Θα περάσει στην τροφική αλυσίδα το μεταλλαγμένο βαμβάκι

Αναπόφευκτα θα περάσει στην τροφική αλυσίδα το γενετικά μεταλλαγμένο
βαμβάκι που καλλιεργείται σήμερα, εν αγνοία των γεωργών, σε περίπου 40.000
στρέμματα, σε ολόκληρη την Ελλάδα, σύμφωνα με την «έκθεση επικινδυνότητας» που
έχει συντάξει η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή, του υπουργείου Ανάπτυξης.

Συγκεκριμένα, η έκθεση αναφέρεται στις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία και
τονίζει πως «λόγω της χρήσης του βαμβακιού στις ζωοτροφές και την επεξεργασία
του για την παραγωγή του βαμβακέλαιου, είναι δεδομένη η είσοδος του τελικού
προϊόντος στη διατροφική αλυσίδα».

Την ίδια αγωνία εκφράζει και ο υφυπουργός Περιβάλλοντος κ. Ηλίας
Ευθυμιόπουλος, λέγοντας πως «υπάρχει πράγματι κίνδυνος η γενετική μόλυνση να
περάσει σε άλλους οργανισμούς και στη διατροφική αλυσίδα, γι’ αυτό και πρέπει
οι καλλιέργειες αυτές να ξηλωθούν το συντομότερο δυνατόν. Το πρόβλημα πρέπει
να αντιμετωπιστεί άμεσα, πριν γενικευθεί».

Σκορπίζονται οι σπόροι

Ήδη, όμως, το «άμεσα» είναι…«αργά». Οι επιμολυσμένες καλλιέργειες θα έπρεπε,
σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, να καταστραφούν πριν αρχίσει η ανθοφορία τους,
πριν από τις αρχές Ιουλίου δηλαδή. Ο υπουργός Γεωργίας κ. Γιώργος Ανωμερίτης
απαντά πως λύση θα έχει δοθεί «το αργότερο μέχρι τις 10 Σεπτεμβρίου». Αυτή τη
στιγμή, οι επιμολυσμένοι σπόροι σκορπίζονται σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων,
χάρη στον άνεμο, τα έντομα και τα πουλιά, μολύνοντας και τις γειτονικές
καλλιέργειες.

Μεγάλος είναι ο κίνδυνος και για τις μέλισσες, αφού οι ειδικοί εκτιμούν πως
δεν αποκλείεται σε λίγα χρόνια να πωλείται στην αγορά μέλι… Roundup, με ίχνη
γονιδίων ανθεκτικών στο ζιζανιοκτόνο της Monsanto, όπως ένας από τους τύπους
μεταλλαγμένου βαμβακιού. Μπορεί η επεξεργασία του βαμβακιού να μην αφήνει ίχνη
τοξινών ή άλλων ουσιών στα βαμβακερά υφάσματα που φοράμε, όμως το βαμβακέλαιο
και οι ζωοτροφές, στις οποίες χρησιμοποιείται, δεν αφήνουν άλλα περιθώρια
αναλγησίας.

Η ιστορία με το γενετικά μεταλλαγμένο βαμβάκι θα μπορούσε να είχε λήξει από
τον περασμένο Μάρτιο, από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστή, ανέξοδα και
ανώδυνα. Αντ’ αυτού, αρχές Αυγούστου και κανείς δεν γνωρίζει ακόμη ακριβώς
ποιες περιοχές και ποιες καλλιέργειες έχουν σπαρεί με γενετικά τροποποιημένους
σπόρους.

Το υπουργείο Γεωργίας ψάχνει, το ΥΠΕΧΩΔΕ δεν έχει ενημερωθεί σχετικά, ενώ από
τους αγρότες έχει ζητηθεί να… μην πετάξουν τις ετικέτες από τα τσουβάλια των
σπόρων που αγόρασαν πριν από έξι μήνες! Γίνεται λόγος για αποζημιώσεις, όμως
κανείς δεν έχει διευκρινίσει ποιος θα πληρώσει και τι.

Δεν έγινε διαχωρισμός

Με μαθηματικούς υπολογισμούς, η Greenpeace υπολογίζει πως συνολικά διατέθηκαν
στην ελληνική αγορά «εξήντα πέντε εκατομμύρια μεταλλαγμένοι σπόροι βαμβακιού
και οι περισσότεροι από αυτούς καλλιεργήθηκαν στα χωράφια δεκάδων περιοχών της
χώρας». Από την άλλη, το υπουργείο Γεωργίας προσπαθεί να καθησυχάσει τα
πνεύματα. «Ναι, αποφασίσαμε να καταστραφούν περίπου 40.000 στρέμματα
βαμβακοκαλλιεργειών, στη Βοιωτία, στη Θεσσαλία και αλλού, για λόγους καθαρά
προληπτικούς. Οι αναλύσεις που έγιναν δεν έδειξαν παρά πολύ μικρό ποσοστό
επιμόλυνσης των σπόρων που εισήχθησαν στην Ελλάδα», λέει ο υφυπουργός Γεωργίας
κ. Ευάγγελος Αργύρης που χειρίζεται το θέμα και εξηγεί πως το… μπέρδεμα
έγινε στις ΗΠΑ, όπου δεν γίνεται διαχωρισμός μεταξύ γενετικά τροποποιημένων
και συμβατικών σπόρων, με αποτέλεσμα σε κάποιες παρτίδες να βρεθούν και
κάποιοι («ελάχιστοι», τονίζει) γενετικά μεταλλαγμένοι σπόροι. Ωστόσο, τόσο η
Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και η Greenpeace κάνουν σαφές πως ένα σακί με σπόρους, από
τη στιγμή που περιέχει έστω τρεις γενετικά μεταλλαγμένους, θεωρείται «ένα σακί
με γενετικά τροποποιημένους σπόρους».

Οι εταιρείες εμπορίας σπόρων… σφυρίζουν αδιάφορες. «Δεν πληρώνουμε
αποζημιώσεις», ήταν η απόφαση προχθεσινής συνάντησης των εκπροσώπων των
εταιρειών, κι ας τους αναλογεί, κατά κοινή ομολογία, το μεγαλύτερο μερίδιο
ευθύνης, μιας και γνώριζαν το πρόβλημα ήδη από τις αρχές του 2000, αλλά αντί
να πατήσουν το φρένο, πήγαν στα δικαστήρια ζητώντας ασφαλιστικά μέτρα,
προκειμένου να καθυστερήσουν τις αναλύσεις και τους ελέγχους και να προλάβουν
να προωθήσουν στην αγορά τους σπόρους.

Οι αγρότες διαισθάνονται την απειλή, ακόμη όμως κανείς δεν τους έχει επίσημα
ενημερώσει, συμβουλεύσει ή καθησυχάσει.

Οι μέλισσες σκορπίζουν τους μεταλλαγμένους σπόρους

Σαν ντόμινο, οι μέλισσες μπορούν να σκορπίσουν τους μεταλλαγμένους σπόρους και
να ανατρέψουν την ισορροπία στη φύση. «Μπορεί αυτή τη στιγμή το πρόβλημα να
είναι ελεγχόμενο, γιατί ο αριθμός των μεταλλαγμένων σπόρων βαμβακιού είναι
μικρός, όμως σε πέντε χρόνια η κατάσταση θα είναι εκρηκτική.

Θα χάσουμε τελείως τον έλεγχο», λέει ο καθηγητής της Μελισσοκομίας στο
Γεωπονικό Τμήμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ανδρέας
Θρασυβούλου. «Εκτός από τον κίνδυνο διασποράς μεταλλαγμένων σπόρων, υπάρχει
και αυτός της συγκέντρωσης τοξινών στο μέλι που τελικά καταναλώνουμε, με τις
όποιες επιπτώσεις στην υγεία αυτό συνεπάγεται».

Το νέκταρ των φυτών δεν είναι τίποτε άλλο από ουσίες που απομακρύνονται από
αυτό μέσω των αδένων απομάκρυνσης που ονομάζονται νεκτάρια. Η μέλισσα τρέφεται
από το νέκταρ, το οποίο θα περιέχει τις ξένες ουσίες και τις τοξίνες που έχουν
ενσωματωθεί στα γενετικώς τροποποιημένα φυτά ή και στα υβρίδιά τους. Μέσω των
μελισσών οι τοξίνες μεταφέρονται στο μέλι και μάλιστα σε πολύ υψηλότερες
συγκεντρώσεις.

«Δεν υπάρχει τρόπος να εμποδίσουμε αυτή τη δράση των μελισσών. Δεν
καθοδηγούνται οι μέλισσες. Ο παραγωγός δεν θα μπορεί να επισημάνει το μέλι που
θα έχει καλύτερη ή χειρότερη ποιότητα» εξηγεί ο κ. Θρασυβούλου.

Τον φόβο και την ανησυχία της εκφράζει επίσης η Ομοσπονδία Μελισσοκομικών
Συλλόγων Ελλάδας, σε επιστολή της προς τον υπουργό Γεωργίας Γιώργο Ανωμερίτη.
Εκεί τονίζεται πως υπάρχει κίνδυνος αλλοίωσης για τη γύρη, τον βασιλικό πολτό,
το κερί ενώ θα αλλάξει και η συμπεριφορά των ίδιων των εντόμων.

«Τα γενετικώς τροποιημένα φυτά έχουν διαφορετική οσμή, η οποία θα επηρεάσει τη
συμπεριφορά των μελισσών όχι μόνο στη συλλογή τροφής αλλά και μέσα στην
κυψέλη».

Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως αφορά τους καταναλωτές, οι οποίοι τελικά θα
αγοράζουν μέλι, αγνοώντας πως αυτό περιέχει επικίνδυνες τοξίνες, σε πολύ
υψηλές συγκεντρώσεις.

Μπούτας: Δεν βρίσκονται τα μεταλλαγμένα

ΛΑΡΙΣΑ

Σχολιάζοντας τις δηλώσεις του υπουργείου Γεωργίας ο κ. Ευάγγελος Μπούτας,
αγροτοσυνδικαλιστής ­ πρώην βουλευτής του ΚΚΕ ­ δήλωσε στα «ΝΕΑ»: «Υπάρχει
αμφιβολία εάν θα μπορέσει να εξακριβωθεί ο ακριβής αριθμός των μεταλλαγμένων
σπόρων βαμβακιού. Από τις ποσότητες του σπόρου Midas είναι άγνωστο ποιες
παρτίδες του ήταν μεταλλαγμένες. Δεν ήταν κάποια κρατική υπηρεσία που να το
βεβαίωνε, οπότε πώς είναι δυνατόν να βρεθούν οι σπόροι που είναι
μεταλλαγμένοι. Όσον αφορά τους αγρότες της περιοχής που έχουν σαν κύρια
καλλιέργεια το βαμβάκι, περιμένουν με αγωνία τις εξελίξεις. Αν πράγματι
αποζημιωθούν για την παραγωγή τους μείον τα έξοδα μόνο της συλλογής που δεν
έγιναν ακόμη, δεν θα υπάρξει «καμία αντίδραση».

Η Greenpeace είχε προειδοποιήσει από τον Φεβρουάριο του 1999!

Εξήντα πέντε εκατομμύρια μεταλλαγμένοι σπόροι βαμβακιού διατέθηκαν στην ελληνική αγορά, υποστηρίζει η οργάνωση Greenpeace, που διοργάνωσε και εκδηλώσεις διαμαρτυρίας έξω από το υπουργείο Γεωργίας γι’ αυτό το θέμα

Όλα ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 2000 και θα μπορούσε να είχαν λήξει οριστικά
τον… Μάρτιο, με κόστος μηδενικό. Υπενθυμίζεται ότι ένα χρόνο νωρίτερα, τον
Φεβρουάριο του 1999, η Ευρωπαϊκή Ένωση (με τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας) είχε
απορρίψει αίτημα για καλλιέργεια μεταλλαγμένου βαμβακιού στην Ευρώπη.

Στις 21 Φεβρουαρίου 1999, η περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace ενημερώνει με
επιστολή της τον Πρωθυπουργό και τους υπουργούς Γεωργίας και Περιβάλλοντος πως
έχουν εισαχθεί στην Ελλάδα γενετικώς τροποποιημένοι σπόροι βαμβακιού. Το
επιβεβαιώνουν λίγες ημέρες αργότερα, όταν στέλνουν δείγματα σπόρων από τη
Λάρισα για αναλύσεις σε εργαστήριο της Γερμανίας και βρίσκουν πως τρία στα
εφτά δείγματα ήταν σπόροι γενετικώς μεταλλαγμένου βαμβακιού. Στις 10 Μαρτίου,
ο υπουργός Γεωργίας κ. Ανωμερίτης ανακοινώνει πως οι σπόροι βαμβακιού που
διατίθενται στην Ελλάδα δεν είναι γενετικώς τροποποιημένοι. Ακριβώς την ίδια
ημέρα έχει λάβει στο γραφείο του επιστολή της Greenpeace στην οποία
επισυνάπτονται τα άκρως ανησυχητικά αποτελέσματα των δικών της αναλύσεων.

Περίμεναν τις προσφυγές

Λίγες ημέρες αργότερα αποφασίζεται να αρχίσει ο εργαστηριακός έλεγχος των
σπορομερίδων, αυτή τη φορά με ευθύνη του υπουργείου Γεωργίας. Σχεδόν αμέσως οι
εταιρείες εμπορίας σπόρων καταφεύγουν στο Πρωτοδικείο, ζητώντας να ακυρωθεί η
υπουργική απόφαση. Τον Απρίλιο του 2000 οι έλεγχοι παγώνουν, ώσπου να
εκδικαστούν οι προσφυγές. Ακολουθεί ανταλλαγή εγγράφων, επιστολών και απόψεων,
ώσπου τον Μάιο του 2000 το Πρωτοδικείο εκδίδει την απόφασή του, σύμφωνα με την
οποία είναι… αναρμόδιο. Τον περασμένο Ιούνιο το υπουργείο Γεωργίας ζητεί να
γίνουν γρηγορότερα οι έρευνες σε δείγματα που έχει ήδη στείλει για ανάλυση ο
Οργανισμός Βάμβακος. Αρχές Ιουλίου, την περίοδο, δηλαδή, όπου οι όποιοι
γενετικώς τροποποιημένοι σπόροι βαμβακιού καλλιεργούνται ανά την Ελλάδα έχουν
βγάλει ανθούς, «το θέμα συζητείται στη Μόνιμη Επιτροπή Σπόρων και στον ΟΟΣΑ».

Το βράδυ της περασμένης Δευτέρας (8 Αυγούστου) ο υπουργός Γεωργίας Γιώργος
Ανωμερίτης ανακοινώνει πως βρέθηκαν 6,4 τόνοι επιμολυσμένων σπόρων και πως θα
καταστραφούν 35.000 – 40.000 στρέμματα καλλιέργειας γενετικώς μεταλλαγμένου
βαμβακιού (ποσοστό 1% στα τέσσερα εκατομμύρια στρέμματα βαμβακοκαλλιεργειών
της Ελλάδας). Πότε; Πριν από τα μέσα Σεπτέμβρη. Προτού αρχίσει δηλαδή η…
συγκομιδή του βαμβακιού!

Κίνδυνος και για τις γειτονικές καλλιέργειες

Ισχυρές ενστάσεις και αντιρρήσεις εκφράζονται στην έκθεση για το γενετικά
τροποποιημένο βαμβάκι, την οποία συνέταξε προ καιρού η Διεύθυνση Τεχνικού
Ελέγχου της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή, που υπάγεται στο υπουργείο
Ανάπτυξης. Οι ενστάσεις αφορούν κάθε είδος βαμβακιού ξεχωριστά, αλλά οι
κίνδυνοι, όπως σημειώνονται στην έκθεση, συνοψίζονται ως εξής:

Υπάρχει κίνδυνος ανατροπής της ισορροπίας του οικοσυστήματος και πτώχευσης του
φυσικού (γονιδιακού) πλούτου της χώρας. Υπάρχει το ενδεχόμενο ανάπτυξης
υπερανθεκτικών εντόμων στην τοξική ουσία Bt ( στην περίπτωση του βαμβακιού
τύπου Bollgard) και το ενδεχόμενο διασποράς γονιδίων που θα προκαλέσουν
ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά και σε παθογόνα βακτήρια, αφού το τελικό προϊόν
είναι σίγουρο πως θα περάσει στην τροφική αλυσίδα, λόγω της χρήστης του ως
ζωοτροφής.

Οι γενετικά τροποποιημένες βαμβακοκαλλιέργειες μπορεί να υποκαταστήσουν τις
συμβατικές και να αποκλείσουν τη δυνατότητα βιολογικών καλλιεργειών.

Υπάρχει πιθανότητα επιμόλυνσης των γειτονικών καλλιεργειών της τάξεως του 28%.
Δεδομένου πως το τελικό προϊόν δεν παρουσιάζει συγκριτικά πλεονεκτήματα σε
σχέση με το συμβατικό βαμβάκι, δεν υπάρχει λόγος να υποκατασταθούν οι
παραδοσιακές καλλιέργειες.

Τα αποτελέσματα βραχυπρόθεσμων πειραματικών καλλιεργειών στην Ισπανία και στο
Κολοράντο των ΗΠΑ διαψεύδουν δραματικά τους ισχυρισμούς των κατασκευαστών για
την αποφυγή χρήσης εντομοκτόνων και για μικρότερο κόστος παραγωγής.

Υπάρχει προηγούμενο αποζημιώσεων από την Ευρώπη

«Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. οφείλουν να εξασφαλίσουν ότι οι μεταλλαγμένοι σπόροι
που δεν έχουν εγκριθεί δεν θα εισαχθούν ούτε θα καλλιεργηθούν» αναφέρει ρητά
το 4ο άρθρο της σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας, διευκρινίζοντας πως από τη στιγμή
που θα απελευθερωθεί στο περιβάλλον ένας μεταλλαγμένος οργανισμός είναι
πρακτικά αδύνατος ο περιορισμός ή η απόσυρσή του. Από ελληνικής πλευράς, την
ευθύνη για τον έλεγχο της όλης διαδικασίας την έχει το ΥΠΕΧΩΔΕ σε συνεργασία
με το υπουργείο Γεωργίας.

Ευθύνη στις εταιρείες

Κι ενώ την περασμένη Δευτέρα ο κ. Ανωμερίτης έκανε λόγο για αποζημιώσεις, την
Τρίτη ο κ. Ευθυμιόπουλος ανακοίνωσε πως «το βάρος τους θα πρέπει να το
επωμιστούν οι εταιρείες εισαγωγής σπόρων βαμβακιού και η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Θεωρητικά μιλώντας, πάντα, γιατί ακόμη δεν ερωτηθεί ούτε ο ένας ούτε ο άλλος.
Σ’ ό,τι αφορά τις εταιρείες, πάντως, ο κ. Ευθυμιόπουλος είναι σαφής: «Ενώ
γνώριζαν το πρόβλημα, δεν έκαναν τίποτα. Αντίθετα, εξαιτίας των δικών τους
δικαστικών προσφυγών, χάσαμε δύο πολύτιμους μήνες», λέει στα «ΝΕΑ».

Σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ναι, υπάρχει προηγούμενο αποζημιώσεων, στην
περίπτωση της Σουηδίας, όπου εισήχθη και καλλιεργήθηκε παράνομα γενετικώς
μεταλλαγμένη ελαιοκράμβη. Η εκεί κυβέρνηση ζήτησε να καταστραφούν οι
καλλιέργειες πριν από την ανθοφορία των φυτών και όπως είπε χαρακτηριστικά ο
επίτροπος για θέματα Γεωργίας Φρανς Φίσερ: «Οι αγρότες δεν πρέπει να ζημιωθούν
από μια κατάσταση για την οποία δεν ευθύνονται». Στην περίπτωση της Ελλάδας,
όπως τονίζει ο διευθυντής του Ελληνικού Γραφείου της Greenpeace Στέλιος Ψωμάς,
«προτού αποφασιστεί το παραμικρό, οφείλουμε να εξηγήσουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση
τι μέτρα πήραμε για την αποφυγή της απελευθέρωσης του συγκεκριμένου
μεταλλαγμένου οργανισμού».