ΔΡΟΜΟΙ

Η εκδήλωση…

… της αηδίας προσφέρει κάποια ικανοποίηση. Είναι κάτι σαν εκφόρτιση, κάτι
σαν αριστοτελική κάθαρση. Πιο βαθιά από την απαρέσκεια, πιο δυνατή από την
ενόχληση, η αηδία είναι ένα από τα πιο ισχυρά αρνητικά συναισθήματα. Φθηνό
«καθαρτικό», σαν το ρετσινόλαδο, μας αφήνει αποκαθαρμένους και εξαντλημένους.
Αηδία είναι η απαρέσκεια που νιώθουμε για ορισμένες τροφές, οι οποίες μας
προκαλούν απέχθεια και ναυτία. Μια έρευνα γι’ αυτό το πολύ ανθρώπινο
συναίσθημα ξεκίνησε χθες η βρετανική τηλεόραση του Channel 4. Ο ψυχολόγος Πολ
Ρόζιν πιστεύει πως υπάρχει μια στενή σχέση ανάμεσα στην αηδία και τον φόβο
σωματικής μόλυνσης.

Η αηδία…

… όμως δεν προκαλείται μόνον από την οσμή μιας σάπιας τροφής. Μπορεί να
είναι και η αντιπάθεια ή η αποστροφή για ορισμένα πρόσωπα ή πράξεις. Αυτές οι
πράξεις μπορεί να είναι τετριμμένες, όπως το ρούφηγμα της μύτης, ή
αποκρουστικές, όπως ο φόνος. Η δυσαναλογία ανάμεσα σε αυτά τα δύο προδίδει
πόσο είναι πλατύ και σύνθετο το εύρος αυτού του πολύ παράξενου και ενοχλητικού
συναισθήματος. Η αηδία μπορεί να προκαλείται από πολλά πράγματα, αλλά στοχεύει
πάντα σε κάτι συγκεκριμένο: υπάρχει πάντα κάτι αηδιαστικό κοντά σε αυτόν που
νιώθει αηδία. Μπορεί αυτό να είναι πρόσωπο ή πράγμα, ουδέτερο, άψυχο
αντικείμενο, ένα έπιπλο, ας πούμε. (Δεν είναι δύσκολο να βρεθεί, διαπιστώνει
κανείς, ρίχνοντας μια ματιά γύρω του). Η αηδία είναι ένα επικριτικό σχόλιο.

Η αναγκαιότητα…

… είναι άλλο ένα χαρακτηριστικό της αηδίας. Αν ο άνθρωπος δεν ήταν ικανός να
νιώθει αηδία, θα μπορούσε να τρώει σκουληκιασμένες τροφές ή περιττώματα, με
μοιραίες συνέπειες για την υγεία του. Είναι λοιπόν σημαντικό, ανάλογα με την
περίσταση, να μπορεί κανείς να σιχαίνεται, να απεχθάνεται, να αποστρέφεται, να
αναγουλιάζει. Είναι φορές που πρέπει να γυρίζουμε αλλού το κεφάλι, να
ξεχωρίζουμε το καθαρό από το ακάθαρτο. Είτε με ωμότητες και φρικαλεότητες είτε
με κακογουστιές και ακρότητες, η κοινωνία μάς δίνει πολλές φορές τέτοιες
ευκαιρίες. Η αηδία έχει έναν στόχο, αλλά διαμορφώνεται από μια πεποίθηση.
Μολονότι έχει μια ακούσια ιδιότητα, δεν είναι απλό αντανακλαστικό. Μπορεί να
μένει ανεπηρέαστη από την άνοδο της θερμοκρασίας ή το ξεχείλισμα της χολής.
Όπως η αγάπη, ο φθόνος, η περηφάνια, έτσι και η αηδία απαιτεί κάποια δέσμευση:
έχουμε σε μεγάλη υπόληψη την αηδία μας, γιατί μας κάνει να νιώθουμε
ξεχωριστοί.

Μια υπόμνηση…

… πως είμαστε ακόμη ζωντανοί είναι η αηδία. Μπορεί να είναι το έπαρμα, η
κορύφωση, σε μια ζωή συναισθηματικά αδρανή. Στην «Ηδονή του μίσους» (1826), ο
Ουίλιαμ Χάζλιτ έγραφε: «Όσο πιο βαθιά την κοιτάζουμε, η φύση μοιάζει να είναι
φτιαγμένη από αντιπάθειες: χωρίς κάτι για να μισούμε, χάνουμε την ίδια την
πηγή της σκέψης και της δράσης μας. Η ζωή γίνεται τέλμα… Μα δεν θέλει πολύ,
η αγάπη να μετατραπεί σε απάθεια και αηδία». Όσο ζούμε και αναπνέουμε, η αηδία
παραμένει ο σκοτεινός μας σύντροφος, που κάθε τόσο παραμονεύει στη γωνιά του
δρόμου. ΄Η στον καθρέφτη μας. Γιατί φαίνεται πως μία είναι η πικρή αλήθεια για
την αηδία: νιώθουμε αηδία για τους άλλους, γιατί, στο βάθος, είμαστε
αηδιασμένοι με τον εαυτό μας.