Πώς αντιμετωπίζονται στην Ευρώπη οι καταστροφές και οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης

Διαφορετικό «πρόσωπο» φαίνεται ότι έχει η πολιτική προστασία στις διάφορες
χώρες της Ευρώπης. Στις περισσότερες από αυτές, πάντως, δεν υπάρχει κάποιο
συλλογικό όργανο για τον συντονισμό των ενεργειών σε περιπτώσεις εκτάκτου
ανάγκης. Εξαίρεση αποτελεί η πολιτική που ακολουθεί η Ισπανία, αλλά και η
γειτονική μας Ιταλία, στον τομέα αυτό. Έτσι, για περιπτώσεις μεγάλων
καταστροφών αλλά και ζητημάτων που απασχολούν την Ισπανία, όπως για παράδειγμα
η τρομοκρατία ή τα ναρκωτικά, τον συντονισμό όλων των ενεργειών αναλαμβάνει η
Πολιτική Προστασία, όργανο το οποίο υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικών της
χώρας. Αντίστοιχα, το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας του ιταλικού κράτους
αναλαμβάνει δράση σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών ή άλλων εκτάκτων
περιστάσεων. Παράλληλα, η ιταλική Πολιτική Προστασία λαμβάνει μέτρα πρόληψης ή
ασχολείται και με την πρόγνωση γεγονότων που πιθανόν να θέσουν σε κίνδυνο
μεγάλο αριθμό πολιτών.

Ειδικοί

Για τον σκοπό αυτό υπάρχει ειδική επιτροπή στην οποία συμμετέχει ο υπουργός
Πολιτικής Προστασίας, καθηγητές Πανεπιστημίου ειδικοί σε θέματα Πολιτικής
Προστασίας, καθώς και πρόσωπα εξειδικευμένα σε θέματα καταστροφών και εκτάκτων
αναγκών. Στην περίπτωση ενός τέτοιου γεγονότος, συνεργάζονται για την
αντιμετώπισή τους όλοι οι αρμόδιοι φορείς της χώρας ­ ένοπλες δυνάμεις,
αστυνομία, δασικές υπηρεσίες, υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης, ομάδες
επιστημόνων και κρατικές υπηρεσίες υγείας. Συμμετοχή όμως έχουν και
εθελοντικές οργανώσεις, καθώς και όλοι οι μηχανισμοί ­ κρατικοί και μη ­ οι
οποίοι μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της εκάστοτε κατάστασης.
Αντίθετα με τις δύο αυτές ευρωπαϊκές χώρες, αρκετά από τα υπόλοιπα κράτη της
Γηραιάς Ηπείρου δεν έχουν κάποιο συλλογικό μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας.
Στην Αγγλία, οι έκτακτες ανάγκες αντιμετωπίζονται από διαφορετικούς φορείς ή
οργανισμούς, ανάλογα με τη φύση τους αλλά και με την περιοχή στην οποία
εκδηλώνονται. Και αυτό γιατί σε κάθε τμήμα της χώρας υπάρχουν οργανωμένες
υπηρεσίες που αναλαμβάνουν να δράσουν σε επείγουσες καταστάσεις. Παρόμοια
είναι η κατάσταση και στη Γερμανία, όπου δεν υφίσταται ένα κεντρικό όργανο για
τον συντονισμό τέτοιων καταστάσεων. Σε κάθε περίπτωση, δράση αναλαμβάνει η
εκάστοτε αρμόδια υπηρεσία, ανάλογα με την κατάσταση. Χαρακτηριστικό είναι
πάντως ότι όταν το γεγονός λαμβάνει πολύ μεγάλες διαστάσεις, συνιστάται επί
τόπου ένα κεντρικό όργανο (συντονιστικό κέντρο) το οποίο κατευθύνει τις
υπηρεσίες. Ωστόσο, τα ναυτικά ατυχήματα φαίνεται ότι αποτελούν ιδιαίτερη
περίπτωση για τις παραθαλάσσιες χώρες της Ευρώπης. Στις περισσότερες από
αυτές, ένας ειδικός κρατικός οργανισμός ή υπηρεσία, που υπάγεται στο εκάστοτε
υπουργείο Ναυτιλίας ή Μεταφορών, αναλαμβάνει τη διερεύνηση υποθέσεων που
αφορούν σε ναυάγια πλοίων. Για παράδειγμα, το Τμήμα Διερεύνησης Θαλάσσιων
Ατυχημάτων στην Αγγλία απαρτίζεται από ειδικούς επιθεωρητές, οι οποίοι
διεξάγουν τις έρευνες για τα αίτια και τις συνθήκες του ατυχήματος. Σύμφωνα με
πληροφορίες από το τμήμα αυτό, η διαδικασία διαρκεί περίπου έναν χρόνο, ενώ
όταν ολοκληρωθεί συντάσσεται λεπτομερής έκθεση η οποία δημοσιεύεται. Ανάλογη
είναι η διαδικασία και στη Γερμανία. Σύμφωνα με το γερμανικό υπουργείο
Ναυτιλίας, όμως, τη διερεύνηση ναυτικών ατυχημάτων αναλαμβάνουν κατά περιοχές
οι οργανισμοί που υπάρχουν σε πέντε μεγάλες πόλεις, υπό την επίβλεψη του
γερμανικού υπουργείου Μεταφορών.

Επιτροπές

Στην «καρδιά» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Βέλγιο, τις αρχικές έρευνες για ένα
ατύχημα στη θάλασσα αναλαμβάνουν οι υπηρεσίες της Λιμενικής Ασφάλειας, ενώ ­
όπως προκύπτει από τη λιμενική αρχή της χώρας ­ υπάρχουν δύο επιτροπές για τον
σκοπό αυτό. Η πρώτη επιτροπή απαρτίζεται από επαγγελματίες ναυτικούς, ενώ η
δεύτερη αναλαμβάνει δράση μόνο ύστερα από έκκληση των ενδιαφερομένων. Πάντως,
για περιπτώσεις ατυχημάτων που αφορούν πλοία με βελγική σημαία αλλά δεν έγιναν
εντός των βελγικών χωρικών υδάτων, τον λόγο έχουν οι Ομοσπονδιακές Αρχές.
Μολονότι στη γειτονική Ιταλία η Πολιτική Προστασία αποτελεί αντικείμενο
συγκεκριμένου κρατικού φορέα, ο οποίος επικεντρώνεται μόνο σε αυτό το ζήτημα,
σε περιπτώσεις ναυτικού ατυχήματος τον λόγο έχουν οι αρμόδιες διευθύνσεις του
ιταλικού υπουργείου Ναυτιλίας. Μόνο σε υποθέσεις που τα συμπεράσματα των
υπηρεσιών αυτών είναι «διφορούμενα», συνιστάται κοινοβουλευτική επιτροπή με
στόχο τη σύνταξη πορίσματος, το οποίο τίθεται σε ψηφοφορία.