Προς θερμό Σεπτέμβριο

Τα μέτωπα που έχει ανοίξει ­ ή προτίθεται να ανοίξει ­ η κυβέρνηση έχουν
αντιστοίχως… ανοίξει την «όρεξη» πλήθους παραγόντων, πολιτικών ή κοινωνικών,
που προσβλέπουν σε άμεσα ή έμμεσα οφέλη από έναν θερμό Σεπτέμβριο.

Το πρώτο κεφάλαιο, στην εξέλιξη του οποίου στρέφουν το βλέμμα πολλοί, είναι
ασφαλώς το ζήτημα των εργασιακών σχέσεων. Είναι άλλωστε και το πρώτο που θα
ανοίξει ημερολογιακά ­ από τις 24 Αυγούστου και σε καθημερινή βάση θα
πραγματοποιούνται δύο συναντήσεις εμπλεκομένων στον κοινωνικό διάλογο. Και
μπορεί έως τώρα το «στρογγύλεμα» ­ με τον Τάσο Γιαννίτση, ας πούμε, να λέει
ότι θα συζητήσει και το 35ωρο ­ και το «μάζεμα» ­ με τον Γιάννο Παπαντωνίου να
ξεχνά στις δημόσιες τουλάχιστον δηλώσεις του τα περί «σοκ» ­ να αποσόβησαν την
ευθεία και εξ αρχής σύγκρουση, αλλά κάτι τέτοιο κάθε άλλο παρά μπορεί να
αποκλεισθεί για τον πρώτο μήνα του φθινοπώρου. Άλλωστε, όλοι οι παροικούντες
την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν ότι ο Πρωθυπουργός δεν είναι διατεθειμένος να
συμβιβαστεί με μια… σούπα, η οποία θα μπορούσε να ικανοποιήσει τους πάντες,
αλλά δεν θα είχε κανένα αποτέλεσμα στην επίτευξη των στόχων της αύξησης της
απασχόλησης και της καταπολέμησης της ανεργίας.

Οι μετεξεταστέοι

Λίγες ημέρες μετά την έναρξη του κοινωνικού διαλόγου, θα ανοίξουν τις πύλες
τους τα σχολεία και, θεωρητικά, θα μπορούσαν να υποδεχθούν και ένα «εκρηκτικό»
υλικό, αυτό το σχεδόν 20% των παιδιών που έχασαν την τάξη. Η κυβέρνηση και το
υπουργείο Παιδείας, έχοντας κατά νου ότι τα πολλαπλά μέτωπα είναι εν δυνάμει
επικίνδυνα ­ καλύτερα, όπως λένε, να ανοίγει ένα κουτάκι τη φορά ­ φαίνεται
πως έχουν «δεύτερες σκέψεις». Και έτσι μπορεί, τελικώς, να γίνουν εξετάσεις
μετεξεταστέων κατ’ εξαίρεση και αυτόν τον Σεπτέμβριο.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλα θα κυλήσουν ήρεμα ­ αν μη τι άλλο, διότι η
αντίδραση προς τη μεταρρύθμιση δεν εστιαζόταν αποκλειστικά και μόνο στη
«δεύτερη ευκαιρία» για όσους χάνουν τη χρονιά. Επιπλέον, το υπουργείο Παιδείας
θα πρέπει να ανταποκριθεί στα υπεσχημένα περί έγκαιρης αποστολής καθηγητών και
υποδομής από την αρχή του έτους ­ και όχι τον Δεκέμβριο, ως είθισται.

Οι αγορές

Ένας ακόμη χώρος εν δυνάμει συγκρουσιακών καταστάσεων είναι τα σχέδια της
κυβέρνησης για απελευθέρωση των αγορών ενέργειας, τηλεπικοινωνιών, ακόμη και
μεταφορών. Τα σχέδια αυτά ενδέχεται να προκαλέσουν τη μήνιν των πανίσχυρων
συνδικάτων των χώρων αυτών ­ και η ΓΣΕΕ αίφνης να βρεθεί με ανέλπιστους
συμμάχους.

Εισπράκτορες κερδών

Αυτή η εικόνα εστιών αναταραχής δημιουργεί, εκτός από ανησυχία στην κυβέρνηση,
και υποψήφιους… εισπράκτορες κερδών. Η πρώτη υποψήφια για να «εισπράξει» από
την αναταραχή είναι φυσικά η αντιπολίτευση. Μόνον που και η αντιπολίτευση έχει
διαφορές ­ και διαφορετικές επιλογές. Η Ν.Δ., για παράδειγμα, ταλανιζόμενη από
τα δικά της εσωτερικά προβλήματα, επιθυμεί μεν τη φθορά της κυβέρνησης, αλλά
κωλύεται η ίδια να προκαλεί συγκρούσεις σε αρκετούς τομείς, καθώς συχνά
ανακαλύπτει ότι έτσι ανοίγει και… εσωτερικά μέτωπα. Στα εργασιακά, λόγου
χάριν, τα οποία και ανέδειξαν με… γλαφυρό τρόπο το εσωκομματικό πρόβλημα, η
ηγεσία του κόμματος θα δυσκολευθεί να επικρίνει τις αλλαγές, όσες τελικώς
αποφασισθούν, καθώς θέση της επισήμως είναι πως αυτές είναι αναγκαίες.

Ως εκ τούτου, το πιθανότερο είναι πως θα παίξει τον ρόλο του «καλού και του
κακού αστυνόμου»: στη μεν Βουλή θα κατηγορεί την κυβέρνηση για άτολμα,
αποσπασματικά και απρογραμμάτιστα μέτρα ­ χωρίς να τα επικρίνει επί της ουσίας
και της φιλοσοφίας τους ­, αλλά στο συνδικαλιστικό πεδίο θα τα αντιμάχεται με
νύχια και με δόντια, χάρη στη συνδικαλιστική της παράταξη, τη ΔΑΚΕ, η οποία
ήδη έχει ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της.

Το ΚΚΕ

Το ΚΚΕ, από την πλευρά του, είναι απολύτως βέβαιο ότι όχι μόνο θα στηρίξει τη
μάχη εναντίον των μέτρων, αλλά θα επιδιώξει ­ ως ο «μόνος συνεπής
συμπαραστάτης» των εργαζομένων ­ τη διεύρυνση της επιρροής του, τη δικαίωση
της πολιτικής του για το Μέτωπο και, πιο μακροπρόθεσμα, τη διεύρυνση της
εκλογικής του βάσης.

Ο ΣΥΝ

Ο ΣΥΝ, έχοντας ουσιαστικά περάσει μετά το συνέδριό του σε πολύ πιο σκληρή
αντιπολιτευτική γραμμή, είναι λογικό να αντιμετωπίσει αρνητικά τα μέτρα του κ.
Σημίτη. Έτσι, θα μπορέσει να «αδειάσει» και τους «εκσυγχρονιστές» του χώρου
του, λέγοντάς τους: «Ορίστε, να που μόνο φιλελευθερισμός και ουδόλως
εκσυγχρονισμός επέρχεται». Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι και ο κ. Γιαννίτσης
τις περισσότερες επιθέσεις ­ διά της υποβολής ερωτήσεων ­ στη Βουλή τις έχει
δεχθεί από τον Παναγιώτη Λαφαζάνη, εκ των ηγετών του «Αριστερού Ρεύματος», της
τάσης που επικράτησε σχεδόν πλήρως στο συνέδριο.

Το συνέδριο της ΓΣΕΕ

Στα εργασιακά, όμως, δεν ποντάρουν μόνον τα κόμματα. Η ΓΣΕΕ, ας πούμε, οδεύει
και αυτή σε συνέδριο και είναι λογικό όλοι οι συνδικαλιστές ηγέτες,
περιλαμβανομένων αυτών που ανήκουν στο ΠΑΣΟΚ, να επιδιώξουν πρωτίστως την
«πελατεία» τους και δευτερευόντως την πολιτική. Ήδη οι συνδικαλιστές του
κυβερνώντος κόμματος έχουν απευθύνει αυστηρή προειδοποίηση στην ηγεσία του
υπουργείου Εργασίας ­ τους κ.κ. Γιαννίτση και Πρωτόπαπα ­ ότι τους αναμένουν
«δύσκολες ημέρες» το φθινόπωρο.

Η Εκκλησία

Ένας ακόμη παράγοντας, τέλος, του οποίου οι κινήσεις για το φθινόπωρο
παραμένουν ένα από τα μεγάλα ερωτηματικά είναι η Εκκλησία. Αν και επισήμως ο
Αρχιεπίσκοπος δηλώνει πως το μόνο που τον απασχολεί είναι το θέμα των
ταυτοτήτων, είναι άγνωστο ακόμη εάν, έστω και για το θέμα αυτό, θα οξύνει
(δημοψηφίσματα κ.λπ.) τα πράγματα ή θα τα οδηγήσει σε εκτόνωση. Επιπλέον, με
κορυφαίο δείγμα τον κ. Αμβρόσιο ­ έναν εκ των τριών της «Χρυσοπηγής» ­ υπάρχει
μια ισχυρή τάση στην Ιεραρχία που δείχνει να έχει επιλέξει όχι απλώς τον
πολιτικό λόγο, αλλά και την πολιτική σύγκρουση.

Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος δεν έχει αποδεχθεί δημόσια αυτόν τον ρόλο, αλλά έχει
ξεκαθαρίσει ότι θα βρίσκεται κοντά στο ποίμνιό του στις «δύσκολες» στιγμές. Εξ
ου και πήγε άρον άρον στη Σάμο, όταν ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης
δεν είχε αναχωρήσει ακόμη. Ως εκ τούτου, ορισμένοι στην κυβέρνηση
αναρωτιούνται: τι θα πράξει ο Αρχιεπίσκοπος εάν, για παράδειγμα, οι
εργαζόμενοι μιας σειράς τομέων γεμίσουν τους δρόμους της Αθήνας,
ακολουθούμενοι μετ’ ολίγον από μαθητές που θέλουν και άλλη μεταρρύθμιση στη
μεταρρύθμιση.

Στο Μέγαρο Μαξίμου αναρωτιούνται για ένα ακόμη στοιχείο του «φθινοπωρινού τους
μέλλοντος»: πόσο αρραγής θα είναι η κυβέρνηση ­ ή η Κοινοβουλευτική Ομάδα;
Μήπως το φαινόμενο της «σιωπής» ή του «πατάω σε δυο βάρκες», που παρατηρήθηκε
από ορισμένους ­ χάριν εκλογικής πελατείας ­ στο θέμα των ταυτοτήτων,
επεκταθεί και σε άλλα γήπεδα;