ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Σχολεία και Ίντερνετ

Η παρατήρηση των διεθνών εξελίξεων, των σχετικών με την αξιοποίηση των νέων
τεχνολογικών μέσων (υπολογιστών, δικτύων κ.λπ.) στο σχολείο, επιβεβαιώνει την
«υπόθεση» ότι οι εκπαιδευτικές αρχές αλλά και, συχνά, οι ειδικοί του τομέα
βρίσκονται συνεχώς σε «άμυνα», ξεπερασμένοι από τις πραγματοποιούμενες αλλαγές.

Και αυτό ενώ προσπαθούν ­ κατά σειρά ­ να κατανοήσουν, να σχεδιάσουν και,
τέλος, να δοκιμάσουν πειραματικά, πριν υιοθετήσουν «μαζικά». Κάπου στο μέσον
αυτής της αλυσίδας ­ ίσως και ενωρίτερα ­ τα πράγματα έχουν συνήθως αλλάξει
ριζικά και πρέπει να… πάμε από την αρχή.

Με την είσοδό μας στον 21ο αιώνα και την ανάδειξη των πτυχών μιας νέας
πραγματικότητας, όπως αυτή περιγράφεται από τους όρους «Κοινωνία της
Πληροφορίας» ή και «Οικονομία της Γνώσης», μήπως έχουμε, ως κοινωνία, «χάσει
το παιχνίδι»; Και ποιο ακριβώς είναι το «στοίχημα»;

Από σειρά σημαντικών μελετών και επισκοπήσεων της ευρωπαϊκής και διεθνούς
εκπαιδευτικής πραγματικότητας, στις οποίες το Ίδρυμα Μελετών Λαμπράκη
συμμετείχε, γίνεται πλέον σαφές ότι θα πρέπει να ξεχάσουμε τα περί…
«Πληροφορικής στην Εκπαίδευση». Σήμερα, όλο και περισσότερες χώρες, στην
Ευρώπη και αλλού, υιοθετούν πολιτικές που αποσκοπούν ουσιαστικά στον
μετασχηματισμό του υφιστάμενου προτύπου της σχολικής εκπαίδευσης, ώστε η
τελευταία να συνεχίσει να έχει νόημα στη σύγχρονη πραγματικότητα. Παρόμοιες
πολιτικές προϋποθέτουν την πλήρη κατανόηση από τους κοινωνικούς εταίρους και
τις εκπαιδευτικές αρχές του «διακυβεύματος». Ποιο είναι, λοιπόν, στις μέρες
μας, το ζητούμενο σε ό,τι αφορά στις νέες τεχνολογίες και τη σχέση τους με την
εκπαίδευση;

Για την Ευρώπη, την Αμερική αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο, είναι πια φανερό ότι
το ζητούμενο δεν είναι μόνον η επιτυχής υιοθέτηση των νέων παιδαγωγικών
προτύπων, ούτε μόνον η κατάρτιση και υποστήριξη των εκπαιδευτικών και η νέα
οργάνωση των αντικειμένων μάθησης κ.λπ. Είναι όλα αυτά μαζί και, ταυτόχρονα, η
υιοθέτηση νέων προτύπων οργάνωσης και λειτουργίας των σχολείων και του
εκπαιδευτικού συστήματος στο σύνολό του, οι σύγχρονες μέθοδοι αποτίμησης της
σχολικής εκπαίδευσης, η σύνδεσή της με άλλες μορφές εκπαίδευσης εκτός σχολείου
κ.ο.κ.

Πρόκειται, στην πραγματικότητα, για το νέο «Σχολείο της Κοινωνίας της
Πληροφορίας». Για το οποίο πρέπει όλοι, αρμόδιοι φορείς, ειδικοί, κοινωνία και
επιχειρήσεις, να εργασθούμε εντατικά, ώστε να του δώσουμε την υπόσταση που
ταιριάζει καλύτερα στις συγκεκριμένες εθνικές, πολιτιστικές και άλλες
συνθήκες. Και αυτό χρειάζεται να γίνει πολύ γρήγορα, έτσι ώστε να συνεχίσουμε
να έχουμε στη διάθεσή μας, για το καλό όλων μας, το δημοσίου συμφέροντος
σχολείο, το οποίο θα συνεχίζει να προσφέρει αξιόπιστη μόρφωση σε όλους,
ανεξάρτητα από την οικονομική τους δυνατότητα, την κοινωνική τους προέλευση,
την εθνική και θρησκευτική τους ιδιαιτερότητα.

Θέλω να ξεκαθαρίσω, έχοντας στη διάθεσή μου σωρεία παρατηρήσεων, ότι οι
ιθύνοντες στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα μακράν απέχουν από το να υιοθετούν
­ τουλάχιστον μέχρι σήμερα ­ μιαν τέτοια «ολιστική» προσέγγιση. Επίσης θέλω να
καταστήσω σαφές ότι αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση για τα ευρωπαϊκά πράγματα. Παρ’
όλον ότι για τη χώρα μας, η διαθεσιμότητα των σχετικών χρηματοδοτήσεων, του
2ου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, και ο ­ υποτίθεται ­ προβληματισμός για την
καλύτερη αξιοποίησή τους μας αφαιρεί μιαν ακόμη δικαιολογία σε σχέση με άλλους
εταίρους μας όπως η Γαλλία, η Σουηδία, η Βρετανία κ.ά.

Η μέχρι σήμερα κατώτερη των απαιτήσεων υλοποίηση των σχετικών ­ ας πούμε ­
προγραμμάτων για τις νέες Τεχνολογίες στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, κάνει
ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για άμεσες, ριζοσπαστικές πρωτοβουλίες. Μέσα
στα επόμενα δύο με τρία χρόνια είναι απαραίτητο να εξοικειωθούν όλοι οι
εκπαιδευτικοί με τη χρήση των νέων τεχνολογικών μέσων και να τους δοθούν
κίνητρα και προοπτικές, οι οποίες θα υποστηρίζουν την αφιέρωση πρόσθετης
προσπάθειας από τους ίδιους για την επαγγελματική τους εξέλιξη. Απαιτείται,
ταυτόχρονα, ο επαρκής εξοπλισμός όλων των σχολείων και η σύνδεσή τους στο
Internet και επίσης η ευαισθητοποίηση των γονέων και όλης της κοινωνίας για
την «αναζωογόνηση» των σχολικών μονάδων.

Γιατί, όμως, να γίνουν όλα αυτά σε ένα τόσο σύντομο (για τα πρότυπα του
«εκπαιδευτικού» χρόνου) διάστημα; Γιατί, στοιχηματίζω, ότι, διαφορετικά, θα
έχουμε, τότε, μπροστά μας ένα τελείως διαφορετικό τοπίο, που δεν θα
αναγνωρίζουμε.

Χρειάζεται τόλμη και ορθολογικός σχεδιασμός. Θέλω να πιστεύω ότι δεν λείπουν
από τους αρμόδιους, ώστε να αναλάβουν πρωτοβουλίες.

Ο Νικήτας Καστής είναι διευθυντής Ανάπτυξης στο Ίδρυμα Μελετών Λαμπράκη
και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικτύου «ΜΕΝΩΝ» για τις Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση.