Ευρωπαϊκό όχι για το θρήσκευμα

Η Ελλάδα έχει κάνει βήματα για να καταπολεμήσει τον ρατσισμό και την
ξενοφοβία, αλλά προβλήματα ρατσισμού, έλλειψης ανοχής, διακρίσεων και
αποκλεισμού παραμένουν και αφορούν ιδιαίτερα τον πληθυσμό των Τσιγγάνων, των
Αλβανών και άλλων μεταναστών, καθώς και τα μέλη της μουσουλμανικής
μειονότητας. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης που συνέταξαν
εμπειρογνώμονες του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Ελλάδα και δόθηκε χθες στη
δημοσιότητα, μαζί με αντίστοιχες εκθέσεις για τέσσερις άλλες χώρες-μέλη του
Συμβουλίου (Γαλλία, Σλοβενία, Πολωνία, Νορβηγία).

Η έκθεση για την Ελλάδα αναφέρεται και στο ζήτημα των ταυτοτήτων. Όπως
σημειώνεται: «Στην πρώτη της έκθεση (σ.σ.: του 1996) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
ενάντια στον Ρατσισμό και την Έλλειψη Ανοχής (ECRI) πρότεινε οποιαδήποτε
αναφορά στη θρησκεία να απομακρυνθεί από τις ταυτότητες, προκειμένου να
περιορισθούν κεκαλυμμένες ή μη διακρίσεις εις βάρος των μελών μη ορθοδόξων
θρησκειών, που μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να θεωρηθούν λιγότερο “Έλληνες”
από ό,τι οι Ορθόδοξοι Έλληνες». Δεδομένου όμως ότι η τωρινή έκθεση καλύπτει
την περίοδο έως τις 10 Δεκεμβρίου 1999, προσθέτει: «Η ECRI καταλαβαίνει,
ωστόσο, ότι οι νέες ταυτότητες που πρόκειται να εκδοθούν από το υπουργείο
Εσωτερικών θα περιλαμβάνουν συγκεκριμένη αναφορά στο θρήσκευμα. Η ECRI, ως εκ
τούτου, επαναλαμβάνει την έκκλησή της για απομάκρυνση αυτής της αναφοράς».

Η έκθεση συνιστά τον συντονισμό και την εφαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας,
την ανάγκη ενδυνάμωσης και αποτελεσματικής εφαρμογής υπαρχουσών πολιτικών
πρωτοβουλιών, την ανάγκη να αντιμετωπισθεί η κατάσταση αλλά και τα
συγκεκριμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μη ελληνικής εθνότητας και την
ανάγκη να αυξηθεί η συνειδητοποίηση του κοινού για την πολυπολιτισμική
πραγματικότητα της ελληνικής κοινωνίας.

Οι συμβάσεις

Το κείμενο της Επιτροπής, που εργάζεται για το Συμβούλιο της Ευρώπης,
επισημαίνει μια σειρά από διεθνείς ή ευρωπαϊκές συμβάσεις τις οποίες η Ελλάδα
δεν έχει υιοθετήσει, αν και έχει υπογράψει, καθώς και αυτές που δεν έχει καν
υπογράψει. Σε θέματα Δικαίου και Διοίκησης, επισημαίνει ότι τα αδικήματα
ρατσισμού δεν ξεχωρίζονται από τη νομοθεσία, καθώς και ότι δεν υπάρχει
συγκεκριμένο όργανο που να είναι αρμόδιο για διακρίσεις στην εκπαίδευση, την
κατοικία, την απασχόληση, τις δημόσιες υπηρεσίες ή τις κοινωνικές υπηρεσίες ­
και παροτρύνει το ελληνικό κράτος να θεσμοθετήσει ένα τέτοιο όργανο.

Η απονομή Δικαιοσύνης

Ειδικότερα, για την απονομή Δικαιοσύνης η έκθεση αναφέρει ότι υπάρχουν
διαφορές στις ποινές που επιβάλλονται σε ξένους και σε Έλληνες κατηγορουμένους
για τα ίδια αδικήματα και ζητεί από τις αρχές να ερευνήσουν την αιτία για την
οποία υπάρχει υψηλό ποσοστό αλλοδαπών στους εγκλείστους των φυλακών.

Εξαίροντας τον ρόλο και το έως τώρα έργο του Συνηγόρου του Πολίτη, οι
εμπειρογνώμονες του Συμβουλίου της Ευρώπης σημειώνουν ότι στα τέλη του 1998
συγκροτήθηκε Εθνική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που θα αναφερόταν απ’
ευθείας στον Πρωθυπουργό, πλην όμως η Εθνική αυτή Επιτροπή ουδέποτε
συνεδρίασε.

Η πράσινη κάρτα

Στα μέτρα που εισηγείται η Επιτροπή του Συμβουλίου είναι και η επέκταση της
δυνατότητας νομιμοποίησης των παράνομων μεταναστών (πράσινη κάρτα), καθώς οι
μετανάστες είναι ευάλωτοι στην εκμετάλλευση. Σημειώνεται επίσης ότι δεν
υπάρχουν νομικά προβλέψεις στην Ελλάδα, οι οποίες ρητώς να απαγορεύουν τη
ρατσιστική διάκριση στην απασχόληση.

Ιδιαίτερα σκληρή είναι η έκθεση όσον αφορά τις πρακτικές της Αστυνομίας, την
οποία κατηγορεί ότι συχνά κάνει χρήση υπερβολικής βίας εις βάρος Τσιγγάνων,
ότι κάνει ελέγχους επιλεκτικούς εις βάρος Αλβανών μεταναστών, Τσιγγάνων κ.λπ.
και ότι όποτε κατατίθεται μήνυση ασκούνται πιέσεις για να αποσυρθεί.

Κατά Τσιγγάνων

Αναφέρεται επίσης στις περιπτώσεις ρατσισμού εναντίον Τσιγγάνων από παράγοντες
τοπικής αυτοδιοίκησης και τοπικών κοινωνιών και σημειώνεται η ικανοποίηση για
την προώθηση του προγράμματος από το 1996 για την ενσωμάτωση των Τσιγγάνων.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, ο αριθμός των Τσιγγανοπαίδων που πηγαίνουν
σχολείο έχει αυξηθεί κατά 30%.

Για τη μειονότητα της Θράκης, υποστηρίζεται ότι υπάρχουν περιθώρια για
περαιτέρω βελτίωση: ενώ μεμονωμένα άτομα έχουν το δικαίωμα να αυτοαποκαλούνται
«Τούρκοι», η επίσημη χρήση του όρου, για παράδειγμα στους τίτλους οργανώσεων ή
συλλογικών περιγραφών, απαγορεύεται.

Και τονίζει ότι «η έκφραση της εθνικής ταυτότητας θα πρέπει να είναι σεβαστή
και εγγυημένη».

Επισημαίνεται επίσης ότι το δικαίωμα της μειονότητας να ιδρύει, διοικεί και
ελέγχει ιδρύματα θα πρέπει να είναι σεβαστό, σύμφωνα με τους ελληνικούς νόμους
και τη Συνθήκη της Λωζάννης ­ και ψέγει την κυβέρνηση που έχει το δικαίωμα να
ορίζει τον μουφτή.

Πάντως, οι εμπειρογνώμονες αναφέρονται εκτενώς στην επιτυχία των προσπαθειών
για την εκπαίδευση των μουσουλμανοπαίδων στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και
σημειώνει με ικανοποίηση το γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές συμφώνησαν για τη
διανομή σχολικών βιβλίων στην τουρκική γλώσσα, ότι έχουν την πρόθεση να
εισαγάγουν σταδιακά μαθήματα στην τουρκική γλώσσα και διδαχή του Κορανίου σε
πιλοτικά σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.