Γκρίνσπαν: Προετοιμαστείτε για οικονομικές κρίσεις

Χώρες όπως η Ταϊλάνδη και η Ιαπωνία, που βασίζονται κατά κύριο λόγο, αν όχι
αποκλειστικά, στα τραπεζικά τους συστήματα, βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς άλλη
εναλλακτική πηγή κεφαλαίων όταν οι τράπεζές τους αντιμετώπισαν προβλήματα

Νέες προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που απειλούν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα απηύθυνε προς όλες τις κατευθύνσεις ο πρόεδρος της FED κ. Άλαν Γκρίνσπαν

Λέγοντας ότι η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης δεν εμφανίζει δείγματα
επιβράδυνσης και ότι το ξέσπασμα νέων διεθνών χρηματοπιστωτικών κρίσεων δεν
είναι αναπόφευκτο, ο κ. Άλαν Γκρίνσπαν, πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας
των Ηνωμένων Πολιτειών, ανέφερε μια μεγάλη σειρά από συνταγές για την πρόληψη
και αντιμετώπιση οικονομικών προβλημάτων σε όλον τον κόσμο.

Παίρνοντας μαθήματα από τη χρηματοπιστωτική κρίση που ξεκίνησε το 1997 στην
Ασία, ο κ. Γκρίνσπαν υποστήριξε ότι οι βιομηχανικές και αναπτυσσόμενες χώρες
πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στη δημιουργία ισχυρών τραπεζικών
συστημάτων και ενεργών αγορών κεφαλαίων, έτσι ώστε αν μια από αυτές τις πηγές
κεφαλαίων στερέψει να είναι διαθέσιμη η άλλη.

Παράλληλα τόνισε την ανάγκη των κυβερνήσεων για θεσμική θωράκιση των
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Οι κυβερνήσεις και οι ιδιωτικοί φορείς επιβάλλεται να παρέχουν στους επενδυτές
πλήρη και συνεχή οικονομική και χρηματοπιστωτική ενημέρωση. Επιπλέον, οι
κυβερνήσεις δεν πρέπει να προστατεύουν τους επενδυτές από τον επενδυτικό
κίνδυνο και να τους «διασώζουν» όταν οι καιροί στις αγορές γίνονται δύσκολοι.

Επίσης, προειδοποίησε και για τους κινδύνους που εγκυμονεί η συσσώρευση
υπερβολικού χρέους στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Μιλώντας την Τετάρτη στο Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων στη Νέα Υόρκη, ο κ.
Γκρίνσπαν δεν αναφέρθηκε στις τρέχουσες οικονομικές συνθήκες στις Ηνωμένες
Πολιτείες και δεν αποκάλυψε τις προθέσεις του σχετικά με το τι θα πράξει όσον
αφορά στα επιτόκια κατά τη διάρκεια της επόμενης συνεδρίασης της FED στις 22
Αυγούστου. Την ερχόμενη Πέμπτη ο κ. Γκρίνσπαν πρόκειται να καταθέσει ενώπιον
της επιτροπής τραπεζικών υποθέσεων της αμερικανικής Γερουσίας.

Στην πρόσφατη ομιλία του ακολούθησε τη γνωστή τακτική του και δεν προχώρησε σε
δηλώσεις που θα αιφνιδίαζαν τις αγορές. Τόνισε, ωστόσο, ότι «είναι αναγκαίο να
εκμεταλλευτούμε με τον καλύτερο τρόπο αυτή την περίοδο σχετικής διεθνούς
χρηματοπιστωτικής σταθερότητας προκειμένου να εξαλείψουμε όλες τις πιθανές
εστίες εκδήλωσης κρίσεων».

Οι λύσεις

Το κλειδί, τόνισε ο κ. Γκρίνσπαν, είναι να δημιουργήσουμε «ευέλικτους θεσμούς
που θα μπορούν να προσαρμοστούν στις απρόβλεπτες ανάγκες της επόμενης κρίσης,
και όχι χρηματοπιστωτικές γραμμές Μαζινό». Με άλλα λόγια ο πρόεδρος της FED
υποστήριξε ότι είναι προτιμότερο να έχουμε εκείνους τους θεσμούς που
λειτουργούν προληπτικά και θα προσαρμόζουν την τακτική τους άμεσα στις ανάγκες
των περιόδων χρηματοπιστωτικής αστάθειας από το να λειτουργούμε πυροσβεστικά
με μέτρα αντιμετώπισης των κρίσεων.

‘Ενας από τους λόγους για τους οποίους απαιτείται να είμαστε ευέλικτοι, είπε ο
κ. Γκρίνσπαν, είναι η πολυπλοκότητα των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και
εργαλείων μέσα από τα οποία τα κεφάλαια μεταφέρονται ταχύτατα από τη μια άκρη
του κόσμου στην άλλη. Η καλύτερη ασφάλεια έναντι της εμφάνισης μιας άσχημης
έκπληξης κάτω από αυτήν την περίπλοκη λειτουργία, είναι η μείωση του χρέους
στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ο κ. Γκρίνσπαν ξόδεψε μεγάλο μέρος του χρόνου της ομιλίας του προσπαθώντας να
πείσει ότι οι χώρες που διαθέτουν ισχυρά τραπεζικά συστήματα και υγιείς αγορές
κεφαλαίου μπορούν να αντιμετωπίσουν τα χρηματοπιστωτικά προβλήματα με πολύ
καλύτερο τρόπο σε σχέση με τις χώρες που διαθέτουν μόνο το πρώτο ή μόνο το
δεύτερο.

Χώρες όπως η Ταϊλάνδη και η Ιαπωνία, που βασίζονται κατά κύριο λόγο, αν όχι
αποκλειστικά, στα τραπεζικά τους συστήματα, βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς άλλη
εναλλακτική πηγή κεφαλαίων όταν οι τράπεζές τους αντιμετώπισαν προβλήματα,
τόνισε ο κ. Γκρίνσπαν. Χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σουηδία πέρασαν
μέσα από τις συμπληγάδες χρηματοπιστωτικών κρίσεων σχεδόν ανέπαφες επειδή
είχαν τη δυνατότητα να στραφούν στις τράπεζές τους όταν οι αγορές τους
κεφαλαίων προσγειώθηκαν ανώμαλα και αντίστροφα.

Παλαιότερες προειδοποιήσεις

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο πρόεδρος της FED έχει προειδοποιήσει για τους
κινδύνους που εγκυμονούνται στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα σε
περιόδους γενικότερης οικονομικής σταθερότητας. Η λεκτική παρέμβαση του ‘Αλαν
Γκρίνσπαν που είχε τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στις αγορές αλλά τελικά
αποδείχθηκε και ένα από τα μεγαλύτερα λάθη του ήταν η δήλωση που έκανε στις
αρχές του 1996 όταν ο βιομηχανικός δείκτης Ντάου Τζόουνς ύστερα από έντονα
ανοδική κούρσα έσπασε για πρώτη φορά στην ιστορία του το φράγμα των 6.000
μονάδων.

Τότε ο κ. Γκρίνσπαν κατακεραύνωσε τις αγορές λέγοντας ότι οι επενδυτές έχουν
κυριευθεί από «παράλογη υπερβολή». Το αποτέλεσμα ήταν για λίγες ημέρες η
χρηματιστηριακή αγορά της Νέας Υόρκης να δοκιμάσει τα θεμέλια πάνω στα οποία
είχε κτίσει την άνοδό της. Και αυτά τα θεμέλια αποδείχθηκαν δυνατά. ‘Οχι μόνο
για να διατηρήσουν τα κέρδη της Wall Street αλλά για να τη στηρίξουν στην
κούρσα που ακολούθησε τα επόμενα χρόνια. Ας σημειωθεί ότι το 1999 ο
βιομηχανικός δείκτης Ντάου Τζόουνς έκλεισε στο επίπεδο των 11.500 μονάδων,
δηλαδή περίπου 90% υψηλότερα από το επίπεδο το οποίο είχε αναγκάσει τον
Γκρίνσπαν να μιλήσει για παραλογισμούς και υπερβολές.

Μπορεί ο πρόεδρος της FED να έπεσε έξω στη συγκεκριμένη διαπίστωση, κανείς
ωστόσο δεν μπορεί να αμφισβητήσει τη ικανότητά του να προλαμβάνει αλλά και να
αντιμετωπίζει χρηματοπιστωτικές κρίσεις. Δείγματα των ικανοτήτων του έδωσε τον
Οκτώβριο του 1987, λίγους μόλις μήνες μετά τον διορισμό του στη θέση του
κορυφαίου αξιωματούχου της FED από τον Αμερικανό πρόεδρο Ρόναλντ Ρήγκαν. Η
«Μαύρη Δευτέρα» της Γουώλ Στρητ έστειλε μέσα σε μια ημέρα τον βιομηχανικό
δείκτη Ντάου Τζόουνς 22,6% χαμηλότερα. Η απειλή επανάληψης αυτών που συνέβησαν
μετά το μεγάλο κραχ του ’29 -οικονομική ύφεση, κατακόρυφη αύξηση της ανεργίας-
ήταν ορατή. Ο Γκρίνσπαν ανέλαβε δράση και δεν έκανε τα λάθη που είχε πράξει η
FED το 1929. ‘Εριξε στην οικονομία και το τελευταίο δολάριο ρευστότητας που
διέθετε η FED και προχώρησε σε σημαντική μείωση των επιτοκίων προκειμένου να
διατηρήσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις -βασικά εργαλεία κάθε οικονομίας-
στο φυσιολογικό τους επίπεδο. Η συνταγή απέδωσε και η αμερικανική -και κατ’
επέκταση η παγκόσμια οικονομία- απέφυγε τα χειρότερα.

Ανάλογη δράση, με επίσης επιτυχή αποτελέσματα, ανέλαβε ο κ. Γκρίνσπαν όταν
ξέσπασε η κρίση των ασιατικών οικονομιών το 1997. Προχωρώντας σε σημαντική
μείωση των επιτοκίων κατάφερε να αποτρέψει τα χειρότερα.

Πριν από μερικούς μήνες, με τις εστίες οικονομικής κρίσης σε όλον τον κόσμο να
δείχνουν φαινομενικά σβηστές, ο κ. Γκρίνσπαν απευθύνθηκε στους τραπεζίτες των
Ηνωμένων Πολιτειών και τους προέτρεψε να μην δανείζουν πιστεύοντας ότι η
περίοδος απογείωσης της οικονομίας θα διαρκέσει για πάντα και να κρατούν
σημαντικά αποθέματα σε ρευστό προκειμένου να αντιμετωπίσουν χρηματοπιστωτικές
κρίσεις. Ας ελπίσουμε ότι και αυτές οι προειδοποιήσεις του θα έχουν την τύχη
αυτής του 1996 όταν είχε μιλήσει για τις υπερβολές και τον παραλογισμό στη
Wall Street.