Τα δελφίνια του Αμβρακικού

Καθένας είχε αναλάβει διαφορετικά καθήκοντα. Ο «παρατηρητής» στεκόταν στην
πλώρη και σαν εξοπλισμό είχε ένα ζευγάρι κιάλια. Ο «βοηθός» κατέγραφε τις
πληροφορίες. Ο φωτογράφος προσπαθούσε να απαθανατίσει όσο το δυνατόν
περισσότερα «στιγμιότυπα», υπό την καθοδήγηση του «οδηγού» που χάραζε την
πορεία του σκάφους.

Μελέτη δελφινιών. Το πρώτο μέρος ενός φιλόδοξου προγράμματος από το WWF Ελλάς για τα δελφίνια της ελληνικής θάλασσας ολοκληρώθηκε. Στη φωτό, η ομάδα στο πεδίο εργασίας της στον Αμβρακικό Κόλπο

Πέντε εβδομάδες διήρκεσε η πρώτη φάση της έρευνας για τα δελφίνια που έχει
ξεκινήσει το ελληνικό παράρτημα του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση (WWF
Ελλάς). Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι που πέρασε, στον Αμβρακικό
Κόλπο, με τη συμμετοχή επτά ερευνητών οι οποίοι εργάστηκαν εθελοντικά υπό την
καθοδήγηση του υπεύθυνου του προγράμματος δρος Δημήτρη Ζαφειρόπουλου και του
υπεύθυνου θαλάσσιων προγραμμάτων του WWF Ελλάς κ. Γιώργου Παγιάτα. Σύμφωνα με
τους υπευθύνους του προγράμματος ο Αμβρακικός Κόλπος επελέγη σαν πρώτος
σταθμός του προγράμματος διότι το ήπιο κλίμα της περιοχής και η προστατευμένη
θάλασσα κάνουν ευκολότερο τον εντοπισμό και την παρατήρηση των δελφινιών.

«Η εργασία στο πεδίο ξεκινούσε από νωρίς το πρωί ώστε να αποφεύγουμε το δυνατό
ήλιο. Δουλεύοντας με δύο φουσκωτά, σαρώναμε καθημερινά διαφορετικές περιοχές
του κόλπου», λένε τα μέλη της ομάδας που κάλυψαν συνολικά μια απόσταση 1.300
χιλιομέτρων μέσα σε 100 ώρες παρατήρησης.

«Το πρωί συγκεντρώναμε τα στοιχεία, μοιράζοντας τα καθήκοντα μεταξύ μας. Στην
πλώρη του σκάφους ο παρατηρητής με τα κιάλια προσπαθούσε να εντοπίσει δελφίνια
και ο “βοηθός” κατέγραφε τη συμπεριφορά τους παρακολουθώντας ταυτόχρονα την
πορεία μας και την κατάσταση της θάλασσας. Ο φωτογράφος είχε αναλάβει να
φωτογραφίζει τα ραχιαία πτερύγια των δελφινιών ενώ ο οδηγός ήταν υπεύθυνος για
τη χάραξη της πορείας μας. Τις απογευματινές ώρες η εργασία συνεχίζονταν με
την ανάλυση των στοιχείων». Το κτίριο της περιβαλλοντικής ενημέρωσης της
περιοχής είχε τεθεί στη διάθεση της ομάδας για την εγκατάσταση του εξοπλισμού
και την επεξεργασία των στοιχείων.

«Κατά τη διάρκεια της παρατήρησης τα δελφίνια είχαν διαφορετικές συμπεριφορές.
Και η μόνη συμπεριφορά που μπορούσαμε να παρατηρήσουμε ήταν ό,τι συνέβαινε
κοντά στην επιφάνεια του νερού γιατί ή ορατότητα σε βάθη μεγαλύτερα των τριών
μέτρων ήταν πολύ περιορισμένη.

Όταν κυνηγούσαν την τροφή τους δεν έμοιαζε να επηρεάζονται από την παρουσία
μας. Τα δελφίνια συνεργάζονται για την εύρεση τροφής. Όταν εντοπίσουν ένα
κοπάδι ψαριών, με το σύστημα του ηχοεντοπισμού, το περικυκλώνουν κολυμπώντας
σε ένα σφιχτό κλοιό και μετά το ανεβάζουν προς την επιφάνεια χτυπώντας τις
ουρές τους. Συχνά κινούνται από διαφορετικές κατευθύνσεις και μοιάζουν να
έχουν ειδοποιηθεί από τα δελφίνια που βρίσκονται ήδη στο συγκεκριμένο σημείο.
Μελέτες, εξάλλου, έχουν αποδείξει ότι τα δελφίνια μπορούν να επικοινωνούν
μεταξύ τους με διάφορους ήχους. Για να συγκεντρώσουν και να ακινητοποιήσουν τα
ψάρια, συχνά παράγουν δυνατούς ήχους και σφυρίγματα. Παρατηρήσαμε δελφίνια να
τρέφονται μέσα σε κοπάδια από γαύρους και σαρδέλες.

Πολλές φορές βλέπαμε πρώτα τους γλάρους που πετούσαν σε ύψος και μετά τα
δελφίνια. Οι γλάροι συνηθίζουν να πετούν πάνω από την περιοχή όπου τρώνε τα
δελφίνια και τρέφονται με τα υπολείμματα της τροφής τους. Αρκετές φορές είδαμε
γλάρους να κρατάνε σουπιές στο ράμφος τους. Αυτό σημαίνει ότι οι γλάροι
επωφελούνται από το κυνήγι των δελφινιών (η σουπιά ζει κοντά στο βυθό και ο
γλάρος δεν θα μπορούσε να την ψαρέψει βουτώντας)».

«Τα δελφίνια ταξίδευαν με σταθερή πορεία και με ταχύτητα 10 – 15 κόμβων και
όταν προσπαθούσαμε να τα προσεγγίσουμε μας απέφευγαν αλλάζοντας πορεία. Άλλες
φορές, όμως, έδειχναν έντονη κοινωνικότητα. Πλησίαζαν το σκάφος με δική τους
πρωτοβουλία και έπαιζαν μαζί μας ή απλά ακολουθούσαν την πορεία μας. Αυτό
συνέβαινε μετά τις πρώτες δύο εβδομάδες, όταν εξοικειώθηκαν με την παρουσία
μας στην περιοχή. Πιθανόν να αναγνώριζαν τον ήχο ή και το σχήμα του σκάφους
και δεν ένιωθαν να απειλούνται».

Το μεγαλύτερο κοπάδι δελφινιών που εντόπισε η ερευνητική ομάδα αποτελούνταν
από 25 τουλάχιστον άτομα. «Σύμφωνα με μελέτες, όταν παρατηρείται ένας αριθμός
ατόμων πάνω από την επιφάνεια του νερού, ο συνολικός αριθμός τους είναι
διπλάσιος. Έτσι υπολογίζουμε ότι στην περιοχή του Αμβρακικού υπήρχαν
τουλάχιστον 80 ρινοδέλφινα».

Εννέα είδη δελφινιών έχουν καταγραφεί στις ελληνικές θάλασσες. Όμως τέσσερα
είδη είναι αυτά που συναντώνται συχνότερα: το κοινό δελφίνι – με το
χαρακτηριστικό σχήμα «κλεψύδρας» που σχηματίζεται κάτω από ραχιαίο πτερύγιό
του – κινείται συνήθως σε μικρές ομάδες και μακριά από τις ακτές. Αντίθετα το
ζωνοδέλφινο συναντάται σε ομάδες των 50 ή 100 ατόμων. Αλλά και το
σταχτοδέλφινο προτιμά τα βαθιά νερά, σε αντίθεση με το ρινοδέλφινο που
παρατηρείται κοντά στις ακτές και σε ρηχά νερά.