Λίφτινγκ στις πόλεις με μετάλλια

Μπορείτε να ξεχάσετε τα μετάλλια. Η ουσία των Ολυμπιακών βρίσκεται στην
επιτυχημένη προβολή των πόλεων που τους διοργανώνουν.

Σίδνεϊ, Όπερα. Οι διοργανώτριες πόλεις αποβλέπουν σε κάθε είδους οφέλη από την Ολυμπιάδα. Όπως η Βαρκελώνη, το Σίδνεϊ θέλει να αναβαθμίσει την παραλιακή ζώνη

Ως διεκδικητής της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων, η Αυστραλία έχει ένα
μειονέκτημα. Βρίσκεται πολύ μακριά από οπουδήποτε. Το Σίδνεϊ επιθυμούσε όμως
διακαώς να οργανώσει τους Αγώνες και οι διοργανωτές προσφέρθηκαν να αναλάβουν
τα αεροπορικά εισητήρια όλων των μη Αυστραλών αθλητών. Το παράδειγμα είναι
χαρακτηριστικό.

Το Λος Άντζελες

Κάθε πόλη που φιλοξενεί τους Ολυμπιακούς αγώνες αποβλέπει κυρίως στη βελτίωση
της εικόνας της, υποστηρίζει το βρετανικό περιοδικό «Εκόνομιστ». Λίγες πόλεις
το επιθυμούσαν αυτό περισσότερο από το Λος Άντζελες. Πριν από τους Αγώνες του
1984, η πόλη ήταν γνωστή για φυλετικές ταραχές, έντονο κυκλοφοριακό πρόβλημα
και μολυσμένο περιβάλλον. Για το Λος Άντζελες ήταν σημαντικό όχι μόνο να
βγάλει χρήματα, αλλά και να αποδείξει στις ΗΠΑ ­ και τον κόσμο ­ ότι ήταν σε
θέση να οργανώσει το γεγονός με συνέπεια και επιτυχία.

Ανάλογες φιλοδοξίες ενέπνευσαν και την Ατλάντα το 1996. Η πόλη είδε τους
Αγώνες ως το επιστέγασμα των προσπαθειών της να εδραιωθεί ως το δυναμικό,
επιχειρηματικό κέντρο του Νότου. Η Σεούλ, η πρωτεύουσα της Νοτίου Κορέας, που
ανέλαβε τους Αγώνες του 1988, είχε διαφορετικούς στόχους. Μέχρι τότε, η Κορέα
ήταν σχετικά άγνωστη στον υπόλοιπο κόσμο. Με τους Ολυμπιακούς αγώνες οι
Κορεάτες ήθελαν να προβάλλουν τη σύγχρονη και ευημερούσα χώρα που είχαν
οικοδομήσει από τα ερείπια του πολέμου της Κορέας. Είχαν επίσης την ευκαιρία
να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τις σοσιαλιστικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης
της ΕΣΣΔ, τις σύμμαχους της Βορείου Κορέας. Ο Παρκ Τσούνγκ Χι, πρόεδρος της
Νοτίου Κορέας μέχρι τη δολοφονία του το 1979, πίστευε πως οι αγώνες στη Σεούλ
θα λειτουργούσαν όπως λειτούργησε η Ολυμπιάδα του Τόκιο, το 1964. Θα βελτίωναν
τη διεθνή θέση της χώρας.

Και το Σίδνεϊ; Η πόλη βλέπει την επιτυχημένη οργάνωση των Αγώνων ως την
κορωνίδα της προσπάθειάς της να εδραιωθεί ως περιφερειακό οικονομικό κέντρο
στην Ασία και τον Ειρηνικό. Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει υποσκελίσει τη
Μελβούρνη ως οικονομική και επιχειρηματική πρωτεύουσα της χώρας.

Ολόκληρη η Αυστραλία έχει μεγάλες προσδοκίες από την εκδήλωση. Αποβλέπει σε
μια καλή συγκομιδή μεταλλίων όχι μόνο για να προσελκύσει το κοινό (και να
ικανοποιήσει τα διεθνή τηλεοπτικά δίκτυα), αλλά και για να προβάλλει την
αποτελεσματικότητά της στο πεδίο του αθλητισμού. Μετά την αποτυχία τους στο
Μοντρεάλ το 1976, οι Αυστραλοί επένδυσαν πάνω από ένα δισ. αυστραλιανά δολάρια
(περίπου 200 δισ. δραχμές) στον πρωταθλητισμό.

Η υποβολή υποψηφιότητας για τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων είναι
συναισθηματική ενέργεια. Στην αρχή, αυτό που μετράει είναι η δόξα. Το
υπουργείο Εμπορίου της Αυστραλίας ελπίζει πως η Ολυμπιάδα θα αποφέρει στην
Αυστραλία πρόσθετα έσοδα 200 δισ. από το εμπόριο και τις ξένες επενδύσεις. Η
εταιρεία συμβούλων Άρθουρ Άντερσεν υπολογίζει ότι μέχρι το 2006 θα
δημιουργηθεί επιπλέον οικονομική δραστηριότητα ύψους άνω του ενός
τρισεκατομμυρίου δραχμών, μέγεθος που ξεπερνάει δύο φορές τα έξοδα των Αγώνων.
Οι διοργανωτές, πάντως, αποφεύγουν τη λέξη «κέρδος». Στην πραγματικότητα, το
αν οι Αγώνες είναι επικερδείς εξαρτάται από δύο παράγοντες. Πόσα νέα έργα
χρειάζονται και πόσα χρήματα θα αποδώσουν οι ιδιωτικές χορηγίες.

Το… μάθημα

Από οικονομική άποψη, τη χειρότερη εμπειρία στους σύγχρονους Ολυμπιακούς
Αγώνες την είχε η πόλη του Μόντρεαλ, η οποία βρέθηκε με τεράστιο έλλειμμα και
εγκαταστάσεις που δεν είχε ανάγκη. Το μάθημα του Μόντρεαλ είναι διπλό: Κτίσε
όσο το είναι δυνατόν λιγότερα και φρόντισε για εναλλακτικές χρήσεις των
εγκαταστάσεων. Το Σίδνεϊ έκτισε πολλά, έχει εξασφαλίσει όμως εναλλακτικές
χρήσεις. Το Λος Άντζελες διέθετε ήδη το μεγαλύτερο μέρος της υποδομής. Η Σεούλ
πάλι φρόντισε να χρησιμοποιήσει ό,τι διέθετε, η κυβέρνηση όμως είδε τους
Αγώνες ως ευκαιρία για να ολοκληρώσει μια σειρά από μακροπρόθεσμα έργα
υποδομής.

Η Ατλάντα έκανε το ίδιο. Η πόλη ξόδεψε 1 δισ. δολάρια (400 δισ. δραχμές). Οι
περισσότερες ολυμπιακές εγκαταστάσεις τροποποιήθηκαν ή απλά κατεδαφίστηκαν, η
πόλη ξόδεψε όμως το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων σε έργα υποδομής. Η
Βαρκελώνη το 1992 εκμεταλλεύτηκε τους Αγώνες για την αναβάθμιση των φτωχών
συνοικιών και την αποκατάσταση της παράλιας ζώνης. Το Σίδνεϊ σκοπεύει να κάνει
το ίδιο.

Η λύση στην ανεργία

Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, όμως, οι πόλεις ελπίζουν ότι οι Ολυμπιακοί
Αγώνες θα τονώσουν την απασχόληση. 30.000 άτομα απασχολήθηκαν στα έργα στο
Σίδνεϊ και άλλοι 100.000 στην οργάνωση των Αγώνων. Στην Ατλάντα δημιουργήθηκαν
80.000 νέες θέσεις εργασίας. Το πρόβλημα είναι, όμως, ότι μετά τους Αγώνες
πρέπει να βρουν αλλού δουλειά. Οι κατασκευαστικές εταιρείες δημιουργούν
δυναμικό, που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν.

Το κόστος

Παρά τα πραγματικά ή φανταστικά οφέλη, όμως, οι Ολυμπιακοί έχουν κόστος. Οι
διοργανώτριες πόλεις πρέπει να διαθέτουν ένα ρεαλιστικό σχέδιο για να
συγκεντρώσουν τα χρήματα. Δεν υπάρχει, όμως, μαγική συνταγή. Το Μόντρεαλ
βασίστηκε μόνο στη δημόσια χρηματοδότηση. Το Λος Άντζελες καθιέρωσε ένα καθαρά
εμπορικό μοντέλο, που βασίστηκε στα τηλεοπτικά έσοδα και τις χορηγίες. Η
κυβέρνηση της Κορέας ανέλαβε το σύνολο των έργων υποδομής. Η Ατλάντα
ακολούθησε το Λος Άντζελες, οι χορηγίες ήταν, όμως, πολύ μικρότερες από ό,τι
υπολόγιζε. Το Σίδνεϊ ευνοεί το μεικτό μοντέλο. Η κουλτούρα εδώ είναι
διαφορετική. Οι Αγώνες θα χρηματοδοτηθούν από την ιδιωτική οικονομία μέσω των
εισιτηρίων, των δικαιωμάτων και των χορηγιών, με την εγγύηση της κυβέρνησης,
που κατασκεύασε όλα τα απαραίτητα έργα.