Οι τελευταίοι Έλληνες του Κονγκό σκέπτονται να επιστρέψουν

Πριν από δύο χρόνια, ο Ευάγγελος Βαλαβάνης εγκατέλειψε το σπίτι του παίρνοντας
μαζί μονάχα τα ρούχα που φορούσε. Λίγες ημέρες αφότου ξεκίνησε ο πόλεμος στο
Κονγκό, οι αντάρτες έσπασαν την πόρτα και του πήραν τα πάντα.

Στη ζούγκλα

Δανειζόμενος ένα ποδήλατο από κάποιους ιεραπόστολους, ο 68χρονος Έλληνας
αναζήτησε καταφύγιο στη ζούγκλα. Οκτώ ημέρες ­ και 480 χιλιόμετρα ­ αργότερα,
έφτασε στο Κισανγκάνι. Έκτοτε, ζει στο φτωχικό διαμέρισμα που του παραχώρησε
κάποιος φίλος. Σκέφτεται ότι είναι, ίσως, ώρα να επιστρέψει στην Αθήνα. Το
πρόβλημα είναι ότι ύστερα από 30 χρόνια στην Αφρική, δεν μπορεί καν να θυμηθεί
την όψη της.

Ο Βαλαβάνης είναι ένας από τους χιλιάδες Έλληνες που αποκαλούσαν κάποτε το
Κονγκό, μία χώρα που ρημάζεται από τον εμφύλιο εδώ και τέσσερα χρόνια,
πατρίδα.

Καλλιεργούσαν καφέ, έκοβαν ξύλα και εμπορεύονταν τα προϊόντα τους μέσω του
ποταμού Κονγκό. Μόνο στο Κισανγκάνι ζούσαν 2.000 Έλληνες.

Έτρωγαν στα ελληνικά εστιατόρια, προσεύχονταν στις ορθόδοξες εκκλησίες και
έστελναν τα παιδιά τους σε ελληνικά σχολεία. Η τριακονταετής διακυβέρνηση του
Μομπούτου Σέσε Σέκο, όμως, έτρεψε τους περισσότερους σε φυγή.

Σήμερα, τα καταστήματα έχουν κλείσει, οι καλλιέργειες καφέ έχουν
εγκαταλειφθεί και ο ιερέας έχει φύγει. Μόνο μερικοί ξεροκέφαλοι έχουν μείνει ­
εννέα, συγκεκριμένα.

Οι τελευταίοι Έλληνες του Κισανγκάνι περνούν τα βράδια τους πίνοντας μπίρα και
καπνίζοντας σε μια γωνιά της Ελληνικής Λέσχης. Στην ακμή της, ήταν το
αγαπημένο μέρος των πλουσίων.

Τώρα, το εστιατόριο είναι έρημο· το μπαρ προσελκύει αντάρτες που έρχονται να
κατασκοπεύσουν τους Δυτικούς· και οι τελευταίοι Έλληνες του Κισανγκάνι περνούν
τα βράδια τους αναπολώντας τις παλιές, καλές ημέρες.

Αναμνήσεις

Ο Γιάννης Γιατρός θυμάται ότι, το 1977, είχε πουλήσει κοντά στα σύνορα με το
Σουδάν ένα φορτίο καφέ αξίας 100 εκατομμυρίων. «Έπρεπε να είναι κανείς ηλίθιος
τότε για να μην κάνει λεφτά», λέει. «Το Κονγκό ήταν σαν την Άγρια Δύση».
«Έχουμε χάσει πια τα πάντα», προσθέτει ο Ανδρέας Γερασίμου. «Αλλά τι μπορούμε
να κάνουμε στα 50 μας στην Ευρώπη;».