ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Είδωλα θεάτρου

Η διαμάχη για τις ταυτότητες συνεχίζεται. Αλλά τόσο η Ιεραρχία όσο και η
κυβέρνηση γνωρίζουν ότι η σύγκρουση αφορά άλλα, ουσιώδη προβλήματα. Οι
ταυτότητες είναι το πρόσχημα. Πίσω από τη σκηνή διακυβεύονται άλλα συμφέροντα.
Πράγματι, η ταυτότητα είναι ένα διοικητικό έγγραφο. Προς τι, λοιπόν, οι
κεραυνοί του κυρίου Χριστόδουλου;

Η Ελλάδα δεν είναι θεοκρατική πολιτεία. Είναι αστική, αβασίλευτη,
κοινοβουλευτική δημοκρατία. Το Σύνταγμα εγγυάται το απαραβίαστο της συνείδησης
των πολιτών. Ειδικά το άρθρο 2 εγγυάται την ίση μεταχείριση των πολιτών,
ανεξαρτήτως αν ανήκουν ή όχι στην επικρατούσα θρησκεία. Το κράτος, συνεπώς,
έπρεπε να είναι θρησκευτικά ουδέτερο. Όμως, το ίδιο το κράτος παραβιάζει το
δικό του Σύνταγμα.

Συγκεκριμένα: σε αντίθεση με τον λαϊκό, εγκόσμιο χαρακτήρα του κράτους (δεν
είμαστε πολιτεία του Θεού) στην προμετωπίδα του Συντάγματος αναγράφεται: «Εις
το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος». Κατά παράβαση του
Συντάγματος βουλευτές και κυβερνήσεις ορκίζονται ενώπιον του Αρχιεπισκόπου. Το
άρθρο 13, § 2 απαγορεύει τον προσηλυτισμό. Όμως, σε αντίθεση με το άρθρο του
Συντάγματος, ο Νόμος 1566/85 κατατάσσει στους σκοπούς της Πρωτοβάθμιας
Εκπαίδευσης την καλλιέργεια των γνήσιων στοιχείων της ορθόδοξης χριστιανικής
παράδοσης. Το υπουργείο Παιδείας ονομάζεται ­ και είναι ­ υπουργείο Παιδείας
και Θρησκευμάτων. Τέλος, το κράτος, κάνοντας διάκριση ανάμεσα στα υπάρχοντα
θρησκευτικά δόγματα, εξασφαλίζει μισθούς, συντάξεις και νοσήλια κατ’ εξαίρεση
στον ορθόδοξο κλήρο.

Ουσιαστικά δεν είμαστε λαϊκό κράτος. Είμαστε μια σχετικά εκσυγχρονισμένη
θεοκρατική πολιτεία, η οποία, μέσα από αντιφάσεις και συντηρώντας αντιφάσεις,
επιχειρεί να προσαρμοστεί στην αστική νεωτερικότητα. Τι θα έπρεπε, συνεπώς, να
κάνει η κυβέρνηση για να εναρμονιστεί η πολιτική της με το Σύνταγμα και με τα
κρατούντα στη λεγόμενη Ευρωπαϊκή Ένωση; Να θέσει ως αφετηρία της πολιτικής της
ότι το πρόβλημα της θρησκευτικής πίστης είναι αποκλειστικά προσωπική επιλογή
τού κάθε πολίτη. Συνεπώς, και σε αρμονία με το Σύνταγμα, να διαχωρίσει την
Εκκλησία από το Κράτος. Να πάψει να μισθοδοτεί τον κλήρο. Να καταργήσει τη
διδασκαλία των Θρησκευτικών στα σχολεία. Τίποτα απ’ αυτά δεν διαφαίνεται να
υπάρχει στις προθέσεις της κυβέρνησης.

Η κυβέρνηση δεν φαίνεται, επί του παρόντος τουλάχιστον, διατεθειμένη να
προχωρήσει σε έναν αστικό εκσυγχρονισμό των θεσμών, ενώ προχωρεί με ραγδαίους
ρυθμούς τις ιδιωτικοποιήσεις σύμφωνα με τις νεοφιλελεύθερες επιταγές της Ε.Ε.
Όμως ο κ. Χριστόδουλος και οι συν αυτώ διαβλέπουν έναν τέτοιο κίνδυνο.
Αρπάχτηκαν λοιπόν από ένα τυπικό, δευτερεύον ζήτημα, για να προφητεύσουν την
καταστροφή του θεοσεβούς γένους των Ελλήνων. Και εδώ ανακύπτουν νέες,
κραυγαλέες αντιφάσεις. Ο κ. Χριστόδουλος, με «μεταμοντέρνα» γλώσσα, δηλώνει:
«Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και η αναπτυξιακή διαδικασία μάς βρίσκουν
σύμφωνους». «Δεν είμαστε εναντίον της ανάπτυξης και της προόδου. Χαιρόμαστε
για τις πρωτοβουλίες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας» κ.λπ., κ.λπ.

Ο εκπρόσωπος του Θεού επί της Γης, σε αντίθεση με τη χριστιανική διδασκαλία,
είναι υπέρ της παγκοσμιοποιημένης ανταγωνιστικότητας και της μεταμοντέρνας
βαρβαρότητας, που αυτή συνεπάγεται. Την ίδια στιγμή, όμως, αγωνίζεται για τα
κεκτημένα της Εκκλησίας. Και αυτά δεν είναι μόνο οι μισθοί, οι συντάξεις, τα
νοσήλια και η εκκλησιαστική περιουσία. Η Ιεραρχία και ο κ. Χριστόδουλος
κατανοούν ότι ο οποιοσδήποτε, δειλός έστω, αστικός εκσυγχρονισμός υπονομεύει
τη θεοκρατική αντίληψη της πραγματικότητας και τους αντίστοιχους θεσμούς. Γι’
αυτό, ενώ δέχεται τη βαρβαρότητα του καπιταλιστικού εκσυγχρονισμού, την ίδια
στιγμή επιλέγει ένα ανορθολογικό παραλήρημα, ταυτίζοντας την Ορθοδοξία με την
Ελλάδα και το έθνος:

Ο αστικός εκσυγχρονισμός υπονομεύει τη θρησκευτική κοσμοαντίληψη. Ταυτόχρονα
εντείνει τις κοινωνικές ανισότητες, δημιουργεί στρατιές απόκληρων και νέων
φτωχών. Στερεί από νόημα την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Στις απογοητευμένες
λαϊκές μάζες από τον «εκσυγχρονισμό» στρέφεται ο κ. Χριστόδουλος, προσφέροντάς
τους, αντί για μια προοπτική ζωής, μια αντιδραστική ουτοπία.

Η Ιεραρχία και ο Αρχιεπίσκοπος δίνουν μια καλά οργανωμένη θεατρική παράσταση,
μεγιστοποιώντας ένα ανώδυνο πρόβλημα. Θέατρο παίζει και η κυβέρνηση,
επιμένοντας, ορθά, στο θέμα των ταυτοτήτων και κάνοντας ότι δεν καταλαβαίνει
πού είναι τα πραγματικά προβλήματα. Και, προφανώς, δεν θα τολμήσει να κόψει
τον γόρδιο δεσμό.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.