Ντούιζενμπεργκ: Δεν με εκπλήσσει η πτώση του ευρώ

«Τίποτε δεν με εκπλήσσει», τόνισε ο κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ, πρόεδρος της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, όταν του ζητήθηκε να σχολιάσει τις πρόσφατες
εξελίξεις στην ισοτιμία του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Και με δεδομένες τις
δοκιμασίες που πέρασε το ευρώ από την αρχή του χρόνου, η στάση του κ.
Ντούιζενμπεργκ φαίνεται δικαιολογημένη. Ο ίδιος παραχώρησε μια συνέντευξη στο
Λονδίνο την προηγούμενη εβδομάδα, μόλις μία ημέρα μετά τη δολοφονία δύο
Ισραηλινών στρατιωτών που προκάλεσε έκρηξη βίας στη Μέση Ανατολή. Και δεν
παρέλειψε να εκφράσει την απογοήτευσή του όχι μόνο για τις προοπτικές της
παγκόσμιας ειρήνης από την κρίση στη Μέση Ανατολή, αλλά και για την αναστάτωση
που προκάλεσαν αυτές οι εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και την αγορά
συναλλάγματος.

Το ευρώ γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1999 και αν εξαιρέσει κανείς την αρχική
ευφορία, ήταν ζήτημα ημερών να αρχίσει να κατρακυλά. Καθώς η ισοτιμία του
κοινού νομίσματος έσπαζε διαδοχικά τα ψυχολογικά φράγματα ­ αρχικά τού ένα
προς ένα με το δολάριο, στη συνέχεια των 90 σεντς και μετά των 85 ­ η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ένιωσε ότι έπρεπε να κάνει κάτι.

Το ότι το ευρώ χρειαζόταν βοήθεια ήταν ξεκάθαρο. Λιγότερο προφανής ήταν ο
τρόπος με τον οποίο θα ενισχυόταν το ευρώ και θα εξασθενούσε το αμερικανικό
δολάριο.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πίστεψε ότι η παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος
θα έφερνε αποτέλεσμα μόνο αν ήταν συντονισμένη από όλες τις μεγάλες κεντρικές
τράπεζες ­ την ευρωπαϊκή, την αμερικανική και την ιαπωνική. Ωστόσο, με τις
προεδρικές εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες να πλησιάζουν και την ισχύ του
δολαρίου να παίζει σημαντικό ρόλο στη συγκράτηση σε χαμηλά επίπεδα του
πληθωρισμού, η συμμετοχή των Αμερικανών στην επιχείρηση διάσωσης του κοινού
νομίσματος κάθε άλλο παρά σίγουρη ήταν. Ο Ντούιζενμπεργκ παραδέχθηκε ότι οι
αμερικανικές εκλογές ήταν ένας από τους παράγοντες που ελήφθη υπόψη στις
μυστικές συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν για τον σχεδιασμό της επιχείρησης.

Ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ κατά πάσα πιθανότητα θα παραχωρήσει τη θέση του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας πριν από το τέλος της οκταετούς θητείας του

«Κανείς δεν αρνείται ότι λάβαμε υπόψη μας αυτόν τον παράγοντα και φυσικά θα
ήταν δυσκολότερο να λάβουμε την απόφαση όσο πιο κοντά φθάναμε στις εκλογές»,
τόνισε ο Ντούιζενμπεργκ. Όταν του ετέθη υπόψη ότι τα ποσά που διέθεσαν οι
Αμερικανοί για την παρέμβαση ήταν περιορισμένα, ο κ. Ντούιζενμπεργκ απάντησε:
«Δεν είμαι έτοιμος να σχολιάσω τα ποσά, αλλά αν αυτή είναι η εντύπωση των
αγορών, τότε είναι λανθασμένη».

Παρά το γεγονός ότι το σώμα των Αμερικανών ήταν παρόν στην παρέμβαση, το
πνεύμα τους μάλλον απείχε. Μερικές ώρες μετά την παρέμβαση όπου ξοδεύτηκαν
δισεκατομμύρια δολάρια για να αγορασθούν ευρώ στις αγορές συναλλάγματος, η
κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν απασχολημένη ενημερώνοντας τους
δημοσιογράφους ότι δεν υπάρχει καμιά αλλαγή στην πολιτική του «ισχυρού
δολαρίου», που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής της πολιτικής.
«Το ισχυρό δολάριο είναι βασικός στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο
Αμερικανός υπουργός Οικονομικών κ. Λόρενς Σάμερς. Τα σχόλιά του δημιούργησαν
κλίμα σύγχυσης σχετικά με τα σχέδια της ομάδας των επτά ισχυρών (G7) για τις
ισοτιμίες των νομισμάτων.

Ο κ. Ντούιζενμπεργκ παραδέχθηκε ότι η φρασεολογία του κ. Σάμερς ήταν κάτι
λιγότερο από ιδεώδης, αλλά επέμεινε ότι δεν υπάρχει κάποια αντίθεση μεταξύ της
προσήλωσης των Ηνωμένων Πολιτειών στο ισχυρό δολάριο και στην επιχείρηση
διάσωσης του ευρώ.

Διάσωση ή ενίσχυση

Από τότε που πραγματοποιήθηκε η παρέμβαση, οι αναλυτές της παγκόσμιας αγοράς
συναλλάγματος συζητούν αν οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες προσπαθούσαν να
ανεβάσουν την αξία του ευρώ ή να συγκρατήσουν την κατρακύλα του. Όταν ρωτήθηκε
αν συμφωνεί με την εκτίμηση ότι ο σκοπός της διάσωσης δεν ήταν να φτάσει η
ισοτιμία του κοινού νομίσματος σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο αλλά η
σταθεροποίησή του, ο κ. Ντούιζενμπεργκ απάντησε καταφατικά. Αργότερα προσέθεσε
ότι η αρχική επίδραση της παρέμβασης ήταν επιτυχημένη επειδή «το ευρώ πάνω
κάτω έμεινε σε αυτά τα επίπεδα και δεν συνέχισε την πτωτική του πορεία».

Ωστόσο, στις τρεις εβδομάδες που ακολούθησαν μετά την παρέμβαση των κεντρικών
τραπεζών στις αγορές συναλλάγματος, οι αναλυτές τη χαρακτήρισαν ­ στην
καλύτερη περίπτωση ­ πολύ περιορισμένη επιτυχία. Παρά το γεγονός ότι ο ρυθμός
πτώσης του ευρώ μειώθηκε, επανέκτησε την πτωτική του τάση πλησιάζοντας τα
ιστορικά χαμηλά του επίπεδα. Όταν ο κ. Ντούιζενμπεργκ ρωτήθηκε αν θα ήταν
χρήσιμη μια νέα παρέμβαση των κεντρικών τραπεζών στις αγορές συναλλάγματος αν
η ένταση στη Μέση Ανατολή αποσταθεροποιούσε τις ισοτιμίες των νομισμάτων,
απάντησε: «Δεν το νομίζω». Ο σύμβουλος Τύπου του προέδρου της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας, γνωρίζοντας την επίδραση που μπορεί να είχαν αυτά τα λόγια
του στις αγορές, τον ρώτησε αν θα ήθελε να δημοσιευτούν. Και ο κ.
Ντούιζενμπεργκ απάντησε καταφατικά.

Επιπλέον, δεν είναι μόνο η στρατηγική των επτά ισχυρών που θα πρέπει να
προσαρμοστεί στην απειλή μιας πετρελαϊκής κρίσης. Για όλες τις καταναλώτριες
χώρες πετρελαίου, υψηλότερο ενεργειακό κόστος μπορεί να σημαίνει επιβράδυνση
των ρυθμών ανάπτυξης και επιτάχυνση του πληθωρισμού. Πώς πρέπει να κινηθεί σε
αυτό το περιβάλλον η επιτοκιακή πολιτική των κεντρικών τραπεζών; Ο κ.
Ντούιζενμπεργκ απέρριψε όλες τις προτάσεις για βεβιασμένες κινήσεις λόγω των
διακυμάνσεων των τιμών του πετρελαίου στις αγορές. Προσέθεσε όμως ότι είναι οι
δευτερογενείς επιδράσεις της αύξησης της τιμής του πετρελαίου που θα πρέπει να
μας ανησυχούν. «Και αυτό μπορεί να μας αναγκάσει να αναλάβουμε δράση, όπως
κάναμε πριν από μερικές εβδομάδες». Σημειώνεται ότι πριν από δυο εβδομάδες, η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε στην αύξηση των επιτοκίων της κατά ένα
τέταρτο της ποσοστιαίας μονάδας. Τι πιστεύει όμως ο πρόεδρος της ΕΚΤ για την
αίσθηση ­ που ενισχύθηκε μετά το «όχι» των Δανών στην ΟΝΕ ­ ότι το ευρώ
κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ένα νόμισμα που το υιοθετούν οι αδύναμες χώρες της
Ευρώπης και το απορρίπτουν οι οικονομικά ισχυρές; Ο ίδιος τόνισε ότι δεν
ανησυχεί λόγω αυτής της αίσθησης, αλλά παραδέχθηκε ότι υπάρχει: «Δεν υποτιμώ
την ψυχολογική επίδρασή της».

Παρά την αντίληψη ορισμένων ότι αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως η Πολωνία, θα
υιοθετήσουν το ευρώ μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας έχει διαφορετική γνώμη: «Μιλάμε για μια χρονική περίοδο
τουλάχιστον οκτώ έως δέκα χρόνων».

Όσο για το μέλλον του στη θέση του προέδρου, τονίζει ότι δεν υπάρχει καμιά
άτυπη ή συμφωνία κυρίων για την αποχώρησή του στο μέσον της οκταετούς θητείας
του. Έχω ξεκαθαρίσει ότι λόγω της ηλικίας μου είναι μάλλον απίθανο να
παραμείνω για οκτώ έτη. Όποια και αν είναι η αλήθεια, ένα πράγμα είναι
ξεκάθαρο. Ο κ. Ντούιζενμπεργκ μπορεί να φανταστεί τη ζωή του και εκτός της
κεντρικής τράπεζας. Ποιος μπορεί να τον κατηγορήσει γι’ αυτό με δεδομένη την
κρίση του κοινού νομίσματος;