Αξιοπιστία και αλληλεγγύη: όχι αυτονόητες έννοιες

Τα γεγονότα φέρνουν στην επιφάνεια και κάνουν ορατή την αναξιοπιστία και την
έλλειψη αλληλεγγύης. Συνήθως αυτά μένουν κρυμμένα κάτω από τη ρουτίνα, την
έλλειψη ελέγχου και οπωσδήποτε και την τύχη.

Αυτά αποκάλυψε το τραγικό γεγονός της μετάδοσης του ιού του AIDS σε δύο
συμπολίτες μας. Δύο μεγάλα νοσοκομεία, με πλήρη εξοπλισμό και μέσα, δεν
κατόρθωσαν να ανιχνεύσουν τον ιό σε αποδεδειγμένο φορέα. Αυτό (και όχι μόνο)
ξεφεύγει από τη σύμπτωση, από το άλλοθι «της μιας πιθανότητας στο εκατομμύριο»
ή από ανεπάρκειες μεθοδολογίας και μπαίνει στη θλιβερή, για την Ιατρική,
περιοχή της αναξιοπιστίας παρεχόμενων υπηρεσιών. Αυτά τα δύο περιστατικά
μπορεί να είναι στην κυριολεξία η κορυφή του παγόβουνου, το οποίο κρυβόταν
μέχρι τώρα κάτω από τη μικρή πιθανότητα ύπαρξης φορέων μεταξύ αιμοδοτών. Είναι
απαραίτητο το υπουργείο Υγείας να ξεφύγει από την πολιτικάντικη μεθοδολογία
του Ποντίου Πιλάτου και να ελέγξει ένα μεγάλο μέρος όσων μέχρι σήμερα έχουν
υποστεί μετάγγιση. Αλήθεια, έχει το υπουργείο ή άλλος αρμόδιος φορέας ελέγξει
μέχρι σήμερα την ποιότητα προσφερόμενων υπηρεσιών από νοσοκομειακά εργαστήρια
(συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών κλινικών, φυσικά), όπως αυτό γίνεται σε όλα
σχεδόν τα κράτη της Ε.Ε.; Πώς προστατεύεται ο πολίτης από ένα σύστημα που στο
σύνολό του λειτουργεί ελαττωματικά (ΕΣΥ);

Μεγάλο πανεπιστημιακό εργαστήριο παρέδιδε, επί ένα χρόνο, σε 8 ελληνικά
νοσοκομεία το ίδιο αίμα κάθε φορά για έλεγχο λιπιδίων αίματος. Το συμπέρασμα
στο τέλος της μελέτης ήταν ότι οι πολύ μεγάλες διαφορές αποτελεσμάτων
καθιστούν αδύνατη μια ορθολογική θεραπεία ασθενών. Με απλά λόγια: τα
εργαστήρια των νοσοκομείων, τουλάχιστον σε αυτή την παράμετρο μέτρησης, είναι
αναξιόπιστα. Καλά, το υπουργείο δεν θορυβήθηκε από το αποτέλεσμα; Το δεύτερο
σημαντικότατο θέμα είναι η τόση ταλαιπωρημένη αλληλεγγύη που ανασύρεται κάθε
φορά από μια ομάδα συμφερόντων, ξεχνώντας ότι η αλληλεγγύη δεν είναι δρόμος
μονής αλλά διπλής κατεύθυνσης. Η περίφημη αυτή έννοια της αλληλεγγύης δεν
λειτουργεί μόνο από τους μη φορείς προς τους φορείς αλλά και αντίστροφα. Και
οι φορείς πρέπει να αισθάνονται αλληλέγγυοι προς τους υγιείς συμπολίτες τους
και να τους προστατεύουν. Τα γεγονότα (όσα είναι γνωστά…) δείχνουν ότι η
αλληλεγγύη δεν λειτουργεί πάντα ως προστατευτικός φραγμός (σύζυγος που δεν
πληροφορεί τη σύζυγο για το ότι είναι φορέας, Κρητικός που δεν πληροφορεί
τουρίστρια και τώρα ο αιμοδότης που συνειδητά και σκόπιμα προσπαθούσε να
μεταδώσει τον ιό). Θεωρώ ότι (γνωρίζοντας τις ανθρωπιστικές θύελλες που θα
ακολουθήσουν) πρέπει να προστατευθούν και οι μη φορείς. Χωρίς μεγάλο θόρυβο θα
πρέπει τα κέντρα αιμοδοσίας να έχουν εμπιστευτικούς καταλόγους των φορέων.
Εφόσον δεν εξασφαλιστεί μια αξιόπιστη λειτουργία των νοσοκομειακών εργαστηρίων
και ο έλεγχός τους. Και μια τελευταία παρατήρηση για τους μεταγγιζομένους: το
επικίνδυνο δεν είναι, κυρίως, να είσαι φορέας αλλά να είσαι και να μην το
γνωρίζεις (για όσους μιλήσουν για δημιουργία πανικού: ναι, ο πληθυσμός πρέπει
να πανικοβληθεί για όσα συμβαίνουν στον τομέα της υγείας στην Ελλάδα).

Ο Ι.Στ. Παπαδόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής της Ιατρικής στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών.