στο 5ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. «Τα
μηνύματα εκείνης της εποχής, εκείνων των παιδιών που αγωνίστηκαν και
σκοτώθηκαν, παραμένουν επίκαιρα. Η παιδεία συνεχίζει να έχει σοβαρά προβλήματα
και τώρα είναι η σειρά μας», λέει ο Γιώργος.

Γιορτή νεολαίας

Για την 16χρονη Ευαγγελία Σωτηράκη είναι η πρώτη φορά που έρχεται στο
Πολυτεχνείο. Οι δικοί της φοβόντουσαν να την αφήσουν. Χθες πήρε τις δύο φίλες
της και κρατώντας και οι τρεις κόκκινα τριαντάφυλλα πέρασαν την κεντρική
είσοδο. «Ήρθα κι εγώ να αφήσω ένα λουλούδι γιατί πιστεύω ότι αυτή είναι η
γιορτή της νεολαίας. Στο σχολείο μου φέτος πολλά παιδιά έλειπαν από τη γιορτή
και δεν μου άρεσε αυτό».