Οι εισακτέοι αυξήθηκαν, αλλά «κολέγια» και ΙΕΚ ανθούν…

Μέχρι τα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’90 η μεγάλη διάσταση ανάμεσα στον
αριθμό των υποψηφίων που διεκδικούσαν μια θέση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και
στον αριθμό των προσφερομένων θέσεων δημιουργούσε το έδαφος για την προσφυγή
χιλιάδων απολυτηριούχων Λυκείου που δεν πετύχαιναν την εισαγωγή τους στα
ΑΕΙ-ΤΕΙ στην «ακριβή αγκαλιά» τής ιδιωτικής μεταλυκειακής εκπαίδευσης ή στη
φοιτητική μετανάστευση.

Εκατοντάδες Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών (ΕΕΣ), «Κολέγια», ιδιωτικά
Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ) «αλίευαν» κάθε χρόνο πελάτες
ανάμεσα στο «μόνιμο απόθεμα» των 100.000 υποψηφίων των Γενικών Εξετάσεων, οι
οποίοι δεν κατάφερναν να πετύχουν την είσοδό τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Το 1995 υπολογίζεται ότι οι ετήσιες δαπάνες για ιδιωτική μεταλυκειακή
εκπαίδευση των 25.000-30.000 σπουδαστών της ανήρχοντο περίπου σε 25 δισ. (σε
τιμές του 1995).

Παράλληλα, ανάμεσα στο 1990 και το 1993, περίοδο για την οποία υπάρχουν
επίσημα στοιχεία από την Τράπεζα της Ελλάδος, 30.000 περίπου προπτυχιακοί και
μεταπτυχιακοί φοιτητές σπούδαζαν σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού με συνολική
ετήσια δαπάνη η οποία ανερχόταν σε 250 εκατ. δολάρια ΗΠΑ!

Το 1997 με την εξαγγελία της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και του αυξημένου
αριθμού των εισακτέων διαχέονταν και υπονοούνταν η αισιόδοξη θέση (ΥΠΕΠΘ) ότι
στο νέο τοπίο της δημόσιας μεταλυκειακής και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης δεν θα
υπάρχει χώρος για την ανάπτυξη της ιδιωτικής, καθώς θα παρέχεται η δυνατότητα
σε όσους τελειώνουν το Λύκειο να εγγράφονται σε ΑΕΙ και ΤΕΙ.

* Πόσο τα πράγματα εξελίχθηκαν σύμφωνα με τις προσδοκίες του ΥΠΕΠΘ;

* Γιατί η γενική αύξηση των προσφερομένων θέσεων δεν «μαλάκωσε» την
αναντιστοιχία ανάμεσα στη ζήτηση και την προσφορά;

* Από πού αντλεί «δυνάμεις» η ιδιωτική μεταλυκειακή εκπαίδευση και ποιο
είναι το κόστος για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς που την «επιλέγουν»;

Η ανεργία και τα «πτυχία που μετράνε»

«Σπούδασε αυτό που πραγματικά θέλεις! Οι εγγραφές άρχισαν, τα Βρετανικά
Κρατικά Πανεπιστήμια σε περιμένουν. Θερινά εντατικά Τμήματα για Σεπτέμβριο
2000»

(από τον Τύπο, Σεπτέμβριος 2000)

Η αύξηση του αριθμού των εισακτέων στα ΑΕΙ δεν περιόρισε την αύξηση των εσόδων για την ιδιωτική εκπαίδευση

Η εξέταση της ζήτησης και της προσφοράς θέσεων στην ελληνική Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση τα τελευταία χρόνια μάς φέρνει μπροστά σε ένα ακόμη παράδοξο.

Αν και οι προσφερόμενες θέσεις στα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ έχουν περίπου διπλασιαστεί
από το 1995 έως σήμερα (από 45.000 το 1995, φέτος έφθασαν τις 85.000) το
μέγεθος της αναντιστοιχίας ανάμεσα στη ζήτηση και την προσφορά θέσεων στις
σπουδές «αιχμής» είναι υψηλότερο από ποτέ στην ιστορία της ελληνικής
πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Γιατί όμως μεγαλώνει αντί να μικραίνει η «ψαλίδα» ανάμεσα στη ζήτηση και την
προσφορά θέσεων και μάλιστα φέτος που ο αριθμός των υποψηφίων ήταν ο
μικρότερος της δεκαετίας; Για να τοποθετήσουμε τα πράγματα στη θέση τους,
οφείλουμε να διευκρινίσουμε ότι δεν υπάρχει μια γενική αναντιστοιχία ανάμεσα
στον αριθμό των υποψηφίων και στις προσφερόμενες θέσεις, αλλά μια πολύ
«ειδική» αναντιστοιχία ανάμεσα σε συγκεκριμένες θέσεις και στη συντριπτική
πλειονότητα των υποψηφίων που επιλέγουν αποκλειστικά τις θέσεις αυτές.

«Αδιάβροχα»

Για να το πούμε διαφορετικά, βρισκόμαστε σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά
εργασίας «σαρώνει» τα διαπιστευτήρια των περισσοτέρων σπουδών, καθώς
μετριούνται στα δάκτυλα των χεριών μας τα πτυχία που μένουν σχετικά
«αδιάβροχα» από τη μεγάλη «μπόρα» της ανεργίας, της υποαπασχόλησης ή της
ετεροαπασχόλησης.

Αυτή ακριβώς η πραγματικότητα ερμηνεύει τη μικρή διασπορά των πρώτων
προτιμήσεων των υποψηφίων, καθώς η συντριπτική πλειονόυητα επικεντρώνει τις
προτιμήσεις της στα «βαριά χαρτιά», δηλαδή στις σχολές εκείνες που οι σπουδές
τους ακόμη «εξαργυρώνονται».

Μια ματιά μόνο στον πίνακα 1 είναι ικανή να ξεδιπλώσει τη διάσταση ανάμεσα στη
ζήτηση και την προσφορά θέσεων σε συγκεκριμένες σπουδές της ελληνικής
πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Από το σύνολο των 413 Τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕι δύο
ντουζίνες όλα και όλα Πανεπιστημιακά Τμήματα επιστρατεύουν πάνω από το 70% των
πρώτων προτιμήσεων των υποψηφίων. Στο πλαίσιο αυτής της πραγματικότητας, τα
Τμήματα Πολιτικών Μηχανικών παρουσιάζουν έλλειμμα 3.458 θέσεων, τα Τμήματα
Αρχιτεκτόνων 2.298 θέσεων, τα Τμήματα Οικονομικών Επιστημών 1.373, τα Τμήματα
Ψυχολογίας 5.036 και αν έρθουμε και στα Τμήματα τα οποία αποτελούν τα «φωτεινά
αντικείμενα του πόθου» χιλιάδων υποψηφίων, τότε το έλλειμμα παρουσιάζεται
δραματικό.

Έλλειμμα

Τα Τμήματα της Ιατρικής έχουν έλλειμμα κοντά στις 5.000 θέσεις, ενώ μόνο η
Ιατρική Αθηνών παρουσιάζει έλλειμμα 3.500 θέσεις. Τα Τμήματα Νομικής έχουν
έλλειμμα 8.000 θέσεις εκ των οποίων οι 6.000 απαιτούνται στη Νομική Αθηνών.
Μόνο του το Τμήμα Εφηρμοσμένης Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας
παρουσιάζει έλλειμμα 4.000 θέσεων, τα Τμήματα Η/Υ του ΕΜΠ και της Θεσσαλονίκης
6.500 θέσεις κ.λπ.

Τι σημαίνει αυτό;

Ότι η συντριπτική πλειονότητα των υποψηφίων που πετυχαίνουν την είσοδό τους
στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση βρίσκονται εκτός της Σχολής επιλογής τους. Βέβαια,
αυτή η πραγματικότητα πήρε φέτος διαστάσεις θρίλερ, καθώς το μεγαλύτερο τμήμα
των 26.000 μαθητών που πέτυχαν υψηλές βαθμολογίες (οι 14.500 με βαθμολογία από
16 έως 18 και οι 11.500 με βαθμολογία 18,1 – 19,9) δεν κατόρθωσε να πετύχει
την είσοδό του στη σχολή της πρώτης προτίμησής του.

Το κόστος των ιδιωτικών σπουδών

Σύμφωνα με στοιχεία πρόσφατων μελετών (ΕΜΠ, Πάντειο Πανεπιστήμιο) εκτιμάται
ότι σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν 62 εγχώριοι, ιδιωτικοί, εκπαιδευτικοί
οργανισμοί, οι οποίοι συνεργάζονται με 100 οργανισμούς-ιδρύματα ξένων χωρών.

Τη μερίδα του λέοντος των οργανισμών ξένων χωρών με τα οποία συνεργάζονται τα
Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών έχει η Μεγάλη Βρετανία, στην οποία εδρεύουν πάνω
από τους μισούς ή ποσοστό 54%.

Ακολουθούν η Γαλλία 23%, οι ΗΠΑ 15% και έπονται άλλες χώρες 8% (πίνακας 2).

Βάσει των στοιχείων ερευνών, τα οποία επεξεργάστηκαν ο πανεπιστημιακός Π.
Γετίμης και ο Δ. Ζωντήρος, προκύπτει ότι σε αυτούς τους οργανισμούς σπουδάζουν
περίπου 35.000 φοιτητές με μέσον όρο ετήσιων διδάκτρων 1.229.500 δρχ. και το
εκτιμώμενο μέγεθος της αγοράς ξεπερνά τα 40 δισ. δρχ.

Αν υπολογίσουμε και τα 300 δισ. που πληρώνουν οι περίπου 60.000 προπτυχιακοί
και μεταπτυχιακοί Έλληνες φοιτητές εξωτερικού φθάνουμε στο αστρονομικό ποσό
των 340 δισ. (πίνακας 3).

Παρά την απαγόρευση του άρθρου 16 του Συντάγματος η πραγματικότητα φανερώνει
ότι η άτυπη, ιδιωτική μεταδευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αποκτά
γιγαντιαίες διαστάσεις.

Η ενσωμάτωση της οδηγίας 89/48 της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα αλλάξει ριζικά τον
χάρτη της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, επιτρέποντας στα ξένα Πανεπιστήμια να
ανοίγουν θυγατρικές επιχειρήσεις σαν αλυσίδες καταστημάτων fast-food
οπουδήποτε προσφέρονται ικανοποιητικές συνθήκες κέρδους.

Πλήρωσε γι’ αυτό που πραγματικά θέλεις!

«Θα αφήσετε να βάλουν σύνορα στο μέλλον σας;»

«Φτιάξε το μέλλον σου όπως εσύ θέλεις!»

(από τον Τύπο, Σεπτέμβριος 2000)

Κοντά στους 45.000 υποψηφίους που δεν πέτυχαν φέτος στην εισαγωγή τους στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και αποτελούν στόχο της ιδιωτικής μεταλυκειακής
εκπαίδευσης, η πραγματικότητα που περιγράψαμε παραπάνω νομιμοποιεί τα «ακριβά
συνοικέσια» χιλιάδων άλλων νέων με την ιδιωτική εκπαίδευση, καθώς δίνει την
ευκαιρία στους επιχειρηματίες της γνώσης, ως γνώστες του εμπορίου, να
«προσφέρουν» σε όσους μπορούν να πληρώσουν δίδακτρα αυτά που υποσχέθηκε η
μεταρρύθμιση και δεν μπόρεσε να τηρήσει: Σπούδασε αυτό που πραγματικά θέλεις!
Να ποιο είναι το απατηλό σύνθημα-οδηγός που προβάλλουν σε όλους εκείνους η
βαθμολογία των οποίων δεν τους προσγείωσε στην πίστα της σχολής που πραγματικά
ήθελαν.

Είναι προφανές ότι το σύνθημα «σπούδασε αυτό που πραγματικά θέλεις» χτυπάει
ακριβώς στην «καρδιά» της αγωνίας όχι μόνο χιλιάδων μελλοντικών υποψηφίων που
εσωτερίκευσαν το φετινό δράμα των αριστούχων, αλλά και του τμήματος εκείνου
των εισακτέων οι οποίοι «γι’ αλλού ξεκίνησαν και αλλού ο βαθμός τούς πήγε».
Και επειδή είναι γνωστό ότι τόσο η πελατεία των ιδιωτικών μεταλυκειακών
οργανισμών όσο και η φοιτητική μετανάστευση τροφοδοτείται με τα «καύσιμα» του
ελλείμματος θέσεων που παρουσιάζει η ελληνική Τριτοβάθμια Εκπαίδευση σε
εκείνες ακριβώς τις σπουδές που συγκεντρώνουν το «φλογερό» ενδιαφέρον των
υποψηφίων, δεν μας φαίνεται καθόλου παράξενο που τα ιδιωτικά Εργαστήρια
Ελευθέρων Σπουδών και τα «Κολέγια», τα οποία συνδέονται με ξένα Πανεπιστήμια,
εξόδευσαν για να διαφημίσουν τις «διεξόδους» που προσφέρουν στους υποψηφίους
περί τα 3,5 δισ. από τον Ιανουάριο μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου του 2000!

Αν, λοιπόν, μέχρι πρόσφατα η αναντιστοιχία προσφοράς και ζήτησης θέσεων στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση οδηγούσε ένα μεγάλο τμήμα των υποψηφίων που δεν
κατάφερναν την είσοδό τους σ’ αυτήν να αναζητήσουν τη λύση του ιδιωτικού
μεταλυκειακού κέντρου, σήμερα, που η ανεργία συμπεριλαμβάνει μαζικά στους
καταλόγους της και πτυχιούχους ΑΕΙ – ΤΕΙ, η λύση του ιδιωτικού μεταλυκειακού
κέντρου άρχισε να ελκύει και ένα τμήμα υποψηφίων που στόχευαν σπουδές «πρώτης
ταχύτητας» στις οποίες η πρόσβαση στο σημόσιο Πανεπιστήμιο είναι πάρα πολύ
δύσκολη.