Σπουδές, ειδίκευση, αγορά εργασίας

«Στο προσχέδιο δράσης που κατήρτισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του
προγράμματος e-Europe 2002, το οποίο συζητήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
στη Φέιρα της Πορτογαλίας τον Ιούνιο, προβλέπεται ανάμεσα στα άλλα
αύξηση των θέσεων Πληροφορικής κατά 50% στη Δημόσια Διοίκηση» (Από τον
Τύπο).

Στην έρευνα που ακολουθεί αποτυπώνονται ανάγλυφα τα «δεδομένα», θεατά και
αθέατα, μιας από τις ταχύτερα εξελισσόμενες επιστήμες, αυτής των Υπολογιστών
και της Πληροφορικής, που φαίνεται ότι διατηρούν ακόμη «σιδερένιες αντοχές»
στα απαξιωτικά «τερτίπια» μιας αγοράς εργασίας που καταδυναστεύει στην ομηρεία
της ανεργίας, της υποαπασχόλησης ή ετεροαπασχόλησης το ένα τέταρτο των
διαπιστευτηρίων της Ελληνικής Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Αντικείμενο της έρευνάς μας, είναι οι όροι πρόσβασης στα Πανεπιστημιακά
Τμήματα της Πληροφορικής (σχέση ζήτησης και προσφοράς θέσεων, βαθμός
εισαγωγής, πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων), τα «δημογραφικά» χαρακτηριστικά,
των σπουδών της (φοιτητικός πληθυσμός κατά Τμήμα, φύλο κ.λπ.), η ανάπτυξη των
μεταπτυχιακών Τμημάτων της και η ανταπόκριση της αγοράς εργασίας στην παραγωγή
των πτυχιούχων της.

Πριν από 15 ακριβώς χρόνια, την ακαδημαϊκή χρονιά 1985/86, οι σπουδές της
Επιστήμης των Υπολογιστών είχαν περιθωριακό χαρακτήρα, καθώς υπήρχαν μόνο δύο
Τμήματα, το Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του
Πανεπιστημίου Πατρών, με 462 εγγεγραμμένους φοιτητές και το Τμήμα Επιστήμης
των Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης με 176 μόλις φοιτητές.

Η ανάπτυξη της Επιστήμης των Υπολογιστών αρχίζει λίγα χρόνια αργότερα, στις
αρχές της δεκαετίας του ’90. Από το 1990/91 αρχίζει να λειτουργεί το Τμήμα
Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πολυτεχνείου Κρήτης και
την ίδια περίοδο ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια το ένα μετά το άλλο τα Τμήματα
Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1990), στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
(1991), στο Πανεπιστήμιο Πειραιά (1992) κ.λπ.

Λίγο αργότερα τα Τμήματα Μηχανολόγων – Ηλεκτρολόγων των Πολυτεχνικών Σχολών
μετατρέπονται σε Τμήματα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Η/Υ. Έτσι, μετά
το Τμήμα Μηχανολόγων – Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου
Πολυτεχνείου που πρόσθεσε στον τίτλο του και στο πρόγραμμα σπουδών του τους
Η/Υ, ακολουθούν και τα υπόλοιπα Τμήματα. Το 1993/94 στη Πολυτεχνική Σχολή του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το Τμήμα Μηχανολόγων – Ηλεκτρολόγων
Μηχανικών που λειτουργούσε από το 1972/73 μετατρέπεται σε Τμήμα Μηχανικών Η/Υ
και την ίδια εποχή περίπου το ίδιο γίνεται και στην Πολυτεχνική Σχολή του
Πανεπιστημίου της Θράκης.

Σήμερα, οι Επιστήμες των Υπολογιστών και της Πληροφορικής καλλιεργούνται σε 14
Πανεπιστημιακά και Πολυτεχνικά Τμήματα, ο εγγεγραμμένος φοιτητικός πληθυσμός
τους ξεπερνάει τις 10 χιλιάδες εκ των οποίων οι 6.937 βρίσκονται στα κανονικά
εξάμηνα σπουδών, ενώ φέτος (2000) θα εισαχθούν περίπου 1.900 νέοι φοιτητές.

Η «αριθμητική» της πρόσβασης

Τα Τμήματα αυτά, στο σύστημα των Γενικών Εξετάσεων κατατάσσονταν στη Δ’ Δέσμη
και με το νέο σύστημα ανήκουν στο 2ο (θετικές επιστήμες) και στο 4ο
Επιστημονικό Πεδίο (τεχνολογικές επιστήμες).

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των τελευταίων Γενικών Εξετάσεων (1999), για να
επιτύχει την είσοδό του ένας υποψήφιος σε Τμήμα Πληροφορικής του 2ου
Επιστημονικού Πεδίου (θετικές επιστήμες) απαιτούνταν βάσεις εισαγωγής από 14,8
(Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστημίου Κρήτης) μέχρι 17,7 (Τμήμα
Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστημίου Μακεδονίας). Οι πύλες των Τμημάτων
Μηχανικών Η/Υ του 4ου Επιστημονικού Πεδίου (Τεχνολογικές Επιστήμες) άνοιγαν με
βαθμολογία που άρχιζε από 15,3 (Μηχανικών Η/Υ Ξάνθης) και έφτανε στο 17,3
(Μηχανικών Η/Υ του ΕΜΠ).

Τα περισσότερα Τμήματα είχαν βάση εισαγωγής 15,5-16,5.

Στα αποτελέσματα των φετινών Γενικών Εξετάσεων (2000) και των Πανελλαδικών
Εξετάσεων του ενιαίου Λυκείου, όλα τα στοιχεία φανερώνουν ότι θα υπάρξει
κατακόρυφη άνοδος των βάσεων σε όλα τα Πανεπιστημιακά Τμήματα των Επιστημών
της Πληροφορικής και των Υπολογιστών, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις θα
«περιστρέφονται γύρω από το «άριστα» ­ 19.

Αν ρίξουμε τώρα μια ματιά στη ζήτηση και την προφορά θέσεων, εύκολα μπορούμε
να αντιληφθούμε ότι υπάρχει «δραματική» αναντιστοιχία.

Καταρχήν οφείλουμε να επισημάνουμε ότι δεν υπάρχει σήμερα επιστημονικό
αντικείμενο της (πρώην) Α’ Δέσμης ή των θετικών και τεχνολογικών επιστημών που
να διαθέτει τον όγκο της συγκομιδής των πρώτων προτιμήσεων των υποψηφίων που
συγκεντρώνουν οι σπουδές της Επιστήμης των Υπολογιστών και της Πληροφορικής.

Το 1999 οι μισοί υποψήφιοι της Α’ Δέσμης (που ταυτίζεται σε γενικές γραμμές με
τα επιστημονικά πεδία των θετικών και τεχνολογικών επιστημών) επέλεξαν ως
πρώτη τους επιλογή Τμήματα Υπολογιστών – Πληροφορικής των ΑΕΙ! Συγκεκριμένα,
από τους 28.080 υποψηφίους οι 13.681 δήλωσαν ως πρώτη τους επιλογή σπουδές
στους Η/Υ.

Η προσφορά, όμως, θέσεων μόλις άγγιξε το 1/9 της ζήτησης (1.520 θέσεις), ενώ
φέτος (2000) έχουμε μια αύξηση κατά 350 θέσεις (1.870 θέσεις), αλλά η
αναντιτοιχία μεταξύ ζήτησης και προσφοράς παραμένει εξαιρετικά μεγάλη.

Το φύλο… της Πληροφορικής

Στον φοιτητικό πληθυσμό των Πανεπιστημιακών Τμημάτων των Επιστημών των
Υπολογιστών κυριαρχούν σαφώς τα αγόρια. Στα 14 Τμήματα, συνολικά, τα κορίτσια
μόλις φτάνουν το 20% των εγγεγραμμένων. Η αριθμητική υπεροχή των αγοριών είναι
ιδιαίτερα καταλυτική στα Πολυτεχνικά Τμήματα Μηχανικών Η/Υ σε ορισμένα από τα
οποία φτάνουν το 85% (Μηχανικών Η/Υ Πολυτεχνείου Κρήτης, Μηχανικών Η/Υ Εθνικού
Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνείου
Θράκης Τεχνολογίας και Υπολογιστών Πανεπιστημίου Πάτρας). Στα Τμήματα
Πληροφορικής η γυναικεία συμμετοχή είναι μεγαλύτερη αλλά παραμένει ανεμική
καθώς αρχίζει από 25% στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και «ανοίγεται» ως το 45%
περίπου στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο. Μόνο στο Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής
του Πανεπιστημίου Μακεδονίας τα κορίτσια πλησιάζουν τον αριθμό των αγοριών
(47%).