Το πετρέλαιο καίει τον προϋπολογισμό

Η κούρσα του δολαρίου και της τιμής του πετρελαίου τις τελευταίες ημέρες
προκάλεσε βεβαίως, ανησυχίες στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης για τις
επιπτώσεις στα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη, κυρίως τον πληθωρισμό, αλλά και
το έλλειμμα.

Παράλληλα, όμως, τα στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας υποστήριζαν ότι
η εξέλιξη αυτή διευκολύνει την ηγεσία του υπουργείου να επιμείνει στη θέση της
και να καταρτίσει έναν σφιχτό προϋπολογισμό, με μειωμένες δαπάνες. “Αν μέχρι
πριν από λίγο καιρό η δημοσιονομική πειθαρχία ήταν χρήσιμη, τώρα είναι
επιβεβλημένη”, έλεγαν τα στελέχη αυτά. Έτσι, θα είναι πιο εύκολο για την
κυβέρνηση να πείσει τους κοινωνικούς εταίρους ότι είναι υποχρεωμένη να
εξακολουθήσει να βαδίζει στο δρόμο της δημοσιονομικής πειθαρχίας, υποστήριζαν
τα στελέχη του ΥΠΕΘΟ.

Η άποψη αυτή είναι, βεβαίως, δικαιολογημένη, αλλά υπάρχει και ο αντίλογος. Αν
οι δύο αρνητικοί παράγοντες, του δολαρίου και του πετρελαίου, εξακολουθήσουν
να ισχύουν και οδηγήσουν πράγματι σε αύξηση του πληθωρισμού, τότε δικαίως τα
συνδικάτα θα διεκδικήσουν μεγαλύτερες αυξήσεις από αυτές που η κυβέρνηση είναι
διατεθειμένη να δώσει. Το υπουργείο Οικονομικών έχει ήδη “ανοίξει” το μέτωπο
αυτό προτείνοντας συνολικό ποσοστό αύξησης 3,2% για τους δημοσίους υπαλλήλους
το 2001, που δεν έγινε αποδεκτό από τους εκπροσώπους των εργαζομένων.

Πάντως, μέχρι το τέλος της εβδομάδας, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας
διατύπωναν την άποψη ότι οι πιέσεις στον πληθωρισμό, λόγω του πετρελαίου και
του δολαρίου, δεν θα αποδειχθούν τελικώς καταστροφικές. Τα στελέχη της
αρμόδιας διεύθυνσης υποστήριζαν ότι παραμένει ισχυρή η πρόβλεψη ότι ο δείκτης
θα κλείσει σε μέσα επίπεδα 2,3%-2,4% το 2000, το οποίο είναι πάνω από την
πρόβλεψη του προγράμματος σύγκλισης, αλλά σε αποδεκτά επίπεδα. Η εκτίμηση για
συγκράτηση του δείκτη στο επίπεδο αυτό βασίζεται και στους υπολογισμούς των
διεθνών οργανισμών, σύμφωνα με τους οποίους το πετρέλαιο δεν πρόκειται να
διατηρηθεί για πολύ καιρό ακόμη στα 30 δολάρια το βαρέλι.

Το δημόσιο χρέος

Εκτός από τον πληθωρισμό, την κυβέρνηση ανησυχεί, όμως, το θέμα του δημόσιου
χρέους, το οποίο επιβαρύνεται από το δολάριο. Αρκεί να σημειωθεί ότι το
δολάριο έχει ανατιμηθεί από τις αρχές του χρόνου κατά 14% έναντι της δραχμής.
Το 1/8 του δημόσιου χρέους περίπου εκφράζεται σε δολάρια, δηλαδή το σχετικό
ποσό σε δραχμές ανέρχεται σε 3 τρισ. δρχ. περίπου. Επιπλέον, αυξημένο θα είναι
και το εκφρασμένο σε γιέν τμήμα του δημόσιου χρέους, το οποίο έχει ανατιμηθεί
κατά 7% σε σχέση με τη δραχμή από την αρχή του έτους. Το ποσοστό του δημόσιου
χρέους που έχει συναφθεί σε γιέν είναι το ίδιο περίπου με αυτό του δολαριακού
τμήματός του (1/8). Έτσι, συνολικά από τα δύο νομίσματα εκτιμάται ότι η
επιβάρυνση μέχρι στιγμής φτάνει τα 600 δισ. δρχ. Ας σημειωθεί ότι για τον ίδιο
λόγο το 1999 η επιβάρυνση του δημόσιου χρέους είχε φτάσει το 1,15 τρισ. δρχ.

Έτσι, η κυβέρνηση κινδυνεύει να αντιμετωπίσει πρόβλημα στην προσπάθεια
αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους, την οποία έχουν αναδείξει ως πρώτη
προτεραιότητα τόσο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στα προβλήματα αυτά πρέπει να προστεθεί και αυτό της Τραπέζης της Ελλάδος, για
την πολιτική που θα ακολουθήσει στο θέμα των επιτοκίων. Κανονικά, η Τράπεζα θα
έπρεπε να ξεκινήσει από τον Σεπτέμβριο την πολιτική νομισματικής χαλάρωσης, η
οποία θα οδηγήσει στην εξίσωση των ελληνικών επιτοκίων με αυτά του ευρώ. Όμως,
η προσπάθεια αυτή ενδέχεται να καθυστερήσει λίγο ακόμη, αν αποδειχθεί ότι οι
συνθήκες στο μέτωπο του πληθωρισμού δεν επιτρέπουν περιθώρια χαλάρωσης. Αν
κριθεί, δηλαδή, ότι και η παραμικρή τόνωση της ζήτησης, λόγω της αύξησης των
δανείων, θα έθετε σε κίνδυνο τον στόχο για χαμηλό πληθωρισμό, ίσως
επιβραδυνθεί η μείωση των επιτοκίων από την Τράπεζα της Ελλάδος.

Ωστόσο, μέχρι χθες, στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος επέμεναν ότι η μείωση των
επιτοκίων θα ξεκινήσει κανονικά από τον Σεπτέμβριο και απλώς η διαδικασία θα
γίνει σταδιακά, όπως άλλωστε είχε προγραμματισθεί. Έτσι, δεν πρόκειται να
υπάρξει υπερθέρμανση της οικονομίας, διευκρίνιζαν τα ίδια στελέχη. Ως
ενθαρρυντικό στοιχείο τόσο τα στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος όσο και αυτά
του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας επικαλούντο την πτώση που σημείωσε ο δομικός
πληθωρισμός τον Ιούλιο σε σύγκριση με τον Ιούνιο. Συγκεκριμένα, ο δομικός
πληθωρισμός, δηλαδή ο δείκτης που δεν συνυπολογίζει τις τιμές των καυσίμων και
των οπωροκηπευτικών, τον Ιούλιο διαμορφώθηκε στο 1,2% από 1,4% τον Ιούνιο.
Αυτό, κατά τα στελέχη αυτά, δείχνει ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε καλό
δρόμο και δεν κινδυνεύει να δεχθεί υποδείξεις από τα στελέχη της Ευρωπαϊκής
Ένωσης. Σημειώνεται ότι ο δομικός πληθωρισμός υποχωρεί σταθερά το τελευταίο
διάστημα, με εξαίρεση τον περασμένο Μάιο. Οι επιδράσεις του δολαρίου και του
πετρελαίου ασκούνται εξίσου σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
σημειώνουν, και ως εκ τούτου δεν νοείται να κατηγορηθεί η Ελλάδα μόνο γι’
αυτές.

Πάντως, το δολάριο και το πετρέλαιο δεν είναι οι μόνοι λόγοι που μπορεί να
οδηγήσουν σε περαιτέρω αύξηση του πληθωρισμού. Είναι και οι αυξήσεις
τιμολογίων, που παραδοσιακά γίνονται το φθινόπωρο. Άλλωστε, ήδη τον Αύγουστο
έχουμε αυξήσεις στις τιμές εισιτηρίων των αστικών συγκοινωνιών.