Τα σπουργίτια θύματα της αμόλυβλης και του βενζoλίου

Τα σπουργίτια εξαφανίζονται σιγά σιγά από τις μεγαλουπόλεις. Το φαινόμενο
είναι ήδη πολύ έντονο στο Λονδίνο και άλλα αστικά κέντρα της Μ. Βρετανίας,
αλλά υπάρχουν φόβοι πως δεν θα αργήσει να αγγίξει και την Αθήνα…

Τα πιο γνωστά πουλιά της Γης απειλούνται από την εντατική δόμηση, τη ρύπανση της ατμόσφαιρας και την αμόλυβδη βενζίνη

Τα πιο γνωστά πουλιά της Γης απειλούνται από την εντατική δόμηση, τη ρύπανση
της ατμόσφαιρας και την… αμόλυβδη βενζίνη.

Στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν γιατί εξαφανίσθηκαν τα σπουργίτια από το
Λονδίνο, Βρετανοί ειδικοί πιθανολογούν πως η λύση του μυστηρίου βρίσκεται στην
αμόλυβδη βενζίνη, στα πρόσθετα χημικά συστατικά που υπάρχουν αντί για τον
μόλυβδο, και στους νέους ρύπους που παράγονται, τους αρωματικούς
υδρογονάνθρακες και ιδιαίτερα το βενζόλιο ­ ένας ρύπος που έχει «κατηγορηθεί»
ως καρκινογόνος και οι συγκεντρώσεις του οποίου στις πόλεις αυξάνονται όσο
αυξάνεται η χρήση αμόλυβδης βενζίνης.

Κίνδυνος

Μολονότι, τα σπουργίτια έχουν μάθει να ζουν κοντά στον άνθρωπο και έχουν
επιδείξει ιδιαίτερη προσαρμοστικότητα, φαίνεται πως, αυτή τη φορά, βρίσκονται
σε μεγάλο κίνδυνο. Όπως αναφέρει ο Βρετανός Dr Summers-Smith, στην εφημερίδα
«Independent», τα χημικά υποκατάστατα του μολύβδου είναι πιθανόν να ευθύνονται
για την εξαφάνιση των σπουργιτιών. Συγκεκριμένα, κατονομάζει δύο χημικά
συστατικά: τον αιθέρα μελυθίου και βουτυλίου και το βενζένιο, ουσίες που
ευθύνονται για τις εκπομπές επικίνδυνων ρύπων, αρωματικών υδρογονανθράκων και
βενζολίου.

Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι η μεγαλύτερη μείωση στον
πληθυσμό των σπουργιτιών εμφανίζεται στις μεγαλουπόλεις, και όχι στις
επαρχιακές συνοικίες του Λονδίνου. Η μόνη διαφορά, στις συνθήκες μεταξύ των
δύο περιοχών, είναι η ρύπανση και η κυκλοφορία των αυτοκινήτων.

Ίσως, μάλιστα, οι επικίνδυνοι ρύποι που οφείλονται στην αμόλυβδη βενζίνη να
μην επηρεάζουν απευθείας τα σπουργίτια, αλλά τα έντομα με τα οποία τρέφονται.
Και αυτή η υπόθεση αποδείχθηκε σε έρευνα που έγινε από Γερμανούς επιστήμονες.

Οι ρύποι

Παρ’ όλον ότι οι μετρήσεις που γίνονται από το Αστεροσκοπείο Αθηνών έχουν
καταδείξει υψηλές συγκεντρώσεις βενζολίου και στην Αθήνα, παρ’ όλον ότι η
αμόλυβδη βενζίνη έχει επιβαρύνει με νέους ρύπους την πόλη, κανένας δεν έχει
ακόμη μελετήσει εις βάθος το θέμα, ούτε έχει συσχετίσει το γεγονός με τα
σπουργίτια.

Άλλωστε, όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ. Κώστας Βασιλάκης, από την Ελληνική
Ορνιθολογική Εταιρεία, τα σπουργίτια, επειδή μέχρι στιγμής είναι άφθονα στην
Ελλάδα, δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο μελέτης.

Πρόβλημα αντίστοιχο με αυτό των πόλεων της Μ. Βρετανίας δεν έχει ακόμη
αναγνωρισθεί εδώ, αν υπάρχει όμως εκεί, και αν πράγματι σχετίζεται με την
αμόλυβδη βενζίνη, είναι απλώς θέμα χρόνου να επηρεασθούν και τα σπουργίτια που
ζουν στη χώρα μας.

Εξάλλου, η χρήση αμόλυβδης δεν είναι ακόμη ευρέως διαδεδομένη στην Ελλάδα.

Αρκεί να σκεφθεί κανείς πως, σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Εισαγωγέων
Αντιπροσώπων Αυτοκινήτων, μόνο το 22% των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν στην
Αθήνα κινείται με αμόλυβδη βενζίνη. Το 47% είναι συμβατικής τεχνολογίας,
ηλικίας 10-15 ετών, το 19% είναι ηλικίας 20 ετών και το 12% ηλικίας 15-20
ετών.

Όπως τονίζει ο βιολόγος κ. Γρηγόρης Τσούνης, τα πουλιά που έχουν χαρακτηρισθεί
«σύντροφοι της καθημερινότητας», «τυχοδιώκτες» και «μικροί αλήτες», χάρη στην
ικανότητά τους να επιβιώνουν σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ακόμη και στις πλέον
αντίξοες συνθήκες, φαίνεται πως λύγισαν από την πίεση της πόλης.

Μεγάλη η «καταστροφή» στην Αγγλία

Στο Λονδίνο και γενικά στις βρετανικές μεγαλουπόλεις, ο αριθμός των
σπουργιτιών, των πουλιών που οι Άγγλοι (και όχι μόνο…) έχουν συνηθίσει
αιώνες τώρα να βλέπουν καθημερινά στους δρόμους και στις αυλές των σπιτιών,
στους κήπους και στα πάρκα, έχει μειωθεί δραματικά. Το πρόβλημα είναι τόσο
έντονο και εμφανές πια, που η βρετανική εφημερίδα «Independent» οργάνωσε πριν
από καιρό μια μεγάλη εκστρατεία με κεντρικό στόχο να σωθούν τα σπουργίτια.
«Σώστε τα σπουργίτια» είναι η παράκληση-πρόσκληση της εφημερίδας προς τους
Βρετανούς αναγνώστες της και τα σχετικά με το θέμα άρθρα δημοσιεύονται σχεδόν
καθημερινά.

Οι Βρετανοί αναγνώστες ­ κάτοικοι του Λονδίνου οι περισσότεροι, οι οποίοι
έχουν δει πράγματι τα σπουργίτια να εξαφανίζονται από τους δρόμους και τις
γειτονιές τους ­ ανταποκρίθηκαν και με το παραπάνω στην προσπάθεια να βρεθούν
οι αιτίες της εξαφάνισης των ιδιαίτερα δημοφιλών πουλιών. Αυτό που γνωρίζουν
ειδικοί επιστήμονες, ορνιθολόγοι, αλλά και οι πολίτες της Μεγάλης Βρετανίας,
είναι πως, ενώ ο πληθυσμός των σπουργιτών μειωνόταν σταδιακά από τις αρχές του
αιώνα, η «καταστροφή» άρχισε να εκδηλώνεται στη διάρκεια της δεκαετίας του
’90. Οι αριθμοί, από την καταμέτρηση των σπουργιτιών που πραγματοποιούν σε
τακτά χρονικά διαστήματα άνθρωποι της βρετανικής ορνιθολογικής εταιρείας,
είναι αμείλικτοι, περιγράφοντας το πρόβλημα χωρίς υπερβολές. Στους κήπους του
Κένσινγκτον, στο Λονδίνο, οι ορνιθολόγοι είχαν καταγράψει την παρουσία 885
σπουργιτιών το 1948. Το 1966 υπήρχαν 642 πουλιά, τον Νοέμβριο του 1975, 544.
Όμως τον Φεβρουάριο του 1995 ήταν μόλις 46 και τον Ιούλιο του 2000 δεν
ξεπερνούσαν τα 12!

Ο σπιτοσπουργίτης είναι αυτός που απειλείται άμεσα

To είδος του σπουργιτιού που απειλείται με εξαφάνιση είναι αυτό που ζει μέσα
στις πόλεις: σπιτοσπουργίτης ονομάζεται και ανήκει στην οικογένεια των
στρουθιδών, μαζί με τα σπουργίτια των χωραφιών και των δέντρων και τα
πετροσπουργίτια. Χωρίς αμφιβολία, αυτό το μικρό καστανωπό πουλί είναι το
πιο… διάσημο απ’ όλα, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Όπως εξηγεί ο κ. Κώστας Βασιλάκης, από την Ελληνική Ορινιθολογική Εταιρεία,
«ήταν η πονηριά και η προσαρμοστικότητα των πουλιών αυτών που τα βοήθησαν να
εξαπλωθούν σε ολόκληρη τη Γη. Παρόλο που ο σπιτοσπουργίτης ζει κοντά στον
άνθρωπο, είναι πάντοτε καχύποπτος και προσεκτικός». Τα σπουργίτια των…
σπιτιών και των πόλεων τρέφονται με σπόρους, έντομα, σκουλήκια, αλλά και
χόρτα, γεγονός που εξηγεί, από μια άποψη, το γιατί οι σύγχρονες μεγαλουπόλεις
είναι πια τελείως αφιλόξενες για εκείνα.