Η αυτοκτονία του γιατρού Ελευθεριάδη

Η αυτοκτονία ενός γιατρού για υπηρεσιακούς – συνειδησιακούς λόγους δεν είναι
συνηθισμένη πράξη, ιδιαίτερα την εποχή της αναισθησίας όπου ζούμε. Δεν υπάρχει
καμιά αμφιβολία (γνωρίζω την αξιοπιστία των γιατρών που τον εκτιμούσαν) ότι ο
γιατρός θα πιέστηκε αφόρητα, όχι μόνο για τον θάνατο ασθενούς, αλλά κυρίως
λόγω της ακεραιότητάς του και της προσπάθειάς του να βελτιώσει τις ιατρικές
υπηρεσίες της κλινικής του.

Τα γεγονότα:

­ Ο γιατρός αγωνίζεται (λόγια εκπροσώπου των γιατρών και της συνετής προέδρου
της Επιστημονικής Επιτροπής), με ακεραιότητα και πείσμα, να βελτιώσει την
κλινική του ­ να βελτιώσει τη λειτουργία του νοσοκομείου, και συναντά έντονες
αντιδράσεις (υπάρχει υπουργείο Υγείας;).

­ Στο νοσοκομείο υπάρχουν δύο ομάδες γιατρών: η ομάδα που θέλει να λειτουργεί
το νοσοκομείο καλά και η ομάδα που θα επιθυμούσε το νοσοκομείο να μεταβληθεί
σε ένα ακόμη ιδιωτικό Ιατρικό Κέντρο (το Δ.Σ. του νοσοκομείου πληροφορούσε το
υπουργείο;).

­ Εδώ και τρία τουλάχιστον χρόνια, ο πληθυσμός ταλαιπωρείται με τη μεγάλη
δυστοκία πραγματικής και πλήρους λειτουργίας του νοσοκομείου Ελευσίνας,
δυστοκίας που συνδέεται με την ύπαρξη ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων. Την
ίδια δυσκολία και τις ίδιες υποψίες βρίσκουμε στην έναρξη λειτουργίας του
νοσοκομείου Παπαγεωργίου στη Θεσσαλονίκη!

­ Η υπόθεση θανάτου ασθενούς μετά τον τοκετό, που συνοδεύεται από καταγγελίες
για εξαφάνιση και παραποίηση εγγράφων, εξαφάνιση ανθρώπινων οργάνων
ιατροδικαστικής έρευνας, είναι γνωστά από εβδομάδες. Το υπουργείο Υγείας
παίζει τον μόνιμο ρόλο του εδώ και δύο δεκαετίες: του εξαγγέλλοντος και
παρατηρούντος Πόντιου Πιλάτου.

­ Ιατρικό στέλεχος του νοσοκομείου Ελευσίνας δηλώνει σε πολλές τηλεοπτικές
εμφανίσεις ότι ο γιατρός Ελευθεριάδης «είχε προβληματική συμπεριφορά και ότι
ελάμβανε αντικαταθλιπτικά φάρμακα». Σαφής παράβαση του ιατρικού απορρήτου, και
μάλιστα για συνάδελφο που έχει αυτοκτονήσει και δεν μπορεί να αμυνθεί.
Ανέκαθεν υποστήριζα ότι ιατρικό απόρρητο δεν υφίσταται στην Ελλάδα.

Η «ιδιόρρυθμη συμπεριφορά»

Εκτός της ασάφειας που περιλαμβάνει η έκφραση και μόνη της, το τι είναι
ιδιόρρυθμη συμπεριφορά εξαρτάται σημαντικά (αν όχι αποκλειστικά) από το ποιος
την καθορίζει και σε ποιον αποδίδεται. Χωρίς να αναφέρομαι οπωσδήποτε στο
νοσοκομείο Ελευσίνας, σημειώνω ότι σε ένα εργασιακό περιβάλλον όπου οι
ιδιαίτερες αμοιβές γιατρών ανθούν, ο γιατρός που δεν θα συμμετέχει και θα
διαμαρτύρεται θα ονομάζεται σίγουρα ιδιόρρυθμος, δηλαδή άτομο που δεν
προσαρμόζεται στα ρεαλιστικά δεδομένα της γενικότερης συμπεριφοράς της
πλειοψηφίας. Αυτό φυσικά είναι μια διεθνής κατάσταση, όμως, στην Ελλάδα
υπάρχει με ιδιαίτερη συχνότητα και ένταση. Ο πόλεμος της πλειοψηφίας, συνήθως,
δεν σταματά σε λεκτικές επιθέσεις, αλλά προχωρεί συστηματικά στην εξουθένωση
του ξένου σώματος με νόμιμους και μη νόμιμους τρόπους. Κάθε προσπάθεια άμυνας
του καταδιωκομένου ονομάζεται απόδειξη μη συνεργασίας ή προσπάθεια δημιουργίας
εντάσεων και διαταραχής της εργασιακής ηρεμίας. Παραδείγματα άφθονα και στο
παρόν και στο παρελθόν. Η ιστορία της Ιατρικής θα μπορούσε να γραφεί με
παραδείγματα γιατρών που εξουθενώθηκαν στην προσπάθειά τους να βελτιώσουν τις
παρεχόμενες ιατρικές υπηρεσίες. Το ότι ένας γιατρός, κάτω από τέτοιες
συνθήκες, μπορεί να καταφεύγει σε αντικαταθλιπτικά είναι μια υγιής αντίδραση
στην προσπάθεια επιβίωσής του. Μόνο γιατροί μπορούν να καταλάβουν την
εξουθενωτική μοναξιά του ιατρικού επαγγέλματος που δημιουργείται σε
συγκεκριμένες συνθήκες.

Τα εγκαίνια

Ένας σοβαρός κίνδυνος για την Ελλάδα είναι η διάβρωση και αλλοίωση των εννοιών
με τις οποίες συνεννοούμεθα, καθώς και το τράβηγμα του ιδεολογικού χαλιού κάτω
από τα πόδια ορισμένων ομάδων του πληθυσμού. Το μεγάλο χάσμα μεταξύ
δηλώσεων/εξαγγελιών και εφαρμογής είναι αυτό που κυρίως δημιουργεί αυτό που
προαναφέραμε. Αν θυμάμαι ακόμη καλά, το ΠΑΣΟΚ δήλωνε, τουλάχιστον επί 15
χρόνια, την αντίθεσή του στην κυριαρχία των ιδιωτικών κλινικών, εξεταστικών
κέντρων, κ.λπ., και συνεχώς εξήγγελλε μέτρα περιορισμού τους (…). Το
αποτέλεσμα είναι η φοβερή άνθηση όλων αυτών των κέντρων και η εκρηκτική άνοδος
των κερδών τους. Ποτέ η ιδιωτική πρωτοβουλία στον τομέα της Ιατρικής δεν είχε
τέτοια άνοδο κερδών. Ποιος θα μπορούσε επομένως να φανταστεί πριν από μερικά
χρόνια ότι σε εγκαίνια ιδιωτικού ιατρικού κέντρου στη Θεσσαλονίκη θα
παρευρίσκονταν υπουργοί του ΠΑΣΟΚ, πρυτάνεις, ηθοποιοί, ο κ. Γκορμπατσόφ
(ποιος θα του πει ότι έχει υποχρεώσεις προστασίας του ονόματός του που δεν
είναι μια ιδιωτική υπόθεση) και ο Αρχιεπίσκοπος ­ φαντάζομαι, διότι το
καθαρόαιμο κερδοσκοπικό κέντρο συνδέθηκε και με την Ορθοδοξία… (είναι αφελής
ο Αρχιεπίσκοπος;). Καλά, την εκμετάλλευση του πληθυσμού την έχουμε πια εντάξει
στην καθημερινότητα, επίσης έχουμε σιωπηλά, αλλά επώδυνα, αποδεχθεί την
εγκατάλειψη της δημόσιας υγείας (οι ίδιοι οι γιατροί του ΕΣΥ στέλνουν ασθενείς
των κρατικών νοσοκομείων σε ιδιωτικά κέντρα ­ μια καθημερινότητα πλέον), αλλά
να αποδεχθούμε και την εκπαίδευση γιατρών από ιδιωτικά κερδοσκοπικά κέντρα (η
παρουσία πρυτάνεων πανεπιστημίων ως τι να εξηγηθεί αλλιώς) πάει πολύ. Φαίνεται
ότι ο σημερινός υπουργός Υγείας, ή δεν έχει τις ικανότητες που του αποδίδουν,
ή οδηγείται από συμβουλές-συμβούλους σε μια ανώδυνη διαχείριση της υφιστάμενης
κατάστασης, που εξασφαλίζει τα συμφέροντα κερδοσκοπικών ομάδων. Τα συμπτώματα
μέχρι σήμερα αυτή την εκδοχή υποστηρίζουν.

Ο Ι. Στ. Παπαδόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής στην
Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.