Άνιση η σχέση γυναικών – ναρκωτικών

Πέντε αυτόνομα σπίτια της κοινότητας Ιθάκης μπορούν να φιλοξενήσουν 10 εξαρτημένες μητέρες με τα παιδιά τους

Γυναίκες και ναρκωτικά. Η σχέση φαίνεται ότι αποδεικνύεται άνιση. Τόσο οι
εξαρτημένες γυναίκες όσο και όσες από αυτές βρίσκουν τη δύναμη να φθάσουν
μέχρι την απεξάρτηση έρχονται αντιμέτωπες με την εκμετάλλευση, τον κοινωνικό
στιγματισμό ή ακόμη και τον ρατσισμό εις βάρος τους, περισσότερο από τους
άνδρες τοξικομανείς. Και τα προβλήματα γίνονται μεγαλύτερα αν πρόκειται για
εξαρτημένες μητέρες.

Η γνωριμία μιας γυναίκας με τις εξαρτησιογόνες ουσίες αρχίζει πιο αργά, ενώ η
πορεία της όσον αφορά τη χρήση ναρκωτικών είναι συνήθως πιο σύντομη σε σχέση
με τους άνδρες. Σύμφωνα με το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ), ο
πρώτος πειραματισμός με τις ουσίες αρχίζει για ένα κορίτσι στην ηλικία των 16
χρόνων περίπου, ενώ σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια έρχεται η πρώτη «συνάντηση»
με την ηρωίνη (αποτελεί την κυριότερη ουσία κατάχρησης), η ενδοφλέβια χρήση
της οποίας αρχίζει στην ηλικία των 20 ετών περίπου (έναν χρόνο νωρίτερα από
τους άνδρες). Και ενώ οι άνδρες περνούν περίπου έξι χρόνια ενδοφλέβιας χρήσης
ηρωίνης με παράλληλη χρήση και άλλων ουσιών για να πάρουν την απόφαση να
απευθυνθούν σε κάποιο θεραπευτικό κέντρο, οι γυναίκες κάνουν αυτόν τον «κύκλο»
σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Έτσι, στα 24 χρόνια τους κατά μέσο όρο οι
εξαρτημένες γυναίκες φθάνουν να χτυπήσουν την «πόρτα» κάποιου προγράμματος
απεξάρτησης.

Ωστόσο, φαίνεται ότι οι γυναίκες που καταφεύγουν στις υπηρεσίες θεραπείας
είναι πολύ λιγότερες σε σχέση με τους άνδρες (η αναλογία ανδρών – γυναικών
είναι περίπου 8 προς 2). Χαρακτηριστικό είναι ότι το 1999 μόνο ένας στους
πέντε εφήβους που απευθύνθηκαν στη θεραπευτική κοινότητα «Στροφή» ήταν κορίτσι
(ποσοστό 20,4%).

«Στο γεγονός ότι η πορεία μιας γυναίκας στη χρήση είναι πιο επώδυνη έρχεται να
προστεθεί και η δυσκολία στην απεξάρτηση. Η δυσκολία αυτή έχει ως κύρια αιτία
το ότι τα προγράμματα προσανατολίζονται περισσότερο στους άνδρες χρήστες. Αυτό
που λείπει είναι εξειδικευμένα προγράμματα που στρέφονται στις ιδιαίτερες
ανάγκες των γυναικών», είπε στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής του ΚΕΘΕΑ κ. Χαράλαμπος
Πουλόπουλος.

Μόνο δύο «γυναικεία» θεραπευτικά προγράμματα λειτουργούν σήμερα στη χώρα μας.
Το ειδικό πρόγραμμα απεξάρτησης γυναικών που σχεδιάστηκε από την επιστημονική
ομάδα του «18ΑΝΩ» έκλεισε τα τρία χρόνια της λειτουργίας του. Την «κλειστή
φάση» του προγράμματος έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν δέκα γυναίκες, με
μέσο όρο ηλικίας 22-23 χρόνων, σε μια μονοκατοικία των βορείων προαστίων. Αυτό
εξάλλου ήταν μέχρι πρότινος το μοναδικό στη χώρα μας πρόγραμμα γυναικών.

Πριν από μερικούς μήνες άρχισε στη Θεσσαλονίκη ένα δεύτερο πρόγραμμα,
εξειδικευμένο αυτή τη φορά στις εξαρτημένες μητέρες. Η λειτουργία του
εντάσσεται στο πλαίσιο του θεραπευτικού προγράμματος «Ιθάκη» και μπορεί να
φιλοξενήσει συνολικά δέκα μητέρες με τα παιδιά τους, σε πέντε αυτόνομα σπίτια.

«Οι εξαρτημένες γυναίκες και ειδικότερα όσες από αυτές είναι και μητέρες θα
πρέπει να έχουν αντίστοιχα ειδική μεταχείριση στον χώρο της απεξάρτησης. Κι
αυτό γιατί πολλές από τις γυναίκες συχνά έχουν κάνει αποτυχημένες προσπάθειες
σε μεικτά προγράμματα, ενώ, αν δεν υπάρχει παππούς και γιαγιά, δεν μπορούν να
αφήσουν τα παιδιά τους για το διάστημα που διαρκεί ένα τέτοιο πρόγραμμα. Την
ίδια στιγμή πιθανόν να υπάρχουν τραυματικά βιώματα σεξουαλικής ή άλλης
κακοποίησης που κάνουν δύσκολη τη συνύπαρξη με άνδρες», αναφέρει η κ. Κατερίνα
Μάτσα, ψυχίατρος και επιστημονική υπεύθυνη του «18ΑΝΩ».

Ήδη η επιστημονική αυτή ομάδα σχεδιάζει μια πρόταση για τη συμμετοχή της χώρας
μας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα για ευπαθή άτομα.

Πρόκειται για τη δημιουργία ενός δικτύου παροχής βοήθειας σε εξαρτημένες
γυναίκες και στα παιδιά τους, στο πλαίσιο του οποίου προβλέπεται ένα κέντρο
υποδοχής για τις μητέρες και τα παιδιά καθώς και ένα ανοιχτό θεραπευτικό
πρόγραμμα ημερήσιας βάσης.

Προσέφερα τον εαυτό μου για να βρω ναρκωτικά

«΄Ηξερα ότι αν προσφέρω τον εαυτό μου ως αντάλλαγμα, μπορούσα να βρω
ναρκωτικά».

Η 19χρονη Βάσω σε μερικές μέρες τελειώνει το πρόγραμμα κοινωνικής επανένταξης
του «18ΑΝΩ». Στα 14 της γνώρισε τις «ουσίες», όπως λέει.

Πριν από ενάμιση χρόνο, η απόφαση για απεξάρτηση ήταν καθαρά δική της.
«Κατάλαβα ότι μου έλειπε η ουσιαστική επικοινωνία, ότι είχα ανάγκη να ξέρω πως
μπορώ να μιλήσω χωρίς φόβο και πως με ακούν.

Ήθελα να μοιράζομαι πράγματα. Και αυτό που έκαναν οι ουσίες δεν ήταν αρκετό.

Οι ουσίες με βοηθούσαν απλώς να ξεχνώ αυτή την ανάγκη, να είμαι αδιάφορη και
απαθής».

Η Βάσω έζησε οκτώ μήνες στον ξενώνα του κλειστού προγράμματος και μιλάει για
το τι σημαίνει να είναι μια γυναίκα στη χρήση.

«Αυτό που κάνεις είναι να εκμεταλλεύεσαι η ίδια τον εαυτό σου και να αφήνεις
και τους άλλους να σε εκμεταλλεύονται», λέει. Τώρα πια βλέπει καθαρά πως
«εκείνη την ώρα νομίζεις ότι έχεις μια ιδιαίτερη δύναμη, αφού είσαι γυναίκα
και μπορείς να βρεις ουσίες σχετικά εύκολα.

Στην ουσία ξεγελάς τον εαυτό σου. Προσποιείσαι.

Κάνεις ότι δεν καταλαβαίνεις πως εξευτελίζεσαι για να εξασφαλίσεις μια δόση.

Στα μάτια των άλλων είσαι ένα αντικείμενο, ευάλωτη σε κάθε εκμετάλλευση.

Το ξέρεις, αλλά εκείνη τη στιγμή νομίζεις ότι σε συμφέρει».