ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΑΝΔΑΛΙΔΗΣ «Νομίζετε ότι κάθε φορά στο τραπέζι τρώμε… κάποιους;»

Είκοσι έξι χρόνια από την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ ο γραμματέας του Κώστας
Σκανδαλίδης κάνει λόγο ­ αναφερόμενος στο μέλλον ­ για ένα κόμμα της «νέας
εποχής». Και καλεί ­ «αν το θέλουν» ­ «τον ΣΥΝ και γιατί όχι το ΔΗΚΚΙ σε μία
πραγματική σύγκλιση σήμερα και αύριο, γιατί όχι, και σε κυβερνητικές
συμπράξεις».

Αφήνει μάλιστα ανοιχτό το ζήτημα κάποιων συνεννοήσεων για τον εκλογικό
νόμο. Και αναφέρεται στον Γιώργο Σουφλιά, τονίζοντας ότι «τον τελευταίο καιρό
προσεγγίζουν οι απόψεις», αλλά και στη Μαρία Δαμανάκη, σημειώνοντας πως
«έχουμε ταυτότητα απόψεων σε πολλά από τα γενικότερα θέματα».

Στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» μιλάει με πάθος για το ΠΑΣΟΚ, τονίζοντας ότι
«δεν μπορεί να διαιωνίζονται οι παραλυτικές ισορροπίες».

Διαψεύδει ότι στο σπίτι του διοργανώνονται… μυστικά δείπνα. Και
καταφέρεται κατά της διαδοχολογίας στο ΠΑΣΟΚ. «Θα έλεγα σ’ αυτούς που την
καλλιεργούν ότι η βιασύνη είναι κακός σύμβουλος», σημειώνει.

Ο κ. Σκανδαλίδης στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» παρατηρεί πως «οι
διαχωριστικές γραμμές επανακάμπτουν» και κατηγορεί τον κ. Κ. Καραμανλή ότι
έχει προκαλέσει έναν θόρυβο περί διαπλοκής και διαφθοράς χωρίς αποδείξεις.
«Ουδέποτε τεκμηρίωσε τις καταγγελίες του», λέει χαρακτηριστικά.

Ο γραμματέας του ΠΑΣΟΚ τονίζει ότι στα εθνικά θέματα «το ΠΑΣΟΚ δεν ανοίγει
κερκόπορτες». Και, μιλώντας για την κρίση στις σχέσεις Πολιτείας – Εκκλησίας,
ζητάει από τον Αρχιεπίσκοπο «να πάρει μία πρωτοβουλία».

Τέλος, σχολιάζοντας τη δημοσκόπηση της V. PRC που δημοσίευσαν «ΤΑ ΝΕΑ» και
στην οποία καταγράφεται ότι καλύτερη εποχή του ΠΑΣΟΚ ήταν το ’81-’85, τονίζει:
«Η πρώτη τετραετία της αλλαγής είχε ένα διάχυτο όραμα, ξεκινούσε μεγάλες
τομές, άνοιγε πρωτόγνωρους δρόμους για μια χώρα καταδικασμένη για δεκαετίες
στην υπανάπτυξη, την κοινωνική αδικία, τον διχασμό και την εξάρτηση. Είναι
φυσικό να θεωρείται η πιο κοσμογονική εποχή. Υπάρχει, όμως, το έργο της
τελευταίας τετραετίας. Ομολογουμένως πιο άχαρο, πιο αντιδημοφιλές. Πιστεύω ότι
μέχρι να οδηγηθεί η χώρα στη σημερινή της θέση έγινε επίσης ένα συγκλονιστικό
έργο. Έργο με ξεχωριστή ποιότητα. Για μας που ζούμε από μέσα τη συναρπαστική
διαδρομή από κάθε εποχή παίρνουμε ό,τι είναι πιο δημιουργικό, πιο όμορφο».

Ο γραμματέας του ΠΑΣΟΚ λέει από την αρχή της συνέντευξης ότι ποτέ δεν…
βαρέθηκε το κόμμα του.

«Δεν σε κάνει ποτέ να βαριέσαι», παρατηρεί. «Είναι κόμμα που διαρκώς
προσαρμόζεται, αλλάζει και προ παντός ξαφνιάζει. Είναι μια συναρπαστική
διαδρομή».

ΕΡ.: Λέγεται ότι αν το ΠΑΣΟΚ είχε μια περισσότερο αξιόπιστη αντιπολίτευση,
είτε από δεξιά είτε από αριστερά του, ίσως να μην ήταν σήμερα στην
κυβέρνηση…

ΑΠ.: Εξαρτάται από ποια οπτική γωνία το βλέπει κανείς. Μήπως η αποτελεσματική
κυβέρνηση, το δυναμικό κίνημα, η παράταξη που έχει βαθιές ρίζες, είναι και
αίτιο της μόνιμης υποδεέστερης αντιπολίτευσης;

Νέοι σχεδιασμοί

ΕΡ.: Ωστόσο, τίθεται ένα ζήτημα νέων σχεδιασμών…

ΑΠ.: Κάθε εποχή δίνουμε καινούργια πράγματα. Τη δεκαετία του ’70 την ελπίδα
και το όραμα της μεγάλης αλλαγής. Τη δεκαετία του ’80 τη δημοκρατική
αναγέννηση και την κοινωνική δικαιοσύνη για πρώτη φορά να γίνονται πράξη σ’
αυτό τον τόπο. Τη δεκαετία του ’90 προλάβαμε τις διεθνείς εξελίξεις και ο
Ελληνισμός μπαίνει με αισιοδοξία στον νέο αιώνα. Για τη δεκαετία του 2000
φιλοδοξούμε, αφού εμπεδώσουμε μόνιμες συνθήκες ανάπτυξης και ασφάλειας για την
Ελλάδα, να δημιουργήσουμε συνθήκες ευημερίας για όλους τους Έλληνες.

ΕΡ.: Αυτό το καλοκαίρι όμως δεν νομίζετε ότι η κυβέρνηση ξεπέρασε τα όρια της
ευημερίας και έκανε… ακριβές διακοπές;

ΑΠ.: Ο απλός πολίτης γνωρίζει τον καθένα από εμάς σαν κάλπικη δεκάρα, από τον
τρόπο ζωής του, τις σχέσεις και τη συμπεριφορά του. Ύστερα από μία δύσκολη
χρονιά με εκλογές και τεράστια προβλήματα, ο πολιτικός δικαιούται καλές
διακοπές. Αν δεν θέλουμε να δημαγωγούμε και να λαϊκίζουμε, ας ανοίξει ο
λογαριασμός του πόθεν έσχες για όλους μας. Όλα τα άλλα είναι για τις
εντυπώσεις.

Οι διαχωριστικές γραμμές

ΕΡ.: Υπάρχει κι ένα άλλο ζήτημα. Ο κόσμος βλέπει να έχουν χαθεί οι
διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τη Ν.Δ…

ΑΠ.: Η περίφημη «κεντροποίηση» της πολιτικής ζωής και η φαινομενική κατάργηση
των διαχωριστικών γραμμών ανάμεσα στις προοδευτικές και τις συντηρητικές
πολιτικές είναι απόρροια των γενικότερων εξελίξεων που ακολούθησαν την πτώση
του Τείχους του Βερολίνου και τον πρόσκαιρο θρίαμβο του νεοφιλελευθερισμού.
Επιπλέον εμείς συχνά είμαστε υπεύθυνοι για την εικόνα και την ανάδειξη της
πολιτικής μας που, έτσι κι αλλιώς, γίνεται στις δύσκολες αυτές συνθήκες.
Πάντως, πιστεύω ότι οι διαχωριστικές γραμμές ήδη επανακάμπτουν. Η πολιτική
επιστρέφει στο προσκήνιο αυτή την εποχή.

ΕΡ.: Αν είναι έτσι όπως τα λέτε, μήπως στο κόμμα σας χρειάζεται να κάνετε
κάποια ανοίγματα;

ΑΠ.: Ο στόχος είναι σαφής. Να μοιράσουμε δικαιότερα και αναλογικότερα το
οικονομικό και αναπτυξιακό πλεόνασμα που δημιουργήσαμε αυτά τα χρόνια. Και να
καταλάβουμε όλοι μας ότι ζούμε το οριστικό τέλος μιας εποχής, αλλά και το
τέλος ανοχής. Μέχρι τώρα κριθήκαμε θετικά στα μεγάλα και καθοριστικά για την
πορεία της χώρας. Τώρα θα κριθούμε στα μικρά και καθοριστικά για την
καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής του πολίτη. Κι εδώ το γήπεδο είναι
δύσκολο.

Σουφλιάς – Δαμανάκη

ΕΡ.: Γι’ αυτό αναζητάτε «συμμάχους»; Γι’ αυτό ψάχνετε πολιτικούς από άλλους
χώρους; Και να σας ρωτήσω ευθέως: Τι σκέπτεσθε να κάνετε με το κ. Γ. Σουφλιά;

ΑΠ.: Κι εγώ σας απαντώ ευθέως. Ο Γιώργος Σουφλιάς είναι πολιτικός με
συγκεκριμένη διαδρομή, με συγκεκριμένες θέσεις και απόψεις. Με άλλες
συμφωνούμε, με άλλες διαφωνούμε. Η αλήθεια είναι ότι την τελευταία περίοδο όλο
και περισσότερο προσεγγίζουν οι απόψεις. Από κει και πέρα πρέπει να σεβαστούμε
τον πολιτικό Γ. Σουφλιά που αποφασίζει για την πορεία του. Εμείς σεβόμαστε την
αυτονομία του και θέλουμε να έχουμε διάλογο και επικοινωνία μαζί του.

ΕΡ.: Υπάρχει και η… άλλη πλευρά. Συνεργαστήκατε στις δημοτικές εκλογές με
την κ. Δαμανάκη. Πού βρίσκεται αυτή η συνεργασία σήμερα;

ΑΠ.: Η κ. Δαμανάκη είναι κορυφαίο στέλεχος του ΣΥΝ. Το ότι και σήμερα
συνεργαζόμαστε μαζί της στον Δήμο Αθηναίων και έχουμε ταυτότητα απόψεων σε
πολλά από τα γενικότερα θέματα δείχνει τη συγγένεια που εν δυνάμει υπάρχει
ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΝ.

ΕΡ.: Απ’ ό,τι κι εσείς γνωρίζετε ως ιστορικό στέλεχος, κ. Σκανδαλίδη, ο κ.
Σημίτης και ο κ. Ν. Κωνσταντόπουλος από παλιά δεν τα πάνε καλά…

ΑΠ.: Αλίμονο αν οι φημολογούμενες και μηδέποτε αποδειχθείσες κακές προσωπικές
σχέσεις σ’ αυτό το επίπεδο καθόριζαν την πολιτική σχέση και εξέλιξη. Η
συμπόρευση και η σύγκλιση είναι μπροστά μας και την επιβάλλουν οι καιροί.

ΕΡ.: Λέγεται πως ψάχνετε πάλι για δεκανίκι στην ιστορική Αριστερά…

ΑΠ.: Εμείς εκφράζουμε έναν κακότροπο ηγεμονισμό κι αυτοί έναν απίστευτο
μικρομεγαλισμό. Σχέση έρωτα και μίσους. Σήμερα, αν το θέλουν, και ο ΣΥΝ και
γιατί όχι και το ΔΗΚΚΙ μπορεί να ανοίξει μια νέα ιστορική φάση. Της
πραγματικής σύγκλισης. Και αύριο γιατί όχι και σε κυβερνητικές συμπράξεις.

ΕΡ.: Άρα θέτετε ζήτημα διαλόγου σε ευρύ φάσμα προοδευτικών δυνάμεων από τη
λεγόμενη «φωτισμένη Δεξιά» έως τον ΣΥΝ, το ΔΗΚΚΙ και ομάδες ανένταχτων…

ΑΠ.: Βεβαίως και θέλουμε να πάψουν να υψώνονται τείχη ανάμεσά μας. Είμαστε
έτοιμοι με ανοιχτή την πόρτα και ατζέντα τα μεγάλα θέματα που ανοίγονται
μπροστά μας. Σε όποια θέλουν. Περιμένουμε τις δικές τους αποφάσεις.

Ο εκλογικός νόμος

ΕΡ.: Και ο εκλογικός νόμος;

ΑΠ.: Ως απόρροια συμφωνημένων αλλαγών πάνω στη μετεξέλιξη του πολιτικού
συστήματος, ασφαλώς θα πάρει τη δική του σειρά να συζητηθεί. Η Αναθεώρηση του
Συντάγματος είναι καλή αφετηρία.

ΕΡ.: Δεν ξέρω αν σας εκφράζει ο Σαββόπουλος που λέει ότι «το κόμμα με τραβάει
από το μανίκι», αλλά εσείς φθάσατε να οργανώνετε μέχρι…μυστικά δείπνα!

ΑΠ.: Πρώτα απ’ όλα δεν ήταν η μόνη συνάντηση κι έπειτα δεν ήταν καθόλου
μυστική. Γεύματα και δείπνα με στελέχη του ΠΑΣΟΚ έκανα, κάνω και θα κάνω γιατί
το υπαγορεύει ο ρόλος μου. Δεν νομίζετε ότι νομιμοποιούμαι ή έχετε την
εντύπωση ότι κάθε φορά στο τραπέζι τρώμε… κάποιους;

ΕΡ.: Ωστόσο, κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο Κ. Σημίτης σχεδιάζει να προωθήσει μια
νέα ηγετική ομάδα σε κυβέρνηση και σε κόμμα…

ΑΠ.: Οι ηγετικές ομάδες δεν μπορούν να είναι προϊόν ζυμώσεων, συμφωνιών
κορυφής ή «μυστικών δείπνων». Είναι προϊόν κοινωνικής δυναμικής και απαίτησης.
Η ψήφος του λαού εμπεριέχει το πάνδημο αίτημα της ουσιαστικής και βαθιάς
ανανέωσης της πολιτικής και των προσώπων. Και είναι καθήκον όλων μας,
προεξάρχοντος του προέδρου του ΠΑΣΟΚ και όλων των ιστορικών στελεχών της
παράταξης, να ανοίξουμε δρόμους. Η νέα δυναμική του ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να
πηγάσει μόνο από τα παλιά πρόσωπα, απαιτείται να βγουν και νέες ζωντανές
δυνάμεις στο προσκήνιο. Τις επόμενες εκλογές το μόνο ΠΑΣΟΚ που μπορεί να τις
κερδίσει είναι το ΠΑΣΟΚ της νέας εποχής.

«Ας πάρει μία πρωτοβουλία ο Αρχιεπίσκοπος»

Σημίτης – Σκανδαλίδης. Στενή συνεργασία για «το ΠΑΣΟΚ της νέας εποχής» και συμφωνία των δύο πως «η νέα δυναμική του κόμματος δεν μπορεί να πηγάσει μόνον από τα παλιά πρόσωπα»

Ο κ. Σκανδαλίδης μιλάει για τα εθνικά προβλήματα. Και σχολιάζει τη φράση του
Προέδρου της Δημοκρατίας «για παραχωρήσεις ­ προς την Τουρκία ­ χωρίς οφέλη».

«Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με το κύρος και την εθνική του ευαισθησία
περιγράφει ένα πραγματικό συναίσθημα. Εμείς θέλουμε ειλικρινά την ευρωπαϊκή
προσέγγιση της Τουρκίας και σ’ αυτή την κατεύθυνση ασκούμε με δική μας
πρωτοβουλία πολιτικές καλής θέλησης. Είναι πρόβλημα της Τουρκίας να επιλέξει
ένα δρόμο μακροπρόθεσμης συμφιλίωσης και καλής γειτονίας. Σε κάθε περίπτωση
πάντως πρέπει να είναι ξεκάθαρο ότι δεν διαπραγματευόμαστε κανένα από τα
κυριαρχιακά μας δικαιώματα. Το ΠΑΣΟΚ δεν ανοίγει κερκόπορτες».

Οι αλλαγές στην Παιδεία

ΕΡ.: Υπάρχει ασφαλώς και το εκπαιδευτικό ζήτημα. Να σας ρωτήσω: Εσείς, ως
πατέρας, δεν αγανακτείτε για όλες αυτές τις αλλαγές; Κάθε υπουργός και το
πρόγραμμά του…

ΑΠ.: Για το θέμα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και την Παιδεία ανοιχτών
οριζόντων πιστεύω πως η πολιτική μας κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Για το
πεδίο της εφαρμογής αλλαγές και διορθωτικές κινήσεις είναι αναγκαίες. Τις
επιβάλλουν εξάλλου οι ραγδαίες ευρωπαϊκές εξελίξεις που κινούνται παράλληλα σ’
αυτό το θεμελιακό για μας θέμα.

ΕΡ.: Μου φαίνεται, κύριε Σκανδαλίδη, ότι όλα τα δικαιολογείτε…

ΑΠ.: Δεν συμφωνώ. Γνωρίζετε καλά τη σκληρή κριτική που έκανα και τις
αποστάσεις που κατά καιρούς έχω πάρει σε κυβερνητικές επιλογές. Θέλω να είμαι
ακριβοδίκαιος.

ΕΡ.: Και… καλά η Παιδεία! Με την Εκκλησία τι θα γίνει;

ΑΠ.: Η αντιπαράθεση και έχει κουράσει και έχει βαθιά προβληματίσει τον λαό. Ο
δρόμος είναι ένας: «Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ», όπως
θα έλεγε ο Οικουμενικός Πατριάρχης. Δρόμος συνδιαλλαγής και συνεννόησης. Ας
πάρει ο Αρχιεπίσκοπος μία πρωτοβουλία.

Αναξιόπιστος ο Καραμανλής

ΕΡ.: Τον τελευταίο καιρό η Ν.Δ. έχει σηκώσει τους τόνους περί «διαπλοκής και
διαφθοράς». Πώς σκέπτεσθε να αντιπαρατεθείτε;

ΑΠ.: Κατ’ αρχήν ο άνθρωπος που ηγείται αυτού του αγώνα δεν είναι αξιόπιστος. Ο
κ. Καραμανλής, υπέρμαχος της διαφάνειας εδώ και ένα χρόνο, ουδέποτε τεκμηρίωσε
τις καταγγελίες του. Αντίθετα, η παράταξη που θέσπισε νόμους και που αναζητεί
και μέσω του Συντάγματος και μέσω νέων νομοθετικών πρωτοβουλιών την κατοχύρωση
της διαφάνειας είναι το ΠΑΣΟΚ. Τα εσωκομματικά του προβλήματα που είναι
κουβάρι θέλει να ξεδιαλύνει, χωρίς επιτυχία.

ΕΡ.: Κάνει, όμως, ανοίγματα, π.χ. με τον κ. Ρουσόπουλο. Θέλει να εμφανίσει μία
προοδευτική και σύγχρονη εικόνα του κόμματός του…

ΑΠ.: Δεν έχει όμως το πολιτικό θάρρος να αποδοκιμάσει τους βουλευτές του που
παρακολουθούσαν αδιάφορα αν δεν χειροκροτούσαν τον ναζιστικό χαιρετισμό στο
Βίτσι που αναβιώνει τις πιο ανατριχιαστικές μνήμες. Το «ουδέν σχόλιον» θα
συνοδεύει και τον κ. Καραμανλή και τη Ν.Δ. που παραμένει εγκλωβισμένη στις
εγγενείς της αντιφάσεις και προσηλωμένη στο παρελθόν.

«Όχι στη διαδοχολογία»

Κατά της διαδοχολογίας στο ΠΑΣΟΚ τάσσεται ο γραμματέας του Κώστας Σκανδαλίδης.
Μιλάει για την «επετηρίδα του κόμματος» και αναφέρεται σε όσους «εκφράζουν
φόβους ότι από αυτούς που προσεγγίζουν το ΠΑΣΟΚ, διεκδικώντας αξιώματα και
θέσεις, κινδυνεύει να αλλοιωθεί η φυσιογνωμία του Κινήματος».

«Τέλος της επετηρίδας ­ τονίζει ­ δεν σημαίνει ανθρωποφαγία, αλλά
ξεμπλοκάρισμα και άνοιγμα στην κοινωνία. Εξάλλου μόνον αφελείς πιστεύουν ότι
τα ιστορικά καταξιωμένα στελέχη του Κινήματος μπορούν να εξοβελιστούν ή να
υπερκερασθούν. Ούτε, όμως, οι παραλυτικές ισορροπίες μπορούν να διαιωνίζονται.
Όσο γι’ αυτούς που φοβούνται μην αλλοιωθεί η φυσιογνωμία ενός Κινήματος που
εκφράζει τους μισούς Έλληνες από μια χούφτα στελέχη που θέλουν να συμπορευτούν
μόνον ως πρόσχημα για να συνεχισθεί η ακινησία και η αδράνεια μπορεί να
θεωρηθεί αυτός ο φόβος».

ΕΡ.: Ο Πρωθυπουργός διέψευσε χθες διάφορα σενάρια περί διαδοχής. Ωστόσο,
ορισμένοι στο ΠΑΣΟΚ λένε ότι μπορεί στις προσεχείς εκλογές να μην πάτε με τον
Κ. Σημίτη. Λένε ακόμα ότι θα έβλεπε με καλό μάτι ένα κορυφαίο ευρωπαϊκό
αξίωμα…

ΑΠ.: Χαίρομαι για την ερώτηση και θα είμαι κατηγορηματικός. Ο Κ. Σημίτης έχει
επιφορτιστεί με ευθύνη και απέναντι στον τόπο ­ κυρίως ­ και απέναντι στην
παράταξη που τον ανέδειξε ως ηγέτης μακράς πνοής να φέρει εις πέρας ένα
δύσκολο αλλά δημιουργικό έργο. Και έχει αποδείξει στην πορεία ότι οι επιλογές
του εκπορεύονται από αυτή την ευθύνη. Η διαδοχολογία, λοιπόν, όταν εμφανίζεται
άκαιρα, χωρίς καμιά σχέση με τις ανάγκες αυτής της πορείας έρχεται εκ του
πονηρού. Θα έλεγα σ’ αυτούς που την καλλιεργούν ότι η βιασύνη είναι κακός
σύμβουλος.

ΕΡ.: Και ποια είναι τα στάδια ή τα βήματα αυτής της πορείας, πώς εντάσσονται
στην πολιτική στρατηγική του ΠΑΣΟΚ;

ΑΠ.: Τώρα προέχει η εμπέδωση των κατακτημένων στόχων και οι αλλαγές που
θεμελιώνουν μια κοινωνία ευημερίας. Υγεία, εργασία, παιδεία, ασφάλιση,
ασφάλεια των πολιτών, ποιότητα ζωής. Η πολιτική στον δύσκολο στίβο της
καθημερινότητας θα συγκροτήσει και θα ανασυγκροτήσει εκ βαθέων το ΠΑΣΟΚ. Θα
ακολουθήσει το Συνέδριο μετεξέλιξης του Κινήματος, για να οριοθετήσει τη νέα
εποχή. Εν συνεχεία θα ανοίξει ο δρόμος προς τον τρίτο στόχο, που είναι οι
τοπικές εκλογές.

Η ελληνική προεδρία κρίσιμος κρίκος για τη μετα-ΟΝΕ εποχή αμέσως μετά
κατοχυρώνει την καινούργια θέση της χώρας. Και μετά πορεία στις εθνικές
εκλογές και τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Δεν νομίζετε ότι έχουμε πολύ πιο σοβαρά
πράγματα να κάνουμε από το να φιλοτεχνούμε σενάρια μελλοντικής διαδοχής;