Η Greenpeace σε… σταυροδρόμι

Η αποχώρηση ενός γενικού διευθυντή, μετά πέντε χρόνια ενεργού δράσης, ένα
οριστικό λουκέτο στα γραφεία της Ουκρανίας, της Ιρλανδίας και της
Σκανδιναβίας, μια ετήσια οικονομική έκθεση που επρόκειτο να κυκλοφορήσει, ένα
άρθρο που κυκλοφόρησε στη βρετανική εφημερίδα «Sunday Times» και οι
επικριτικές δηλώσεις ενός πρώην ηγετικού στελέχους έφεραν… αέρα πολλώνΜπωφόρ
στα γραφεία της διεθνούς περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace.

«Η Greenpeace βρίσκεται σε κρίση. Οφείλει να περιορίσει τα έξοδά της και να
αναζητήσει νέους πόρους». Αυτή ήταν η γενική ιδέα στο δημοσίευμα των «Sunday
Times» και μαζί η αφορμή για να αρχίσει, παγκοσμίως, μια μεγάλη συζήτηση για
το παρόν και το μέλλον της διεθνούς περιβαλλοντικής οργάνωσης. Δεδομένου του
«κλειστού» οργανωτικού χαρακτήρα της, τα όσα αφορούν τα εσωτερικά της
Greenpeace δίνουν εύκολα λαβή για αναλύσεις και περιγραφές γύρω από τα όσα την
αφορούν, οι οποίες, τις περισσότερες φορές, χρησιμοποιούν ιδιαίτερα μελανά
χρώματα. Σύμφωνα πάντως με ανθρώπους που έχουν ζήσει από κοντά την πορεία της
Greenpeace, τα τελευταία χρόνια, υπάρχει πράγματι έντονος προβληματισμός, ο
οποίος όμως αφορά περισσότερο την αναζήτηση νέου ρόλου και νέων στόχων, παρά
τη διευθέτηση μιας κρίσης.

«Η Greenpeace συρρικνώνεται» έγραφε στους «Sunday Times» ο ειδικός, σε θέματα
περιβάλλοντος, συντάκτης Jonathan Leake, στηρίζοντας το επιχείρημά του στην
αποχώρηση του γενικού διευθυντή της διεθνούς Greenpeace, Thilo Bode,
επικαλούμενος δηλώσεις ανθρώπων «εκ των έσω» και στοιχεία σχετικά με τους
υποστηρικτές και τα οικονομικά της οργάνωσης, από την ετήσια έκθεση, η οποία
δεν είχε ακόμη δημοσιευθεί. «Η πιο γνωστή περιβαλλοντική οργάνωση στον κόσμο
έχει χάσει πάνω από 1,6 εκατομμύρια υποστηρικτών, τα τελευταία χρόνια» έγραφε
χαρακτηριστικά.

Στα γραφεία Τύπου της διεθνούς οργάνωσης, αλλά και στο βρετανικό Γραφείο,
σήμανε συναγερμός. Ο ίδιος ο Thilo Bode είχε κάνει σαφές, με επιστολή του προς
τον Τύπο, πως αποχωρεί από τη θέση του γενικού διευθυντή, επειδή ολοκλήρωσε το
έργο του. «Ήταν μια από καιρό προγραμματισμένη αποχώρηση. Αν αποτελούσε
ένδειξη κρίσης, θα γινόταν ξαφνικά» ήρθε άμεσα η απάντηση από τα στελέχη της
διεθνούς Greenpeace. Μερικές ημέρες, αργότερα, την περασμένη εβδομάδα, η
ετήσια έκθεση της οργάνωσης κυκλοφόρησε σε ολόκληρο τον κόσμο. Σύμφωνα με τα
στοιχεία που περιέχονται σε αυτήν, ο αριθμός των υποστηρικτών της οργάνωσης σε
ολόκληρο τον κόσμο ήταν 2,9 εκατομμύρια, το 1995, και τη χρονιά που πέρασε, το
1999, ήταν 2,4 εκατομμύρια ­ μειωμένος, αλλά όχι τόσο όσο τον παρουσίαζε η
βρετανική εφημερίδα. «Επιπλέον», εξηγεί ο διευθυντής του ελληνικού Γραφείου
της οργάνωσης, κ. Στέλιος Ψωμάς, «τον τελευταίο χρόνο, από το 1998 έως το
1999, ο αριθμός των υποστηρικτών παγκοσμίως αυξήθηκε κατά 100.000».

Το «κατηγορώ»

Κάποιοι ­ εντός και εκτός Greenpeace ­ διέκριναν, πίσω από το δημοσίευμα των
«Sunday Times», προσπάθεια «χτυπήματος κάτω από τη μέση» και απάντησαν στωικά
λέγοντας: «δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει». Κάποιοι άλλοι, όπως ο
Patrick Moore, παλαιό ηγετικό στέλεχος της οργάνωσης, διαπίστωσαν ότι οι
απόψεις τους επιβεβαιώνονται: «Η οργάνωση παραπαίει σε πλήθος, ποικίλων,
θεμάτων, πολλά εκ των οποίων ίσως δεν έπρεπε να αποτελούν βασική
προτεραιότητα» αναφέρει ο ίδιος στα «Νέα». «Πάρτε, για παράδειγμα, την
καμπάνια ενάντια στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Αν ανησυχούν τόσο
για τη δημόσια υγεία, γιατί δεν αρχίζουν και μια εκστρατεία ενάντια στο
κάπνισμα;».

Και στα λεγόμενα του Patrick Moore, η απάντηση της διεθνούς Greenpeace ήταν
άμεση: «Ο άνθρωπος αυτός έχει εγκαταλείψει την Greenpeace, εδώ και δεκαετίες.
Τα λεγόμενά του δικαιολογούνται ίσως από το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια
παρέχει τις υπηρεσίες του στις μεγάλες εταιρείες υλοτομίας, που ευθύνονται για
την αποψίλωση των αρχέγονων δασών. Έχοντας περάσει προ πολλού στο αντίπαλο
στρατόπεδο, δεν είναι τυχαίο ότι χρησιμοποιεί τα επιχειρήματα εκείνων που δεν
θέλουν να έχει η Greenpeace επιρροή στα περιβαλλοντικά πράγματα».

Η «μεταπυρηνική» εποχή απαιτεί επαναπροσδιορισμό του στόχου

Ζητούμενο υπ’ αριθμόν ένα είναι o επαναπροσδιορισμός του στόχου. Για μια
περιβαλλοντική οργάνωση όπως η Greenpeace, που ξεκίνησε στις αρχές της
δεκαετίας του ’70 και μέχρι πρόσφατα είχε ως στόχο την αποπυρηνικοποίηση του
πλανήτη, αφιερώνοντας σ’ αυτή την καμπάνια το 50% της ενέργειας και της δράσης
της, η νέα «μεταπυρηνική» εποχή επιβάλλει την αναζήτηση νέου ρόλου. Η κρίση,
όπως αναφέρεται σε δημοσιεύματα των «Sunday Times», ίσως να μην είναι άλλο από
τη συζήτηση που γίνεται ήδη εδώ και χρόνια στα γραφεία των στελεχών της
διεθνούς οργάνωσης και αφορά το πώς θα μπορέσει να βρει έναν νέο και εξίσου
σοβαρό και σαφή προσανατολισμό, το πώς θα προσαρμοστεί καλύτερα στις νέες
συνθήκες.

Εκείνοι που γνωρίζουν καλά τη δυναμική της Greenpeace και την εσωτερική της
οργάνωση λένε πως σκέψεις και αλλαγές υπήρχαν πάντοτε, τα τελευταία χρόνια
όμως η συζήτηση είναι εντονότερη.

«Ένας κύκλος δράσης έχει κλείσει. Πρέπει να βρεθεί ένας νέος κύκλος και να
οργανωθεί σωστά».

Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να υπάρξουν και νέες ιδέες σε ό,τι αφορά την
επικοινωνιακή πολιτικής της Greenpeace και νέοι άνθρωποι.

Αυτή η ίδια ανανέωση είναι ζητούμενο και για τα ανά χώρα γραφεία της
Greenpeace, αυτό αποτελεί και το σημαντικότερο πρόβλημα για το ελληνικό
γραφείο. Ένα γραφείο που εδώ και εννέα χρόνια έχει σταθερή («αλλά όχι και
εκρηκτική για τα διεθνή δεδομένα») πορεία, με συνολικά 16.000 υποστηρικτές,
αυτή τη στιγμή, αλλά δυσκολεύεται να αναδείξει νέους ανθρώπους, να ανανεώσει
το δυναμικό του.

Επιπλέον, απέναντί του έχει περίπου 10 ακόμη μικρότερες ή μεγαλύτερες
περιβαλλοντικές οργανώσεις, με εξειδικευμένα στελέχη και προσανατολισμό σε
συγκεκριμένα θέματα (στην προστασία της φώκιας, της θαλάσσιας χελώνας, των
δασών κ.λπ.).