ΔΡΟΜΟΙ

Το τσεκούρι…

… όταν μπήκε στο δάσος, τα δέντρα είπαν: «Τουλάχιστον το στυλιάρι είναι δικό
μας». Αυτή η παλιά τουρκική παροιμία, που έρχεται ο Κρίστοφερ Χίτσενς να μας
την θυμίσει στο περιοδικό «Nation», ξεγυμνώνει τη σύγχρονη θεωρία του
«μικρότερου κακού», τη θεωρία που σε πολλές χώρες του κόσμου στήριξε τον
δικομματισμό, όπως τον στήριζε πάντα και στις εκλογές στην Αμερική. Μάταια ο
ψηφοφόρος παλεύει να ξεχωρίσει διαφορές ανάμεσα στα προγράμματα των δύο
μεγάλων μονομάχων. Άσ’ τα αυτά, του λένε. Μην τα κοιτάς (έτσι κι αλλιώς, στα
θέματα τα μεγάλα, η στάση απέναντι στις επιχειρήσεις, στην άμυνα, στην
εξωτερική πολιτική, δεν έχει διαφορές). Κοίτα καλύτερα το στυλιάρι (τα
φιλολαϊκά μέτρα, που κάθε υποψήφιος κάτι έχει να υποσχεθεί και από αυτά).

Η αμνησία…

… από τετραετία σε τετραετία, είναι υποχρεωτική. Και όποιος ψηφοφόρος κάτι
θυμάται ακόμη από το έργο των εκάστοτε Γκορ ή Μπους, εγκαλείται κάθε τόσο από
την αδυσώπητη δικομματική μηχανή να αρθεί στο ύψος των ευθυνών του: «Αν
χάσουμε, το φταίξιμο θα είναι δικό σου. Αν το περιεχόμενο των αμερικανικών
εκλογών χωράει σε ένα ποτήρι, τότε αυτό το ποτήρι είναι κατά το 5% «γεμάτο» (ή
κατά το 95% άδειο), όταν τελειώνει η προεκλογική εκστρατεία. Με ένα τέτοιο
ποτήρι στο χέρι φτάνει ο Αμερικανός ψηφοφόρος ­ αλλά και οι ψηφοφόροι άλλων
χωρών που οργανώνονται και αυτές κατά τα αμερικανικά πρότυπα ­ μπροστά στην
κάλπη. Δεν γνωρίζει πολιτικές, δεν γνωρίζει επιχειρήματα, αναγνωρίζει μόνο
πρόσωπα.

Το σφυρί…

… όταν είναι το μοναδικό εργαλείο που έχει κανείς στη διάθεσή του, δεν
βλέπει μπροστά του παρά μονάχα καρφιά. Η υποβάθμιση της πολιτικής είναι μια
σοβαρή δυσλειτουργία σε μια χώρα που διεκδικεί την παγκόσμια πατέντα της
δημοκρατικής νομιμότητας. Είναι θλιβερό που το 25% των νέων κάτω των 24 ετών
δεν είναι σε θέση να κατονομάσουν και τους δύο υποψηφίους. Είναι αξιοθρήνητο
το ότι μόλις οι μισοί από τους Αμερικανούς εκλογείς φτάνουν τελικά μπροστά
στις κάλπες. Και είναι τραγικό το ότι μόνο οι μισοί από αυτούς αποφασίζουν
ποιος θα κυβερνάει τα 280 εκατομμύρια των Αμερικανών ­ και ένα μεγάλο μέρος
του υπόλοιπου κόσμου ­ για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.

Η διαφήμιση…

… έχει υποκαταστήσει τα πολιτικά επιχειρήματα, με εργαλείο της τη λάσπη.
Μέσα της τσαλαβουτούν οι δύο μεγάλοι υποψήφιοι πρόεδροι. Όποιος από τους δυο
κατορθώσει να σταθεί στα πόδια του, αναδεικνύεται νικητής. Όποιος προσπαθήσει
να κρατηθεί μακριά από αυτό το βορβορώδες σύστημα και να αναπτύξει
επιχειρήματα, βρίσκει πάλι μπροστά του την αδυσώπητη δικομματική μηχανή. Έτσι,
τα κόμματα των Ρεπουμπλικανών και των Δημοκρατικών απέκλεισαν αυθαίρετα τον
υποψήφιο των Πρασίνων Ραλφ Νέιντερ από τα τρία ντιμπέιτ. Ο Νέιντερ δεν
μπορούσε να μετάσχει, χωρίς την άδεια των δύο μεγάλων κομμάτων. Δηλαδή, για να
μιλήσουμε με αγοραίους όρους, που τους καταλαβαίνει καλύτερα η αμερικανική
ηγεσία, είναι σαν να πρέπει μια νέα αυτοκινητοβιομηχανία να ζητήσει την άδεια
της Φορντ και της Τζένεραλ Μότορς προκειμένου να μπει στην αγορά αυτοκινήτου.
Ίσως λοιπόν δεν έχει άδικο το αμερικανικό περιοδικό «Mother Jones» που ζητάει
στις επόμενες εκλογές να υπάρχουν διεθνείς παρατηρητές. Γιατί δεν μπορεί η
Αμερική να τους στέλνει να μετρήσουν τη νοθεία και την αδικία σε άλλες χώρες,
όταν η ίδια δεν είναι σε θέση να κάνει έντιμες και δημοκρατικές εκλογές.