Το πετρέλαιο απειλεί την ανταγωνιστικότητα

Από την πορεία της τιμής του πετρελαίου τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί σε
μεγάλο βαθμό η ικανότητα της ελληνικής οικονομίας να επιτύχει τους δύσκολους
στόχους που έχουν τεθεί για το 2001 και που αποτελούν προϋπόθεση για να
αντεπεξέλθει μέσα στο άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον της ΟΝΕ

Αν η τιμή του πετρελαίου δεν υποχωρήσει στα 25 δολάρια το βαρέλι τους
προσεχείς μήνες από τα 30 δολάρια που βρίσκεται σήμερα, το τίμημα για την
ελληνική οικονομία θα είναι δυσβάστακτο. Οι επιπτώσεις που θα υποστεί στην
περίπτωση αυτή η ελληνική οικονομία θα είναι σημαντικές και θα αφορούν κυρίως
στο μέτωπο του πληθωρισμού και της ανταγωνιστικότητας, με αποτέλεσμα να
υπονομευθεί η θέση της στην ΟΝΕ.

Με αυτές τις φράσεις στέλεχος του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης
περιέγραφε χωρίς περιστροφές τη δύσκολη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η
οικονομία, η οποία ήδη μετρά τις πληγές της από τη μέχρι τώρα άνοδο των
διεθνών τιμών των καυσίμων και προειδοποιούσε για τα ακόμη χειρότερα που θα
έρθουν αν η τιμή του πετρελαίου δεν επανέλθει σύντομα στα περυσινά επίπεδα.
Στην ουσία, έκανε σαφές ότι η ελληνική οικονομία, παρά τις αντοχές που έδειξε
μέχρι τώρα στην κρίση του πετρελαίου, κινείται πάνω σε ένα «τεντωμένο σχοινί».
Αν καθυστερήσει πολύ η πτώση των διεθνών τιμών των καυσίμων, κινδυνεύει να
παρεκτραπεί από τους στόχους που έχουν τεθεί στο πρόγραμμα σταθερότητας και να
υποστεί ανεπανόρθωτες συνέπειες.

Ο κίνδυνος

Δεν πρόκειται για ένα ακραίο σενάριο αλλά για ένα σοβαρό ενδεχόμενο, καθώς
αυτή τη στιγμή ­ παρά τα «χαμόγελα» αισιοδοξίας που έφερε η κάμψη που
σημειώθηκε αυτή την εβδομάδα στις τιμές του μαύρου χρυσού ­ κανείς δεν μπορεί
να διαβεβαιώσει ότι: Πρώτον, η πτώση της τιμής του πετρελαίου θα συνεχισθεί
τους επόμενους μήνες και ότι δεν θα παραμείνει για αρκετό διάστημα ακόμη στα
επίπεδα των 30 δολαρίων. Δεύτερον, ότι δεν θα υπάρξει μια νέα αναζωπύρωση της
τιμής του πετρελαίου τους επόμενους μήνες.

Το ενδεχόμενο αυτό αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο φόβο του οικονομικού
επιτελείου και της ηγεσίας της κυβέρνησης, αφού από την πορεία της τιμής του
πετρελαίου τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η ικανότητα της
ελληνικής οικονομίας να επιτύχει τους δύσκολους στόχους που έχουν τεθεί για το
2001 και που αποτελούν προϋπόθεση για να αντεπεξέλθει μέσα στο άκρως
ανταγωνιστικό περιβάλλον της ΟΝΕ. Απόδειξη είναι ότι το θέμα της τιμής του
πετρελαίου συζητείται πλέον σε μόνιμη βάση σε όλες τις συσκέψεις του
Πρωθυπουργού με το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, αφού θεωρείται σίγουρο
ότι αν παραμείνει η τιμή του πετρελαίου στα σημερινά υψηλά επίπεδα θα
απαιτηθούν πρόσθετα, ενδεχομένως μη δημοφιλή, μέτρα για να καλυφθούν οι
επιπτώσεις και να μην πυροδοτηθούν ανεξέλεγκτες πληθωριστικές πιέσεις στην
οικονομία.

Η ανταγωνιστικότητα

Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στις επιπτώσεις στον πληθωρισμό και λιγότερο
στο δημόσιο χρέος. Στο οικονομικό επιτελείο και στην ηγεσία της κυβέρνησης
φοβούνται ότι αν ξεκινήσει μια έντονη πληθωριστική διαδικασία λόγω των υψηλών
τιμών των καυσίμων, θα καταβαραθρωθεί η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών
προϊόντων, θα μειωθούν οι εξαγωγές της χώρας και θα υποστούν σοβαρότατο πλήγμα
οι ελληνικές επιχειρήσεις με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το επίπεδο οικονομικής
ανάπτυξης και την ανεργία. Στην περίπτωση αυτή, θα έχει ξεκινήσει ένας κύκλος
πληθωριστικών αυξήσεων, ο οποίος, σύμφωνα με την εμπειρία από ανάλογα
φαινόμενα που συνέβησαν στο παρελθόν στη χώρα, διαρκεί τουλάχιστον 13 μήνες.
Διάστημα το οποίο αρκεί για να ξεφύγει ο πληθωρισμός σε ανεξέλεγκτα επίπεδα.

Ο πληθωρισμός

Ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος και του υπουργείου
Εθνικής Οικονομίας, η αύξηση από πέρυσι της τιμής του πετρελαίου σε συνδυασμό
με την ανατίμηση του δολαρίου έχουν προσθέσει στον πληθωρισμό 1 επιπλέον
μονάδα. Αποτέλεσμα αυτού είναι ο πληθωρισμός να κινείται πλέον σε επίπεδα πάνω
από το 3% τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις που έχει η Εθνική
Στατιστική Υπηρεσία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που κάνουν στο οικονομικό
επιτελείο, αν η τιμή του πετρελαίου δεν μειωθεί τους επόμενους μήνες κάτω από
τα 30 δολάρια το βαρέλι, ο πληθωρισμός θα εξακολουθήσει να κυμαίνεται σ’ αυτά
τα υψηλά και ίσως λίγο υψηλότερα επίπεδα και τους επόμενους μήνες. Η απειλή
όμως δεν προέρχεται μόνο από τις πρωτογενείς επιπτώσεις της τιμής του
πετρελαίου στον πληθωρισμό. Θεωρείται σίγουρο ότι αν οι τιμές παραμείνουν στα
σημερινά επίπεδα, θα πυροδοτήσουν αλυσιδωτές αυξήσεις τιμών προϊόντων και
υπηρεσιών στην αγορά. Και αυτό γιατί οι επαγγελματίες και οι επιχειρήσεις θα
εξακολουθήσουν να πληρώνουν για πολύ καιρό ακόμη τις υψηλές τιμές των καυσίμων
με αποτέλεσμα το κόστος για αυτούς να γίνει δυσβάστακτο. Έτσι, θα επιχειρήσουν
να το μετακυλήσουν στις τιμές στην αγορά.

Πρόσθετη ρευστότητα

Βεβαίως, ανάλογες επιπτώσεις θα έχουν και οι άλλες χώρες-μέλη της ΟΝΕ. Όμως,
για την ελληνική οικονομία, η οποία βρίσκεται στο κατώφλι της εισόδου της στην
ΟΝΕ, συντρέχουν και άλλοι λόγοι που κάνουν ακόμη πιο δύσκολη τη συγκράτηση του
πληθωρισμού. Καταρχήν, τους επόμενους τρεις μήνες πρόκειται να ολοκληρωθεί η
πτώση των εγχώριων επιτοκίων στα επίπεδα των άλλων χωρών-μελών της ΟΝΕ. Η
πτώση αυτή θα είναι 2 ή 3 ποσοστιαίες μονάδες ­ γεγονός που θα εξαρτηθεί από
την πορεία των ευρωπαϊκών επιτοκίων. Ανάλογη πορεία θα έχουν και τα επιτόκια
των εμπορικών τραπεζών με αποτέλεσμα τα δάνεια να γίνουν πιο ελκυστικά και να
αυξηθεί η ζήτησή τους. Στην αύξηση των χορηγήσεων δανείων (καταναλωτικών,
στεγαστικών κ.ά.) πρόκειται να συμβάλει και η άρση των υποχρεωτικών καταθέσεων
των εμπορικών τραπεζών προς την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία αναμένεται να
ολοκληρωθεί τους επόμενους τρεις μήνες. Το ρευστό χρήμα που θα απελευθερωθεί
στα ταμεία των τραπεζών αναμένεται ότι θα πέσει στην αγορά με τη μορφή δανείων
ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.

Το σκηνικό αυτό έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα για όσους χαράσσουν την
οικονομική πολιτική, η οποία στον βαθμό που επαληθευθούν οι δυσμενείς
προβλέψεις για την πορεία της τιμής του πετρελαίου αναμένεται να γίνει ακόμη
αυστηρότερη το 2001. Σε διαφορετική περίπτωση, η ελληνική οικονομία θα βρεθεί
σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση μέσα στην ΟΝΕ.