ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Δυσκολίες κατασκόπων

Συνεργασία μετ’ εμποδίων: ο πρώην συντονιστής των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών Τζέραλντ Ουόρνερ με τον αντιπρόεδρο της BND Ζίγκφριντ Μπαρτ

Την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου τα πράγματα ήταν απλά. Ο αντίπαλος ήταν
συγκεκριμένος, οι κυβερνήσεις πλήρωναν χωρίς να κάνουν πολλές ερωτήσεις και η
κοινή γνώμη μπορούσε να δεχθεί ένα βαθμό παρανομίας στη λειτουργία των
μυστικών υπηρεσιών προκειμένου αυτός ο αντίπαλος να αντιμετωπιστεί
αποτελεσματικά. Τι γίνεται όμως σήμερα, που τα τανκς του Συμφώνου της
Βαρσοβίας έχουν αντικατασταθεί από το οργανωμένο έγκλημα, το εμπόριο
ναρκωτικών, το ξέπλυμα χρημάτων, τη λαθρομετανάστευση, την τρομοκρατία, τον
πόλεμο στον κυβερνοχώρο και τη διάδοση των όπλων μαζικής καταστροφής; Πρέπει
να υπάρχουν μυστικές υπηρεσίες ή όχι; Και σε τι συνθήκες πρέπει να
λειτουργούν;

Αυτά τα ερωτήματα εκλήθησαν να απαντήσουν σε πρόσφατη συνάντησή τους στη
Μαδρίτη οι υπεύθυνοι, νυν και πρώην, των μυστικών υπηρεσιών εννέα χωρών: των
Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας,
του Καναδά, της Ολλανδίας, της Ιορδανίας και της Ισπανίας. Θεμελιώδεις
διαφωνίες δεν υπήρξαν. Όλοι συμφώνησαν πως όταν ο βασικός τους αντίπαλος ήταν
η KGB, ζούσαν καλύτερα. Και, φυσικά, όλοι χαρακτήρισαν απαραίτητη την ύπαρξή
τους. Πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί το ευρωπαϊκό μποϋκοτάζ στα διαμάντια της
Σιέρα Λεόνε ­ αναρωτήθηκε ο αντιπρόεδρος της γερμανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών
(BND) Ζίγκφριντ Μπαρτ ­ χωρίς τη στήριξη των μυστικών υπηρεσιών; Ποιος θα
αποκαλύψει την προέλευση των διαμαντιών, οι κατασκευαστές τους;

«Δεν ξέρω ποιο έγκλημα είναι χειρότερο: να ληστεύεις μια τράπεζα ή να την
ιδρύεις», είχε πει κάποτε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ. Στη σημερινή εποχή, σημειώνει ο
επικεφαλής της ανάλυσης πληροφοριών για τη γερμανική καγκελαρία Βόλφγκανγκ
Χέτσερ, οι εγκληματικές οργανώσεις δεν χρειάζεται να ληστεύουν τράπεζες.
Προτιμούν να ιδρύουν τις δικές τους. Τους μεγαλοεγκληματίες δεν τους πειράζει
καν να περάσουν λίγο καιρό στη φυλακή αν γνωρίζουν ότι τα χρήματά τους είναι
ασφαλή και οι δουλειές τους τρέχουν. Ο κόσμος του οργανωμένου εγκλήματος
γνωρίζει μια παγκοσμιοποίηση ανάλογη μ’ εκείνη της νόμιμης οικονομίας,
γίνονται συγχωνεύσεις, υπογράφονται συμφωνίες συνεργασίας. Τα καρτέλ της
Κολομβίας, για παράδειγμα, συνεργάζονται στενά με τις Μαφίες της Ιταλίας και
της Ρωσίας. Τα εγκλήματα αποκτούν υπερεθνικό χαρακτήρα, η ιδέα μιας
αποκλειστικά εθνικής ασφάλειας δεν έχει πλέον νόημα.

Ο Χέτσερ δεν έχει καμιά αμφιβολία: εάν η Ευρώπη ορίζεται ως μια κοινότητα με
τα ίδια συμφέροντα στον τομέα της ασφάλειας, είναι προφανές ότι πρέπει να
βελτιωθεί η συνεργασία και σ’ αυτόν τον τομέα. Αυτό προσκρούει όμως σε δύο
εμπόδια. Το ένα είναι οι διαφορετικοί νόμοι που ισχύουν σε κάθε χώρα: αλλού
επιτρέπεται η παρακολούθηση των τηλεφώνων υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης ή του
κοινοβουλίου, και αλλού όχι. Το δεύτερο εμπόδιο είναι η δυσπιστία. Πώς να
συνεργαστείς με μια χώρα σαν τη Βρετανία, που την ίδια στιγμή θέλει να σε
παρακολουθεί μέσω του δικτύου Echelon; Στην κοινότητα της κατασκοπείας, λέει ο
Χέτσερ, υπάρχει μια αρχή: μην κατασκοπεύεις ποτέ μια φίλη χώρα. Αυτή την αρχή,
όλοι οι σοβαροί επαγγελματίες την ακολουθούν.