Ομαλή προσγείωση ή συντριβή για την οικονομία των ΗΠΑ;

Αν η αβεβαιότητα για το ποιος θα είναι ο επόμενος πρόεδρος των Ηνωμένων
Πολιτειών έχει σασπένς, η αβεβαιότητα για το πώς θα εξελιχθεί η αμερικανική
οικονομία το 2001 έχει όλα τα χαρακτηριστικά του θρίλερ. Κατά τη διάρκεια του
2000 οι οικονομολόγοι και οι ιθύνοντες της οικονομικής πολιτικής στις Ηνωμένες
Πολιτείες μιλούν συνεχώς για τις πιθανότητες ομαλής προσγείωσης της
μεγαλύτερης οικονομίας του πλανήτη. Δηλαδή την πιθανότητα να επιβραδυνθούν
ομαλά οι ρυθμοί ανάπτυξης του Αμερικανικού Ακαθάριστου Προϊόντος, χωρίς να
προκαλέσουν ύφεση. Η έκρηξη της φούσκας των επιχειρήσεων του τεχνολογικού
κλάδου, η πτώση στο αμερικανικό χρηματιστήριο και η μείωση των ρυθμών πτώσης
της ανεργίας στις Ηνωμένες Πολιτείες συνηγορούν στην άποψη ότι η οικονομία
κινείται προς μια ομαλή προσγείωσή της. Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες
ορισμένοι αναλυτές άρχισαν να ανεβάζουν τον τόνο της φωνής τους
προειδοποιώντας ότι η ομαλή προσγείωση που όλοι εύχονται μπορεί τελικά να μην
είναι και τόσο ομαλή. Ενώ οι πιθανότητες μιας ύφεσης της οικονομίας θεωρούνται
περιορισμένες, υπάρχει φόβος ότι τα πράγματα μπορεί να μην εξελιχθούν με τον
ιδανικό τρόπο.

«Κατά την άποψή μου κατευθυνόμαστε προς κάτι πιο δύσκολο από μια ομαλή
προσγείωση», λέει ο Άλεν Σινάι, αναλυτής του οίκου οικονομικών μελετών
Ντεσίζιον Εκονόμικς. «Τα κακά νέα από την οικονομία έρχονται ταχύτερα από όσο
νομίζουμε».

Ο Ντον Χίλμπερ, αναλυτής του οίκου οικονομικών μελετών Γουέλς Φάργκο,
υποστηρίζει ότι το πιθανότερο σενάριο είναι πλέον αυτό της «ανώμαλης
προσγείωσης», το οποίο τονίζει ότι δεν θα είναι ευχάριστο ακόμη και αν
αποφευχθεί η ύφεση της οικονομίας. Ο ίδιος προβλέπει αύξηση των
επιχειρηματικών χρεοκοπιών, απολύσεις σε πολλούς κλάδους της οικονομίας και
απότομη βουτιά των κερδών των επιχειρήσεων και των καταναλωτικών δαπανών.

Στον επενδυτικό οίκο Μόργκαν Στάνλεϊ Ντιν Γουϊτερ, ο οικονομολόγος Στίβεν Ροτς
προειδοποίησε πριν από μερικές ημέρες τους επενδυτές «να είναι σε κατάσταση
συναγερμού για τον κίνδυνο παγκόσμιας ανώμαλης οικονομικής προσγείωσης το
πρώτο εξάμηνο του 2001».

Οι κίνδυνοι

Μια νέα, παρατεταμένη βουτιά της Γουώλ Στρητ αποτελεί βασικό κεφάλαιο του σεναρίου για ανώμαλη προσγείωση της αμερικανικής οικονομίας

Ακόμη και αναλυτές οι οποίοι υποστήριζαν το σενάριο για ομαλή προσγείωση της
αμερικανικής οικονομίας αναγνωρίζουν πλέον ότι υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι στο
κοντινό μέλλον. Αυτοί οι κίνδυνοι είναι μια νέα απότομη βουτιά των τιμών των
μετοχών, ένα νέο άλμα των τιμών του πετρελαίου ή μια μεγαλύτερη της
προβλεπόμενης συρρίκνωση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων που θα αναγκάσει
τους επιχειρηματίες να ακυρώσουν τα σχέδιά τους για νέες επενδύσεις και αγορές
εξοπλισμού.

«Η πρόσφατη πτώση στο χρηματιστήριο, οι υψηλές τιμές ενέργειας και η αστάθεια
των χρηματοπιστωτικών αγορών προσέθεσαν αβεβαιότητα στις βραχυπρόθεσμες
προοπτικές της αμερικανικής οικονομίας», τόνισε σε μια πρόσφατη ομιλία του ο
Μίκι Λέβι, επικεφαλής οικονομολόγος της Μπανκ οφ Αμέρικα. Παρ’ όλα αυτά ο Λέβι
εμμένει στην αρχική πρόβλεψή του ότι η αμερικανική οικονομία θα παρουσιάσει το
2001 ρυθμούς ανάπτυξης 3%. Αυτό αποτελεί μια απότομη πτώση από το 5,7% που
παρουσίασε η αμερικανική οικονομία την περασμένη άνοιξη, αλλά επαρκεί για να
διατηρήσει την ικανοποίηση των περισσότερων Αμερικανών.

Την περασμένη Τρίτη, ο Λέβι και οι υπόλοιποι οικονομολόγοι που υποστηρίζουν το
σενάριο της ομαλής προσγείωσης είδαν την Άμπι Τζόζεφ Κοέν, την κορυφαία
αναλύτρια του οίκου Γκόλντμαν Σαξ να τάσσεται στο πλευρό τους. Η Κοέν,
επονομαζόμενη «γκουρού» της Γουώλ Στρητ, σε επιστολή που απέστειλε στους
πελάτες της Γκόλντμαν Σαξ σημείωσε ότι υπάρχουν «ξεκάθαρες ενδείξεις
οικονομικής επιβράδυνσης και όχι εκτροχιασμού». Τα σχόλια της Κοέν είχαν σαν
αποτέλεσμα να μαρσάρουν τους κινητήρες τους τα αμερικανικά χρηματιστήρια και
τον βιομηχανικό δείκτη Ντάου Τζόουνς να κερδίζει 1,56% και τον δείκτη Νάσντακ
να καταγράφει εντυπωσιακά κέρδη 5,78%.

Ακόμη και οι αισιόδοξοι, ωστόσο, αναγνωρίζουν ότι αν οι ετήσιοι ρυθμοί
ανάπτυξης της οικονομίας πέσουν κάτω από το 2% για περισσότερους από έξι μήνες
δεν θα έχει και μεγάλη σημασία το ότι η οικονομία δεν θα είναι επισήμως σε
ύφεση. Για τους περισσότερους Αμερικανούς θα είναι ύφεση καθώς η ανεργία θα
αυξηθεί πάνω από το 5%, τα εισοδήματα των νοικοκυριών θα παραμείνουν στάσιμα
και η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά θα κινείται πτωτικά.

Τα στοιχεία

Τα πρόσφατα στοιχεία για την πορεία της αμερικανικής οικονομίας δεν συνηγορούν
για μεγάλη αισιοδοξία. Την περασμένη εβδομάδα οι αιτήσεις για ένταξη στο
ταμείο ανεργίας αυξήθηκαν κατά 35.000 στις 344.000, κυρίως λόγω της προσωρινής
διακοπής λειτουργίας ορισμένων εργοστασίων αυτοκινητοβιομηχανιών οι οποίες
είδαν το στοκ αυτοκινήτων τους να αυξάνεται καθώς οι καταναλωτές άρχισαν να
μην βάζουν βαθιά το χέρι στην τσέπη. Επιπλέον, αυτήν την εβδομάδα οι
οικονομικοί αναλυτές αναθεώρησαν προς τα κάτω τις προβλέψεις τους για την
κερδοφορία του 2001 των 500 επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στον δείκτη
Στάνταρντ εντ Πουρς 500 (S&Ρ 500). Συγκεκριμένα, η αρχική τους πρόβλεψη
για ρυθμό αύξησης 15,6%

αναθεωρήθηκε στο 11,2%. Και το πιθανότερο είναι να υπάρξει και νέα αναθεώρηση
προς τα κάτω μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Την περασμένη Τρίτη ανακοινώθηκε
ότι οι λιανικές πωλήσεις τον Οκτώβριο αυξήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά
0,1%, υψηλότερα σε σχέση με τις προβλέψεις. Αυτή η αύξηση, ωστόσο, δεν επαρκεί
για να δημιουργήσει αισιοδοξία. Μεταξύ των αναλυτών υπάρχει έντονος διάλογος
για το κατά πόσο έχουν δυσκολευτεί οι προσπάθειες των επιχειρήσεων να
εξασφαλίσουν κεφάλαια για τη χρηματοδότηση των επιχειρηματικών και
αναπτυξιακών τους σχεδίων. Ήδη η ροή κεφαλαίων προς νέες και αναπτυσσόμενες
επιχειρήσεις έχει σημειώσει δραματική μείωση καθώς έχει μειωθεί και ο αριθμός
νέων εισαγωγών στο χρηματιστήριο και εκδόσεων ομολογιακών επιχειρηματικών
δανείων. Παράλληλα, οι τράπεζες έχουν αρχίσει να εφαρμόζουν αυστηρότερα
κριτήρια δανεισμού ανταποκρινόμενες στα σχετικά αιτήματα των αρμόδιων
χρηματοπιστωτικών αρχών. Ο βασικός λόγος ανησυχίας είναι τα δάνεια που
χορηγήθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια σε επιχειρήσεις τηλεπικοινωνιών,
ψυχαγωγίας και πληροφορικής τα οποία βασίστηκαν στις προσδοκίες για σημαντικές
υπεραξίες στο χρηματιστήριο. Τα πράγματα όμως δεν εξελίχθηκαν με βάση τις
προβλέψεις. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία περίπου 100 δισεκατομμύρια
δολάρια που έχουν χορηγηθεί με τη μορφή επιχειρηματικών δανείων θεωρούνται
«προβληματικά».

Το άλλο αρνητικό σενάριο είναι ο κίνδυνος ανόδου του πληθωρισμού παράλληλα με
την επιβράδυνση της οικονομίας, πράγμα το οποίο δεν είναι τόσο ασυνήθιστο μετά
τον τερματισμό μιας μακράς περιόδου ταχείας οικονομικής ανάπτυξης. Αν αυτό
συμβεί θα περιπλέξει τα πράγμα για την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων
Πολιτειών που βασικό της μέλημα είναι η συγκράτηση του πληθωρισμού.

Προς το παρόν, οι περισσότεροι πιστεύουν ότι η μεγαλύτερη οικονομία του
πλανήτη θα προσγειωθεί ομαλά. Ας ελπίσουμε ότι θα επιβεβαιωθούν.