ΠΡΟΣΩΠΑ «Τα γηρατειά είναι μια προσβολή»

Στα 80 του, ο Ζαν Ντανιέλ εξέδωσε τον δεύτερο τόμο των απομνημονευμάτων
του· ένα ημερολόγιο από τον Σεπτέμβριο του 1998 ώς φέτος τον Αύγουστο.

Ζαν Ντανιέλ: «Είμαι τα πάντα εκτός από μετριόφρων»

Άραγε πόσοι από τους δημοσιογράφους που ασχολήθηκαν με την υπόθεση Κένεθ Σταρ
– Μπιλ Κλίντον θεώρησαν σκόπιμο να ξαναδιαβάσουν το βιβλίο του Ρομπέρ Μαντρού
για τους δικαστές του 17ου αιώνα; Πόσοι θυμήθηκαν τα μαθήματα που έδινε ο
Φίχτε το 1808, όταν η Γερμανία του καγκελαρίου Σρέντερ καταργούσε τον νόμο του
αίματος; Ο Ντανιέλ είναι ένας δημοσιογράφος που διαβάζει και ξαναδιαβάζει.
Και, βεβαίως, γράφει: “Με τον Χρόνο, Σημειωματάρια 1970-1998” ήταν ο πρώτος
τόμος των απομνημονευμάτων του, ενώ στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του
“Ταξίδι στα όρια του έθνους” και “Ο Θεός είναι φανατικός;” (εκδ. Πόλις).

Ο Ντανιέλ γεννήθηκε στην Μπλίντα της τότε γαλλικής Αλγερίας, ένας Εβραίος
“μαυροπόδης”, ενδέκατο παιδί μια φτωχής γαλλικής οικογένειας. Σπούδασε στη
Σορβόννη και έγινε καθηγητής Φιλοσοφίας στο Οράν. Υπήρξε διευθυντής του “Λ’
Εξπρές”, ανταποκριτής του αμερικανικού “Νιου Ριπάμπλικ”, συνεργάτης της “Λε
Μοντ” και, το 1964, ίδρυσε το “Νουβέλ Ομπσερβατέρ”, το πολιτικό περιοδικό που
διευθύνει ως σήμερα. Τις προάλλες, το γαλλικό κράτος του απένειμε το παράσημο
της Λεγεώνας της Τιμής· και ο οίκος Grasset εξέδωσε τους “Χειμωνιάτικους
Ήλιους”, 350 σελίδες του ημερολογίου που ο Ντανιέλ κράτησε από τον Σεπτέμβριο
του 1998 ώς τον Αύγουστο του 2000.

Θαυμαστής του Ζιντ, φίλος του Καμύ, του Αλέχο Καρπεντιέρ, του Κούντερα, ο
Ντανιέλ έχει χαρακτηρισθεί “η μεγάλη συνείδηση της γαλλικής αριστεράς”.
Υποδέχθηκε τον Σολζενίτσιν όταν το Κ.Κ. του Μαρσαί τον ανακήρυττε ανεπιθύμητο,
κατήγγειλε τους κόκκινους ολοκληρωτισμούς χωρίς όμως ποτέ να εξισώσει
κομμουνισμό και ναζισμό. Ύψωσε τη σημαία της “δεύτερης αριστεράς”, αλλά
ουδέποτε προσχώρησε στον νεοφιλελευθερισμό, ουδέποτε υποτάχθηκε στους νόμους
της αγοράς. Αντιμετωπίζει ως ίσος προς ίσον αρχηγούς κρατών και λογοτέχνες και
θεωρεί τα αφεντικά των επιχειρήσεων αμελητέες ποσότητες. Και είναι πάντα με το
μέρος “των προγραμμένων, των αποκλεισμένων”. Στους “Χειμωνιάτικους Ήλιους”
περιγράφει τον εαυτό του στο δεύτερο πρόσωπο: “Είστε υπέρ του έθνους και όχι
αντιαμερικανός. Υπέρ του Κοσόβου και εναντίον του πολέμου. Υπέρ της
δεοντολογίας στον Τύπο και εναντίον του Ρεζίς Ντεμπραί… Αυτό ονομάζεται
ελευθερία”. Άλλοι τον περιγράφουν ως νάρκισσο και εγωκεντρικό, αλλά και λαμπρό
μυαλό, πιστό, θαρραλέο. “Είμαι τα πάντα εκτός από μετριόφρων”, παραδέχεται ο
ίδιος.

Τώρα δεν περνάει από το περιοδικό παρά δύο μέρες την εβδομάδα, αλλά δεν θα
παραδώσει ποτέ πραγματικά τη σκυτάλη ­ “Θα πέθαινε αν το έκανε”, λέει ένας
δημοσιογράφος του “Νουβέλ Ομπσερβατέρ”. Και απεχθάνεται να νιώθει πως
σιγά-σιγά αποχωρεί από τον κύκλο της εξουσίας: “Τα γηρατειά”, τονίζει, “είναι
μια προσβολή”.