10 «όπλα» προστατεύουν το απόρρητο

Στη… μάχη για την προστασία των προσωπικών στοιχείων, τα περισσότερα νομικά
«όπλα» βρίσκονται από τη μεριά των πολιτών. Μόνο που οι περισσότεροι δεν τα
γνωρίζουν. Δεν γνωρίζουν, για παράδειγμα, πως αν μια κρατική υπηρεσία ή ένα
γραφείο των Ενόπλων Δυνάμεων επικαλεσθεί «ισχύουσες διατάξεις» για να
δικαιολογήσει την κοινοποίηση εμπιστευτικών προσωπικών στοιχείων σε άλλη
υπηρεσία, έχουν δικαίωμα να ζητήσουν και να ελέγξουν αν οι εν λόγω διατάξεις
έχουν εναρμονισθεί ή καταργηθεί από τον πρόσφατο νόμο (που ψηφίστηκε το 1997)
για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Όπως επίσης δεν γνωρίζουν πως ο
κάθε πολίτης έχει δικαίωμα πρόσβασης στα στοιχεία που τον αφορούν, όσο αυτά
επεξεργάζονται από τον οποιονδήποτε φορέα και μπορεί άνετα να ζητήσει τη
διόρθωση ή τη διαγραφή εκείνων που είτε συγκεντρώθηκαν παράνομα είτε είναι
ανακριβή.

Κατά του λαθρεμπορίου

Ο νέος νόμος που φιλοδοξεί να βάλει τάξη στη σημερινή άναρχη κυκλοφορία
προσωπικών στοιχείων και να πατάξει το λαθρεμπόριό τους, θα βρει εφαρμογή και
στην πράξη, από τη στιγμή που ο κάθε πολίτης θα αναλάβει ο ίδιος, κατ’ αρχήν,
να προστατεύει τα στοιχεία που τον αφορούν. Από τη στιγμή δηλαδή που θα
γνωρίζει και θα ασκεί τα δικαιώματά του. «ΤΑ ΝΕΑ», με τη βοήθεια της Αρχής
Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, του προέδρου της κ. Κώστα Δαφέρμου και του
νομικού και ελεγκτή στην ίδιας υπηρεσίας, δρος Πελοπίδα Δόνου, παρουσιάζουν
σήμερα έναν δεκάλογο με τα δικαιώματα του πολίτη καθώς και όλα όσα πρέπει να
γνωρίζει σε σχέση με την προστασία των προσωπικών του στοιχείων.

1. Ο κάθε πολίτης έχει δικαίωμα αλλά και υποχρέωση να ελέγχει από την
αρχή έως το τέλος τη διαδικασία συλλογής και επεξεργασίας των προσωπικών
στοιχείων που τον αφορούν. Κάθε φορά που δίνει τα στοιχεία του, στον ιδιωτικό
ή τον δημόσιο τομέα, θα πρέπει να ζητά και να παίρνει απαντήσεις στο «ποιος»,
«πού», «πότε» και «γιατί», έτσι ώστε να γνωρίζει με λεπτομέρεια για ποιο σκοπό
συγκεντρώνονται και πώς ακριβώς θα γίνει η επεξεργασία των στοιχείων που
δίνει.

Στην κρίση του πολίτη

2. Ο καθένας που συγκεντρώνει και επεξεργάζεται προσωπικά δεδομένα έχει
υποχρέωση να ενημερώνει για το σκοπό του, αλλά και για το ποιος θα είναι ο
τελικός αποδέκτης των αρχείων. Ο πολίτης έχει δικαίωμα να επιμείνει στην
ενημέρωση, να ρωτήσει όσες φορές χρειάζεται ό,τι δεν καταλαβαίνει και, ανάλογα
με την κρίση του, να δώσει ή να μη δώσει τη συγκατάθεσή του.

3. Όταν, για τα ίδια στοιχεία, αλλάξει ο σκοπός, η χρήση των δεδομένων
δηλαδή, οι άνθρωποι που τα συγκέντρωσαν οφείλουν να ενημερώσουν εκ νέου έναν
προς έναν τους ανθρώπους που έδωσαν τα προσωπικά τους στοιχεία αρχικά.

4. Από τη στιγμή που κάποιος θα δώσει τα στοιχεία του και όσο αυτά
επεξεργάζονται, έχει δικαίωμα πρόσβασης σε αυτά. Ο υπεύθυνος συλλογής
στοιχείων οφείλει μέσα σε 15 ημέρες από τη στιγμή που θα εκδηλώσει ένας
πολίτης το ενδιαφέρον του, να τον ενημερώσει αναλυτικά και να απαντήσει σε
όλες τις ερωτήσεις σχετικά με το πώς επεξεργάζονται τα δεδομένα που τον
αφορούν. Στο στάδιο αυτό, ο πολίτης έχει δικαίωμα αντίρρησης. Αν πιστεύει πως
τα στοιχεία του είναι ανακριβή ή πως υπάρχουν κι άλλα, τα οποία δεν έχουν
συλλεγεί νόμιμα, μπορεί να απαιτήσει τη διόρθωση ή τη διαγραφή τους.

Και στο Internet

5. Όλα τα παραπάνω δικαιώματα ισχύουν παντού και πάντα, ανεξάρτητα αν
τα όποια στοιχεία συλλέγονται για λογαριασμό δημόσιας υπηρεσίας ή ιδιωτικής
εταιρείας, κοινωφελούς οργανισμού, υπηρεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων ή
ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες απαιτήσεις μπορεί να
έχει και οποιοσδήποτε δίνει προσωπικά του στοιχεία σε ένα site στο Internet.
Οι ιδιοκτήτες του site υποχρεούνται με τη σειρά τους να ενημερώνουν και να
απαντούν στις σχετικές ερωτήσεις των επισκεπτών τους.

6. Αν φτάσει στη διεύθυνση του σπιτιού σας ένα διαφημιστικό φυλλάδιο ή
αν δεχθείτε ένα τηλεφώνημα που γίνεται για διαφημιστικούς σκοπούς, έχετε
δικαίωμα να ζητήσετε και να μάθετε πού βρήκαν τα στοιχεία σας. Ο αποστολέας
των διαφημιστικών φυλλαδίων ή η εταιρεία telemarketing είναι υποχρεωμένοι να
σας ενημερώσουν για την πηγή των δεδομένων και να δεχθούν την όποια αντίρρησή
σας καθώς και την πρόθεσή σας να μη λάβετε ξανά ανάλογα διαφημιστικά.
(Σημειώνεται ότι ο τηλεφωνικός κατάλογος θεωρείται δημόσια προσβάσιμη πηγή και
­ υπό όρους ­ μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία που εμφανίζονται
εκεί. Έχετε όμως πάντα δικαίωμα να ζητήσετε να μην ξανασυμβεί).

Πού να προσφύγετε

7. Σε περίπτωση που ενημερωθείτε πως τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν κατά
τρόπο παράνομο (από υπηρεσία δηλαδή ή εταιρεία που σας τα είχε ζητήσει για
άλλο σκοπό) έχετε δικαίωμα να προσφύγετε στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων
Προσωπικού Χαρακτήρα (Ομήρου 8, Αθήνα, 6ος όροφος, τηλ. 3252.604). Εκεί,
καταθέτετε μια αίτηση-προσφυγή, η οποία θα εξετασθεί από αρμόδιους νομικούς
και θα γίνουν οι απαιτούμενοι έλεγχοι.

8. Κάθε φορά που δίνετε προσωπικά σας στοιχεία στις συναλλαγές σας με
τράπεζες, εταιρείες κινητής τηλεφωνίας ή πάσης φύσεως οργανισμούς και
επιχειρήσεις, πριν υπογράψετε την όποια σύμβαση θα πρέπει να διαβάσετε με
προσοχή τους όρους που αφορούν τη χρήση και την επεξεργασία των στοιχείων σας.
Κανείς δεν δικαιούται να αρνηθεί την παροχή υπηρεσιών, με δικαιολογητικό ότι
δεν δέχεσθε τα προσωπικά σας δεδομένα να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς άλλους
πέρα από την ενημέρωση της συγκεκριμένης υπηρεσίας ή οργανισμού.

9. Ακόμη κι αν κάποια δημόσια υπηρεσία σας πει πως, αναπόφευκτα, τα
στοιχεία σας θα διαβιβασθούν σε κάποια άλλη υπηρεσία, και πως αυτό ορίζεται
από υπάρχοντα νόμο ή διάταξη, υποχρεούσθε να ελέγξετε εάν ο συγκεκριμένος
νόμος ή η διάταξη συμβιβάζονται με τον νόμο 2472/97 για την προστασία των
προσωπικών δεδομένων. Θα πρέπει να γνωρίζετε ότι ο νόμος του 1997 αναιρεί μια
σειρά από παλαιότερες διατάξεις και οι υπεύθυνοι επεξεργασίας προσωπικών
δεδομένων οφείλουν να γνωρίζουν αν οι όποιες διατάξεις έχουν εναρμονισθεί ή
καταργηθεί με τον καινούργιο νόμο.

«Λίστες του Ροβινσώνα»

10 . Σε περίπτωση που δεν επιθυμείτε για κανέναν λόγο τα στοιχεία σας
να συμπεριληφθούν σε λίστες που προορίζονται για διαφημιστικούς σκοπούς, έχετε
τη δυνατότητα να εγγραφείτε στο σχετικό μητρώο που τηρείται στην Αρχή
Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Παγκοσμίως, τα αρχεία αυτά ονομάζονται
«λίστες του Ροβινσώνα» και για το περιεχόμενό τους οφείλουν να ενημερώνονται
όλες οι εταιρείες που συγκεντρώνουν και επεξεργάζονται προσωπικά στοιχεία.
Βέβαια υπάρχει η αντίφαση πως και αυτά τα προσωπικά στοιχεία καταγράφονται
κάπου, όμως το συγκεκριμένο μητρώο το χρησιμοποιεί κανείς μόνο για να
διαγράψει στοιχεία από κάποια λίστα και για κανέναν άλλο λόγο. Ούτε η Αρχή
ούτε κανείς άλλος δικαιούται να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία του για άλλο σκοπό,
παρά μόνο για τη διαγραφή στοιχείων από λίστες.