[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Στη συζήτηση που έχει ξεκινήσει τελευταία για τη μελλοντική πολιτική
συγκρότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) έχει τεθεί ως βασικό θέμα αυτό της
σχέσης ανάμεσα στο ευρωπαϊκό κέντρο (την Ένωση), το εθνικό κράτος, αλλά και
τις περιφέρειες. Υπάρχουν αρκετοί που υποστηρίζουν ότι για να υπάρξει μια
δημοκρατικά οργανωμένη Ένωση σε ομοσπονδιακές βάσεις απαιτείται, μεταξύ άλλων,
η συγκρότηση της δημοκρατικής πολιτείας σε επίπεδο περιφερειακών ενοτήτων
(αρχή επικουρικότητας). Απαιτείται δηλαδή η πολιτική συγκρότηση των τοπικών
κοινωνιών σε ενότητες που θα μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις με δημοκρατικό
τρόπο για την αντιμετώπιση των τοπικών προβλημάτων. Η πολιτική συγκρότηση των
τοπικών κοινωνιών, ως «κοινωνιών πολιτών», δεν είναι απλά θέμα εκχώρησης
εξουσιών από την κεντρική πολιτική εξουσία σε φορείς της Τοπικής
Αυτοδιοίκησης. Είναι και θέμα διαμόρφωσης της κατάλληλης πολιτιστικής
αντίληψης για το είδος των προβλημάτων και για τις λύσεις που απαιτούνται στη
βάση συλλογικής δράσης των πολιτών. Η έννοια της συλλογικότητας φαίνεται να
είναι αυτό που δραματικά απουσιάζει από τη συμπεριφορά (ορισμένων τουλάχιστον)
τοπικών κοινωνιών, κάτι που γίνεται εμφανές ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Και
ορισμένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, όπως αυτά που έχουν σχέση με
φυσικές καταστροφές (πυρκαγιές, πλημμύρες, κ.ά.), θα είχαν αποφευχθεί εάν
υπήρχε η προηγούμενη έκφραση της συλλογικότητας και κατ’ επέκταση της
υπευθυνότητας σε οτιδήποτε συνιστά συλλογικό αγαθό. Γιατί δυστυχώς ένα ισχυρό
στοιχείο του πολιτικού μας πολιτισμού είναι η έμφαση στην ατομικότητα και η
υποβάθμιση της συλλογικότητας. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί νεοέλληνες αδιαφορούν
για τα συλλογικά αγαθά αρνούμενοι π.χ. να πληρώσουν για τα αγαθά αυτά
(φοροδιαφεύγουν), όπως για την προστασία του περιβάλλοντος, τις βασικές
υποδομές, υπηρεσίες, πολιτισμό, παιδεία, υγεία, κ.ά., αν και απαιτούν όλα αυτά
τα αγαθά από το κράτος. Από την άλλη μεριά, το επικοινωνιακό μας σύστημα, και
ιδιαίτερα τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας, αυτό που σταθερά κάνουν είναι να
προβάλλουν και να ωραιοποιούν την ατομικότητα (έστω κι αν αυτό σημαίνει
προβολή της γραφικότητας) και να υποβαθμίζουν ή περιφρονούν τη συλλογικότητα.
Θα πρέπει όμως να διαμορφώσουμε αυτή τη συλλογικότητα…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.