Πρώτο… «τεστ εμπιστοσύνης»

Σε δέκα ημέρες θα περάσει το πρώτο της «τεστ» η φόρμουλα που συμφώνησαν
Γιώργος Παπανδρέου και Ισμαήλ Τζεμ για την προώθηση των Μέτρων Οικοδόμησης
Εμπιστοσύνης στο Αιγαίο: στις 29 Σεπτεμβρίου, στην Άγκυρα, οι πολιτικοί
διευθυντές των δύο υπουργείων Εξωτερικών, κ.κ. Σκοπελίτης και Αλπογκάν, θα
επιχειρήσουν μια «καταλογοποίηση» των ΜΟΕ που θα συζητηθούν διμερώς και των
ΜΟΕ που θα συζητηθούν στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ

Η συμφωνία Παπανδρέου-Τζεμ προβλέπει ότι τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης θα
συζητούνται από τους πολιτικούς διευθυντές, ενώ αυτά που είναι επιχειρησιακού
χαρακτήρα θα παραπέμπονται στο ΝΑΤΟ. Επίσης, η Άγκυρα δέχτηκε να μην υπάρχει
μεικτή πολιτικοστρατιωτική επιτροπή ­ κάτι που ερμηνεύεται από ορισμένους ως
«νίκη στα σημεία» του κ. Τζεμ και των πολιτικών έναντι των στρατιωτικών.

Έτσι, θέματα όπως αυτό των στρατηγείων ή του συστήματος αναγνώρισης αεροσκαφών
­ της απαίτησης, δηλαδή, της Άγκυρας να μην υποβάλει σχέδια πτήσης ­ θα
εξακολουθήσουν να βρίσκονται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Θέματα, όμως, όπως η
ανταλλαγή επισκέψεων πολεμικών πλοίων σε λιμάνια, η διενέργεια κοινών διμερών
ασκήσεων, ο περιορισμός του αριθμού και του εύρους των ασκήσεων της κάθε
χώρας, η υπερβολική προστασία στον Έβρο κ.ά. θα προωθούνται από τη διαδικασία
των πολιτικών διευθυντών.

Ξεκαθάρισμα

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι τα μέτρα που παραμένουν στο ΝΑΤΟ είναι σε ένα
πλαίσιο που συμφέρει την Ελλάδα ­ και τούτο διότι η λογική της Συμμαχίας
ταυτίζεται σε συντριπτικό ποσοστό, σχεδόν 90%, με τις θέσεις της Αθήνας και
όχι με τις θέσεις της Άγκυρας.

Ωστόσο, παρά τη γενική διαδικασία που συμφωνήθηκε από τους υπουργούς
Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, εξακολουθεί να υπάρχει αρκετή «θολούρα»,
καθώς οι δύο πλευρές δεν έχουν συζητήσει ­ πόσο μάλλον συμφωνήσει ­ ούτε ποια
ακριβώς είναι τα υπό συζήτηση ΜΟΕ, ούτε ποια θα πάνε στο ΝΑΤΟ, ούτε ποια θα
αντιμετωπισθούν διμερώς. Πάντως, ανώτερη διπλωματική πηγή τόνιζε ότι η Ελλάδα
δεν πρόκειται να συζητήσει κανένα μέτρο που θίγει κυριαρχικά δικαιώματα ­
«διότι τότε δεν είναι Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης» ­, ενώ κάθε μέτρο επί
του οποίου θα επέρχεται συμφωνία θα αρχίσει να εφαρμόζεται χωρίς να αναμένεται
η ολοκλήρωση της συζήτησης όλου του «πακέτου».

Γιώργος Παπανδρέου και Ισμαήλ Τζεμ έκλεισαν και το επόμενο ραντεβού τους: στις
18 και 19 Οκτωβρίου θα πραγματοποιήσουν κοινή επίσκεψη στη Ρόδο και στη
Μαρμαρίδα, προκειμένου να ενισχύσουν τις προσπάθειες Τοπικής Αυτοδιοίκησης και
επιχειρηματιών.

Το Κυπριακό

Παρά το καλό κλίμα ­ και τη συμφωνία για τη διαδικασία των ΜΟΕ ­ στη συνάντηση
Γιώργου Παπανδρέου και Ισμαήλ Τζεμ, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών εμφανίστηκε
αδιάλλακτος για το Κυπριακό. Μάλιστα, μιλώντας στη γενική συνέλευση του ΟΗΕ,
απάντησε και στην αντίστοιχη ομιλία του κ. Παπανδρέου, λέγοντας ότι «το να
προσδιορίζεις τη διχοτόμηση της Κύπρου ως ”… το τελευταίο τείχος της
Ευρώπης” μπορεί να ακούγεται μοντέρνο, αλλά οι συνειρμοί που φέρνει και οι
παραλληλισμοί που εγείρει είναι εντελώς λανθασμένοι».

Ο Ισμαήλ Τζεμ έφθασε στο σημείο να χαρακτηρίσει την τουρκική εισβολή ως
«απελευθέρωση» για 200.000 Τουρκοκυπρίους ­ και δεν δίστασε να απειλήσει την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως είπε, «αποκλείεται ένας διεθνής οργανισμός ή άλλη ομάδα
χωρών να επιβάλουν τη δική τους λύση στα μέρη. Σε αυτό το πλαίσιο, η συμμετοχή
της ”Κύπρου” στην Ε.Ε., στην οποία η Τουρκία δεν είναι πλήρες μέλος, θα ήταν
μια έμμεση ”ένωσις” και αντίθετη με τις συμφωνίες του Λονδίνου και της
Ζυρίχης».

Σε μια σαφή υπονόμευση των συνομιλιών που έχουν μόλις ξεκινήσει, ο κ. Τζεμ
υποστήριξε ότι «εάν αναζητείται ειλικρινώς μια αμοιβαία αποδεκτή λύση, τότε το
μοντέλο είναι αρκετά καθαρό: βασισμένη στις πραγματικότητες της Κύπρου, μια
συνομοσπονδία που θα αποτελείται από δύο κράτη».

Περί συνομοσπονδίας

Ανώτερη διπλωματική πηγή έλεγε ότι η συνομοσπονδία είναι μια «λύση»,
«χειρότερη ακόμη και από τη διχοτόμηση» ­ και, απαντώντας εμμέσως στην κριτική
που έχει δεχθεί η ελληνική κυβέρνηση, τόνιζε ότι «εάν θέλαμε τη συνομοσπονδία,
θα το λέγαμε». Έλεγε ακόμη ότι ο κ. Κληρίδης στις συνομιλίες είναι εκπρόσωπος
της κοινότητάς του και μόνον και οι δύο κοινότητες είναι ισότιμες ­ όπως
ανέφερε και η αμφιλεγόμενη δήλωση του κ. Ανάν. Παραδεχόταν, ωστόσο, ότι
ενδεχομένως λόγω του παρελθόντος δημιουργούνται παρεξηγήσεις όταν το ίδιο
πρόσωπο είναι ταυτοχρόνως πρόεδρος της δημοκρατίας και εκπρόσωπος της
ελληνοκυπριακής κοινότητας.

Την ίδια στιγμή, ερωτηματικά έχει δημιουργήσει σε ορισμένους διπλωματικούς
κύκλους η τοποθέτηση του Έλληνα εκπροσώπου στη Διακυβερνητική Διάσκεψη,
Παναγιώτη Ιωακειμίδη, περί συνομοσπονδίας, στο πρόσφατο πολιτικό μνημόσυνο του
Γιάννου Κρανιδιώτη.

Πάντως, η ελληνική πλευρά εκφράζει συγκρατημένη αισιοδοξία για την πορεία των
συνομιλιών για το Κυπριακό, προβλέποντας, παρ’ όλα αυτά, ότι «θα υπάρξουν
σκαμπανεβάσματα που θα καθορισθούν και από τις πορείες Κύπρου και Τουρκίας
προς την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Ο Ετζεβίτ

Την ίδια στιγμή για επίλυση των ελληνοτουρκικών προβλημάτων μέσω διαλόγου
μιλάει ο Τούρκος πρωθυπουργός Μπ. Ετζεβίτ. Ο κ. Ετζεβίτ είπε ότι η Τουρκία
«δεν έχει βλέψεις στη θάλασσα ή τα εδάφη καμιάς χώρας, συμπεριλαμβανομένης και
της Ελλάδας». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι «στο Αιγαίο, η Τουρκία είναι φυλακισμένη
στις ακτές της».

Ο Τούρκος πρωθυπουργός υποστηρίζει ακόμη ότι είναι πολύ ευαίσθητα προβλήματα η
δίκαιη οριοθέτηση των χωρικών υδάτων της Τουρκίας και της Ελλάδας, η αμοιβαία
οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, ο εναέριος χώρος και ο έλεγχός του, καθώς επίσης
και το γεγονός ότι τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται κοντά στην Τουρκία έχουν
εξοπλιστεί καταστρατηγώντας τις συμφωνίες».

Τα 9 μέτρα που πρότεινε η Τουρκία

1. Μείωση του μεγέθους, του αριθμού και του βεληνεκούς των ασκήσεων
Ελλάδας και Τουρκίας στο Αιγαίο. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει κατ’ αρχήν θετικά την
πρόταση αυτή.

2. Όλα τα αεροσκάφη στο Αιγαίο να φέρουν συσκευές αναγνώρισης IFOF.
Πρακτικά σημαίνει ότι δεν θα υποβάλουν σχέδια πτήσης και γι’ αυτό η Αθήνα το
απορρίπτει.

3. Μεταβατικό ενιαίο κέντρο αεροπορικών επιχειρήσεων: τα στρατηγεία
Εσκί Σεχίρ και Λάρισας να έχουν επικοινωνία και ανταλλαγή πληροφοριών για
πτήσεις πολεμικών αεροσκαφών στον διεθνή εναέριο χώρο του Αιγαίου. Η Ελλάδα
είναι αρνητική και θεωρεί το θέμα ΝΑΤΟϊκής αρμοδιότητας.

4. Τουρκικά κι ελληνικά αεροσκάφη να πετούν άοπλα στο Αιγαίο. Η Ελλάδα
είναι κατ’ αρχήν αρνητική.

5. Οι Ένοπλες Δυνάμεις των δύο χωρών να πραγματοποιούν κοινές
στρατιωτικές επιχειρήσεις και (ή) ασκήσεις Partnerchip for Peace
(Συνεταιρισμός για την Ειρήνη) στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Η Αθήνα δεν είναι
αρνητική για τη Μεσόγειο, αλλά έχει επιφυλάξεις για το Αιγαίο, επειδή τα
θαλάσσια σύνορα δεν είναι ορισμένα.

6. Επίσκεψη στρατιωτικών πλοίων σε λιμάνια της άλλης χώρας. Η Ελλάδα
είναι θετική.

7. Αμοιβαία πρόσκληση για παρακολούθηση εθνικών ασκήσεων. Η Ελλάδα
είναι θετική, αρκεί να πρόκειται για ασκήσεις «χαμηλού» ενδιαφέροντος, όπως
ναρκοθέτηση – αποναρκοθέτηση.

8. Παρακολούθηση εκπαιδευτικών πτήσεων, αμοιβαία, στο πλαίσιο της
συμφωνίας «Ανοιχτοί Ουρανοί». Η Ελλάδα δεν είναι κατ’ αρχήν αρνητική.

9. Εγκαθίδρυση απευθείας γραμμών επικοινωνίας μεταξύ των επικεφαλής των
ακτοπλοϊκών υπηρεσιών. Η Ελλάδα είναι θετική.