Η ειρήνη θ’ αργήσει

Και εγένετο ημέρα δεκάτη πέμπτη και οι Ισραηλινοί και οι Παλαιστίνιοι
εγκατέλειψαν το Καμπ Ντέιβιντ με άδεια χέρια, με πολλή κούραση και με χίλια
δυο πράγματα να τους χωρίζουν ακόμη.

Επί χάρτου. Εβραίος μελετάει πώς θα μπορούσε να είχε διαιρεθεί η Ιερουσαλήμ, εάν η συνάντηση κορυφής είχε επιτύχει

Εκ των υστέρων, η ελπίδα ότι θα μπορούσαν να τερματίσουν μια σύγκρουση 52
χρόνων μέσα σε δεκαπέντε ημέρες μοιάζει με το άκρον άωτον της αισιοδοξίας.
Χωρίς κανένας να αποκλείει νέα έκρηξη βίας, ποια θα είναι άραγε από εδώ και
πέρα η εξέλιξη αυτής της εθνικής, θρησκευτικής και εδαφικής σύγκρουσης; Εν
κατακλείδι, αυτή η συνάντηση ωφέλησε ή έβλαψε την ειρηνευτική προσπάθεια;

Υποχρέωση

Επιστρέφοντας χθες στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος Κλίντον είπε ότι θεώρησε
υποχρέωσή του να πιέσει τα πράγματα συγκαλώντας αυτήν τη συνάντηση. Γιατί
ύστερα από επτά χρόνια διακεκομμένων διαπραγματεύσεων, με επικρεμάμενη την
επιστροφή στη βία, δεν υπήρχε κανένας λόγος να μην αντιμετωπιστούν επισήμως τα
ακανθώδη ζητήματα. Θα ήταν μια ευκαιρία περισυλλογής για τους δύο ηγέτες, μια
ευκαιρία να κοιταχθούν στον καθρέφτη και να αντικρύσουν την άβυσσο.

Πάντως, πριν από το Καμπ Ντέιβιντ, ο Γιάσερ Αραφάτ είχε ξεκαθαρίσει ότι η
κατάλληλη στιγμή δεν είχε φθάσει ακόμη και πως οι συνομιλίες ήταν πρόωρες.
Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι γνώριζαν ότι η διορία που έχει δώσει ο
Αραφάτ στον εαυτό του είναι η 13η Σεπτεμβρίου. Τότε εκπνέει η τελευταία
μεταβατική ειρηνευτική συμφωνία και τότε η ηγεσία της Οργάνωσης για την
Απελευθέρωση της Παλαιστίνης έχει δεσμευτεί να κηρύξει μονομερώς την ίδρυση
παλαιστινιακού κράτους, αν δεν έχει επιτευχθεί ακόμη μόνιμη ειρήνη. Αυτό θα
μπορούσε να προκαλέσει σειρά αλυσιδωτών μονομερών ενεργειών και βίαιων
αντιδράσεων.

Εξωραΐζοντας με τον καλύτερο δυνατόν τρόπο την αποτυχία της συνάντησης να
επιτευχθεί συμφωνία, ο πρόεδρος Κλίντον είπε ότι Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι
έσπασαν επτά χρόνια επίσημης σιωπής και έθιξαν «άνευ προηγουμένου» ζητήματα,
όπως η Ιερουσαλήμ. Είπε ότι και οι δύο πλευρές έκαναν σημαντική πρόοδο σε όλες
τις βασικές διαφορές τους και πως αναμένεται η ειρηνευτική προσπάθεια να
συνεχιστεί ύστερα από μια περίοδο «περισυλλογής».

Όμως, ο ΄Εχουντ Μπαράκ ξεκαθάρισε πως το παρόν «κεφάλαιο» της ειρηνευτικής
διαδικασίας έφθασε στο τέλος του. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, ο οποίος
διακινδύνευσε την πολιτική σταδιοδρομία του σε αυτές τις συνομιλίες, προφανώς
δεν βλέπει σαφή δρόμο μπροστά. Χαρακτήρισε τη συνάντηση «σημαντικό ορόσημο, το
τελευταίο σε αυτές τις εντατικές και βαθιές διαπραγματεύσεις», αλλά προσέθεσε
πως η όποια προσέγγιση επετεύχθη στο Καμπ Ντέιβιντ είναι αμφισβητήσιμη.

Η απαισιόδοξη εκτίμηση του Μπαράκ έρχεται σε αντίθεση με την παράδοξα
αισιόδοξη χθεσινή δήλωση του Παλαιστίνιου διαπραγματευτή. Ο Σαέμπ Ερεκάτ
τόνισε ότι το Καμπ Ντέιβιντ άνοιξε τον δρόμο για μια ειρηνευτική συμφωνία
μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου. Παράξενη αισιοδοξία, η οποία ίσως εκφράζει κάποιες
ανησυχίες μήπως οι Παλαιστίνιοι εξάντλησαν την αμερικανική καλή θέληση που
επιδείχθηκε στην υπόθεσή τους.

Γιατί να σημειωθεί πρόοδος από εδώ και πέρα στις χαμηλότερου επιπέδου
διαπραγματεύσεις; ΄Η, αν ξανασυναντηθούν οι δύο ηγέτες, για ποιους λόγους θα
μπορούσε να αλλάξει η εικόνα; Ο Ερεκάτ επέμεινε χθες ότι όλα θα πάνε μια χαρά,
αρκεί ο Μπαράκ να κάνει αυτό ακριβώς που είπε ότι δεν μπορεί να κάνει: να
αναγνωρίσει την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα τόσο του Ισραήλ όσο και της
μελλοντικής Παλαιστίνης.

Ο ήρωας

Επιστρέφοντας, ο Γιάσερ Αραφάτ θα γίνει δεκτός σαν ήρωας όχι μόνο στη Δυτική
Οχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, αλλά στον αραβικό κόσμο, τις πρωτεύουσες του
οποίου θα επισκεφθεί αμέσως. Η δημοτικότητά του στην πατρίδα του, στο
χαμηλότερο σημείο της πριν από το Καμπ Ντέιβιντ, θα ενισχυθεί από την εντύπωση
ότι τα έβαλε με το Ισραήλ και με μια υπερδύναμη χωρίς να παραχωρήσει τίποτα
από όσα οι Παλαιστίνιοι θεωρούν ιερά, ιδιαίτερα όσον αφορά την κυριαρχία τους
στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Επιστροφή στην αβεβαιότητα

Για τον Μπαράκ τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Πριν αναχωρήσει για τον Καμπ
Ντέιβιντ έχασε τρία δεξιά κόμματα από τον κυβερνητικό συνασπισμό του.
Φεύγοντας χωρίς κυβέρνηση και επιστρέφοντας χωρίς συμφωνία, θα βρει μπροστά
του πολλή αβεβαιότητα και κάθε αβεβαιότητα για το πολιτικό μέλλον του
απομακρύνει την προοπτική της ειρήνης. Στις πολιτικές επιλογές που έχει τώρα
στη διάθεσή του προσφέρονται συμμαχίες οι οποίες είναι ασυμβίβαστες με
οποιαδήποτε άμεση πρόοδο στις ειρηνευτικές συνομιλίες. Αυτό που δεν μπορεί να
κάνει, είναι να συνεχίσει να ηγείται μιας κυβέρνησης μειοψηφίας που έχει την
υποστήριξη 42 από τους 120 βουλευτές της Κνεσέτ. Δεν είναι εφικτό ούτε μπορεί
με αυτό να πετύχει τίποτα.

Ο Μπαράκ επιστρέφει με μια τριμερή δήλωση μιας και μοναδικής σελίδας, η οποία
απλώς επιβεβαιώνει την αξία της ειρηνευτικής διαδικασίας. Αυτό είναι κάτι που
απέχει πάρα πολύ από την ειρηνευτική συμφωνία.