ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η νέα πραγματικότητα

Η ανταπόκριση στις προκλήσεις της αναδυόμενης κοινωνίας απαιτεί αφομοίωση
της νέας πραγματικότητας. Το γεγονός αυτό προϋποθέτει τη δημιουργία και
διάχυση κουλτούρας υψηλών τεχνολογιών.

Μια τέτοια προοπτική θα συμβάλει στην εκπαίδευση μεγάλου αριθμού ατόμων, στην
αφομοίωση των βασικών επιστημών, στην έρευνα, στην ανάδειξη και διάχυση του
πολιτισμού, στη διαχείριση του περιβάλλοντος, στη σύνδεση της έρευνας με την
παραγωγή, στην κατανόηση του Άλλου και στην προώθηση μιας πολυ-πολιτιστικής
κοινωνίας, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι θα δημιουργηθούν εκείνες οι δικλίδες
που θα ελαχιστοποιούν την αλλοτρίωση της ανθρώπινης φύσης.

Η νέα δυνατότητα θα αυξήσει σημαντικά τον εθνικό μας πλούτο ­ ανθρώπινο
δυναμικό, πολιτισμό, περιβάλλον ­ θα ενισχύσει την καινοτομία και θα συμβάλει
στην αναγκαία κλιμακωτή μεταρρύθμιση και τη δημιουργία κλίματος αισιοδοξίας.

Η αφομοίωση της κουλτούρας των νέων τεχνολογιών και η παράδοσή μας στον
πολιτισμό και τις ανθρωπιστικές αξίες θα δώσουν στην κοινωνία μας το αναγκαίο
κύρος για πρωταγωνιστικό ρόλο στο διαμορφούμενο ευρωπαϊκό περιβάλλον.

Για την ανάδειξη των πλεονεκτημάτων μας απαιτείται η δημιουργία της κοινωνίας
των πολιτών με πολύπλευρη και ουσιαστική παιδεία εμβαπτισμένη σε ένα σύστημα
αξιών που μπορεί να περιλαμβάνει: την αναγνώριση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε
συνδυασμό με την ανάπτυξη της συνείδησης της κοινωνικής ευθύνης, τη φροντίδα
για κοινωνική ισότητα και δημοκρατική συμμετοχή, την κατανόηση και ανοχή
απέναντι στις πολιτισμικές διαφορές και στον πολιτισμικό πλουραλισμό, τη
μέριμνα για το συνάνθρωπο, το πνεύμα αλληλεγγύης, τη συνείδηση των ευθυνών
σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαρκή ανάπτυξη… Στην
Ιρλανδία από το Γυμνάσιο διδάσκονται ένα ελκυστικό εγχειρίδιο με αντικείμενο
«Ireland 2020 Vision» (J. Ο’ Toole, Folens Publishers, Dublin, 1997). Μια
τέτοια προσπάθεια στην πατρίδα μας θα σηματοδοτήσει τη βούληση όλων μας να
μοιραστούμε την ίδια αγωνία και ελπίδα για το μέλλον της χώρας σ’ έναν κόσμο
που μεταβάλλεται με απίστευτη ταχύτητα.

Στις σημερινές συνθήκες είναι αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε το εκπαιδευτικό μας
σύστημα να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της νέας πραγματικότητας και για το
λόγο αυτό πρέπει να τύχει της επεξεργασίας φωτισμένων και καταξιωμένων
πνευματικών ανθρώπων που θα αποτελέσουν εγγύηση για τη μεγαλύτερη δυνατή
συναίνεση και το μεγαλύτερο χρονικό βάθος διατήρησης των αναγκαίων αλλαγών που
θα είναι συμβατές με την πορεία προς την πατρίδα που οραματιζόμαστε. Η συνεχής
ανάλυση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων και των αναγκών σε ανθρώπινο δυναμικό και
δεξιότητες είναι επιβεβλημένη από την πλευρά της πολιτείας. Το γεγονός αυτό θα
βοηθήσει στον προσανατολισμό των νέων, αφού η αποσύνδεση του πτυχίου από το
επάγγελμα είναι πλέον μία αναπόφευκτη συνέπεια της νέας πραγματικότητας και
συγχρόνως ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός και η ενίσχυση του κύρους της επαγγελματικής
εκπαίδευσης, η δημιουργία στελεχών διαχείρισης και προβολής του πολιτιστικού
μας πλούτου, η εκλογίκευση της υπερφορτωμένης μέσης εκπαίδευσης, η
χρηματοδότηση της βασικής – εφαρμοσμένης έρευνας και των τεχνών και ο
επαναπροσδιορισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα μας επιτρέψουν να
συμβουλεύουμε τους νέους μας ότι πρέπει να αγωνίζονται με οδηγό την εσωτερική
τους φλόγα και να ελπίζουν…

Πρέπει να τονιστεί ότι το ανθρώπινο δυναμικό μας θα πρέπει να μπορεί να
ανταποκρίνεται στο συνεχώς μεταβαλλόμενο εργασιακό περιβάλλον που απαιτεί
ανανέωση της γνώσης και των δεξιοτήτων.

Μπροστά στις πολλαπλές προκλήσεις του μέλλοντος, η εκπαίδευση αποτελεί τη
βασική προϋπόθεση για να μπορέσει η ανθρωπότητα να υλοποιήσει τα ιδανικά της
ειρήνης, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Διανύουμε μια εποχή
στην οποία τα εθνικά σύνορα χαλαρώνουν. Οι λαοί του κόσμου είναι αναγκασμένοι
να ζήσουν από κοινού είτε το θέλουν είτε όχι. Οφείλουμε όλοι να
συνειδητοποιήσουμε αυτό το γεγονός σύμφωνα με το οποίο πρέπει να εκπαιδεύσουμε
τους οικουμενικούς πολίτες του μέλλοντος. Ο κοινός μας θησαυρός σοφίας μάς
επιτρέπει την αισιοδοξία για αλληλοκατανόηση και αρμονική συνύπαρξη…

Ο καθηγητής Χρήστος Β. Μασσαλάς είναι πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
e-mail:cmasalas@cc.uoi.gr