Ευρώ: ευρωπαϊκό έμβλημα, γερμανικό παράδοξο

«Το ευρώ μιλάει γερμανικά», δήλωσε ο Τέο Βάιγκελ, υπουργός Οικονομικών της
Γερμανίας το 1998 στην κυβέρνηση Χέλμουτ Κολ, λίγους μήνες προτού γεννηθεί το
κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Το ευρώ γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1999 και από
τότε, με μικρά διαλείμματα, κινήθηκε ουσιαστικά μόνο προς μία κατεύθυνση: προς
τα κάτω. Και αυτό αντί να σημάνει συναγερμό στη Γερμανία, έκανε ακριβώς το
αντίθετο. Έφερε χαμόγελα.

Το ευρώ από την πρώτη ημέρα της ζωής του έχει χάσει περισσότερο από το ένα
τέταρτο της αξίας του έναντι του δολαρίου και οι Γερμανοί, μέσω του
καγκελαρίου τους, δήλωσαν ότι δεν ανησυχούν. Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ δήλωσε πριν
από λίγες ημέρες ότι η εξασθένηση του ευρώ ήταν καλή για τις γερμανικές
εξαγωγές. Η στάση αυτή ερμηνεύτηκε από τις αγορές συναλλάγματος ως ενθάρρυνση
για να δοκιμαστούν περισσότερο οι αντοχές του κοινού νομίσματος.

«Μου είναι δύσκολο να πιστέψω ότι αυτή είναι η επίσημη στάση της γερμανικής
κυβέρνησης», δήλωσε πρόσφατα ένας κεντρικός τραπεζίτης. Ποιος θα μπορούσε να
πιστέψει κάτι τέτοιο πριν από την καθιέρωση του κοινού νομίσματος. Οι Γάλλοι
αξιωματούχοι εμφανίζονται να ανησυχούν πολύ περισσότερο για το ζήτημα και όχι
μόνο επειδή διαθέτουν την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά τη διάρκεια των
τελευταίων χρόνων παρακολουθούσαν στενά την πορεία του γερμανικού μάρκου:
αυτός ήταν ο δείκτης μέτρησης της επιτυχίας της πολιτικής του ισχυρού φράγκου
που εφάρμοσαν ο υπουργός Οικονομικών Πιερ Μπερεγκοβουά και ο κεντρικός
τραπεζίτης Ζαν Κλοντ Τρισέ.

Με την άφιξη του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος τα μάτια τους στράφηκαν στο
δολάριο. Το ευρώ ήταν για τους Γάλλους το έμβλημα της ισχύος της ευρωπαϊκής
οικονομίας.

Οι Γερμανοί, αντίθετα, έχουν δώσει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα στην εσωτερική
σταθερότητα του νομίσματός τους κάνοντας τη μάχη ενάντια στον πληθωρισμό
κορυφαία προτεραιότητά τους. Έχοντας πικρές μνήμες από τον υπερπληθωρισμό που
προκάλεσαν οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, εμπιστεύτηκαν το 1945 την τύχη του
μάρκου στην Μπούντεσμπανκ, τη γερμανική κεντρική τράπεζα. Το μάρκο έγινε
έμβλημα της σταθερότητας της Γερμανίας και η πολιτική αυτή δεν μπορούσε να
αλλάξει. Η εσωτερική οικονομική σταθερότητα ήταν η βασική επιδίωξη.

Η εσωτερική αξία του μάρκου φαινόταν και από την εξωτερική αξία του. Οι
υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες χάρασσαν τη συναλλαγματική και νομισματική τους
πολιτική έχοντας ως σημείο αναφοράς το γερμανικό μάρκο.

Παρ’ όλ’ αυτά, με την άνοδο της Αριστεράς στη Γερμανία η κυβέρνηση Σρέντερ και
ο Ερνστ Βέλτεκε, το αφεντικό της Μπούντεσμπανκ και μέλος του
Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, υιοθέτησαν μια προσέγγιση λιγότερο δύσκαμπτη
έναντι του νομίσματος σε σχέση με τους προκατόχους τους. Η βασική
προτεραιότητα του Σρέντερ ήταν η επιτάχυνση των ρυθμών ανάπτυξης που θα
βοηθούσε στη μάχη ενάντια στην ανεργία.

Η ανεργία από το 2000 σημειώνει, ύστερα από πολλά χρόνια, πτώση κυρίως χάρη
στην αύξηση των εξαγωγών, που κατά ένα μέρος οφείλεται στην εξασθένηση του
ευρώ στις αγορές συναλλάγματος. Αυτή η εξέλιξη προκάλεσε μεγάλη ικανοποίηση
και στους Γερμανούς βιομηχάνους.

Σήμα κινδύνου

Οι αγορές συναλλάγματος πέταξαν το γάντι στον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ, απαιτώντας παρέμβαση για την άνοδο του ευρώ

Καθώς, όμως, η διολίσθηση του ευρώ επιταχύνθηκε από τις αρχές του 2000, οι
Γερμανοί άρχισαν να ακούνε τους Γάλλους εταίρους τους που πριν από μερικές
εβδομάδες σήμαναν τον κώδωνα του κινδύνου.

Η συνεχής κατρακύλα του κοινού νομίσματος, σε συνδυασμό με την άνοδο των τιμών
του πετρελαίου, απειλεί να εκτινάξει τον πληθωρισμό και αναγκάζει την
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αυξήσει τα επιτόκια προκειμένου να ελέγξει τους
ρυθμούς ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Ο Χανς Άιχελ, υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, υιοθετεί μια περισσότερο
ξεκάθαρη στάση επιβεβαιώνοντας τους πάντες ότι το ευρώ έχει προοπτικές
ενίσχυσης.

Προστασία

Ο ίδιος επιθυμεί να προστατεύσει την πορεία ανάκαμψης της ευρωπαϊκής
οικονομίας αλλά και τη συναίνεση μεταξύ των κεντρικών τραπεζιτών οι οποίοι,
επίσης, επιθυμούν τη διατήρηση του πληθωρισμού σε χαμηλά επίπεδα.

Παράλληλα, ο Άιχελ προσπαθεί να προστατεύσει και την αξιοπιστία του κοινού
νομίσματος στα μάτια των Γερμανών, οι οποίοι είχαν εκφράσει μεγάλες
επιφυλάξεις για την αναγκαιότητα της νομισματικής ενοποίησης.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη δημοσκόπηση, μόλις το 34% των Γερμανών βλέπει θετικά
το γεγονός ότι το 2002 θα πάρει στα χέρια του το ευρώ ενώ το 63% εκφράζει
επιφυλάξεις.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ορισμένων αναλυτών, η «μικρή φράση» του Γκέρχαρντ
Σρέντερ μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση. Ωστόσο, οι Γερμανοί
διαβεβαιώνονται ότι το κόστος των διακοπών στην Ιταλία και στην Ισπανία δεν
έχει αυξηθεί, οι ρυθμοί ανάπτυξης έχουν διπλασιαστεί από το 1999 και η
ανεργία, επιτέλους, μειώνεται.

Ωστόσο, αυτές οι διαβεβαιώσεις του Σρέντερ δεν μπορούν να δημιουργήσουν
αυταπάτες. Οι Γερμανοί δεν έχουν εγκαταλείψει την κουλτούρα της εσωτερικής
σταθερότητας.

Ο καγκελάριος έκανε στις 11 Σεπτεμβρίου στροφή 180 μοιρών διαβεβαιώνοντας ότι
το ευρώ έχει σημαντικές προοπτικές ανατίμησης. Μέσω της ευρείας μεταρρύθμισης
του φορολογικού συστήματος και της πώλησης των αδειών κινητής τηλεφωνίας
τρίτης γενιάς που απέφερε σημαντικά έσοδα στο Γερμανικό Δημόσιο, η Γερμανία
εξακολουθεί να διατηρεί τα οικονομικά της μέσα στο πλαίσιο που ορίζει το
Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, όπως, άλλωστε, και οι υπόλοιπες χώρες της
ζώνης του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Πάντως, αυτά τα κριτήρια
χαρακτηρίζονται ήδη από πολλούς ως μη επαρκώς αυστηρά. Η αποδοχή της Ελλάδας
στη ζώνη του ευρώ δημιούργησε κάποιους ψιθύρους και ο Χανς Άιχελ έχει ήδη
ξεκαθαρίσει ότι οι χώρες Ανατολικής Ευρώπης που είναι υποψήφιες για είσοδο
στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να τηρήσουν κατά γράμμα τα κριτήρια για την
αποδοχή τους στη Νομισματική Ένωση.

Το παράδοξο

Παρ’ όλ’ αυτά, το γερμανικό παράδοξο επιβεβαιώνει το γεγονός ότι η Γερμανία
έχει απολέσει μέσω της έλευσης του ευρώ τη νομισματική της κυριαρχία στην
Ευρώπη. Παράλληλα, η Γερμανία δεν μπορεί πλέον να κάνει τον δάσκαλο, όσον
αφορά την οικονομική σταθερότητα, στα άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η
διατήρηση της σημερινή κατάστασης δεν ωφελεί ούτε τους Γερμανούς ούτε τη
Νομισματική Ένωση. Δημιουργεί μιαν αίσθηση σύγχυσης στη μεταβατική περίοδο
όπου το ευρώ δεν υφίσταται ακόμη σε φυσική μορφή.

Το κοινό νόμισμα πέρασε δύσκολες ώρες τις τελευταίες εβδομάδες στις αγορές
συναλλάγματος πραγματοποιώντας συνεχή αρνητικά ρεκόρ έναντι των κυριότερων
ξένων νομισμάτων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών, οι αγορές δεν
αρκούνται πλέον στις λεκτικές παρεμβάσεις των ιθυνόντων της ευρωπαϊκής
οικονομικής πολιτικής προκειμένου να στείλουν το ευρώ σε υψηλότερα επίπεδα.
Θέλουν δράση, δηλαδή την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

«Αφού θεωρούν ότι το ευρώ είναι τόσο καλό νόμισμα, γιατί δεν το αγοράζουν οι
ίδιοι;», αναρωτήθηκε πρόσφατα ένας διαπραγματευτής της αγοράς συναλλάγματος.