Ένα νόμισμα με δύο όψεις

Σημαντικά οφέλη, αλλά και κόστος θα έχει για την ελληνική οικονομία το νέο
περιβάλλον της ΟΝΕ, στο οποίο μπαίνει ουσιαστικά η Ελλάδα από την ερχόμενη
Τρίτη.

Η ένταξη της χώρας στη ζώνη του κοινού νομίσματος, σαφώς και ισοδυναμεί με την
ενίσχυση της αξιοπιστίας και τη βελτίωση της εικόνας της ελληνικής οικονομίας
στην παγκόσμια αγορά, αλλά και τους διεθνείς οικονομικούς κύκλους που
λαμβάνουν καθοριστικές αποφάσεις για το μέλλον των οικονομιών. Παράλληλα, το
περιβάλλον «μηδενικού» συναλλαγματικού κινδύνου που θα υπάρχει στη ζώνη του
ευρώ, καθώς και τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού είναι δύο από τους παράγοντες που
θα ευνοήσουν τις ελληνικές επιχειρήσεις, αλλά και τους Έλληνες καταναλωτές
στις συναλλαγές τους, εντός και εκτός Ελλάδας.

Όμως, αυτή είναι η μία όψη του νομίσματος. Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα, για
να απολαμβάνει τα οφέλη της ΟΝΕ, θα πρέπει να πληρώνει το τίμημά τους. Δηλαδή,
να διεξάγει έναν διαρκή αγώνα «επιβίωσης», με στόχο τη συνεχή αύξηση της
παραγωγικότητας, ώστε τα ελληνικά προϊόντα να είναι ανταγωνιστικά και να μη
χάνουν τη θέση τους στην ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μόνον έτσι θα
περιορίζονται οι πιέσεις που, ούτως ή άλλως, θα ασκούνται στον δείκτη της
ανεργίας, λόγω του έντονου ανταγωνισμού που θα επικρατεί στους κόλπους της ΟΝΕ
και των συνεχών ανακατατάσεων που θα υπάρχουν στο επιχειρηματικό τοπίο. Το
τίμημά τους θα πληρώσουν και οι εργαζόμενοι, αφού το Σύμφωνο Σταθερότητας, στο
οποίο θα υπακούει και η Ελλάδα, απαιτεί συγκρατημένες αυξήσεις στους μισθούς,
στο όνομα της σταθερότητας των τιμών.

Αναλυτικότερα, τα «συν» και τα «πλην» για την ελληνική οικονομία και τους
Έλληνες ­ εργαζόμενους, φορολογούμενους, καταναλωτές, δανειολήπητες,
επιχειρηματίες, συνταξιούχους ­ από την ένταξη της χώρας στην Οικονομική και
Νομισματική Ένωση της Ευρώπης, η οποία θα ολοκληρωθεί την 1.1.2001, είναι τα
ακόλουθα:

Τα οφέλη

Από την 1η Ιουνίου 2001, όταν η δραχμή θα προσδεθεί οριστικά και αμετάκλητα με
το ευρώ στην κεντρική ισοτιμία των 340,75 δρχ., οι μεταβολές στην ισοτιμία του
εθνικού νομίσματος θα περάσουν μια για πάντα στο παρελθόν. Ουσιαστικά, δεν θα
υπάρχει δραχμή παρά μόνον ευρώ. Η εξάλειψη του συναλλαγματικού κινδύνου
σημαίνει ότι και οι ελληνικές επιχειρήσεις θα μπορούν να συναλλάσσονται σε ένα
σταθερό τοπίο και να προγραμματίζουν με βάση αυτό, χωρίς να φοβούνται
μεταβολές στις ισοτιμίες των νομισμάτων, με τα οποία συναλλάσσονται. Το νέο
τοπίο θα είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό για τις εισαγωγικές επιχειρήσεις, οι οποίες
τα προηγούμενα έτη, λόγω της διολίσθησης της δραχμής, είδαν πολλές φορές το
κόστος τους να αυξάνεται σημαντικά, λόγω αύξησης των τιμών των εισαγόμενων
προϊόντων. Επίσης και οι εξαγωγικές επιχειρήσεις θα μπορούν να προγραμματίζουν
για τις κινήσεις τους στις ξένες αγορές, χωρίς να φοβούνται αλλαγές στα
δεδομένα από τυχόν μεταβολή των ισοτιμιών των νομισμάτων στην αγορά της
ευρωζώνης. Άλλωστε, όπως τονίζουν αρμόδιοι παράγοντες, το σταθερό
συναλλαγματικό τοπίο στην ευρωζώνη θα αναγκάσει τις εξαγωγικές επιχειρήσεις να
εκσυγχρονισθούν, να εξοπλισθούν με νέα τεχονολογία για να αυξήσουν την
ανταγωνιστικότητα των προϊόντων τους, αφού, πλέον, δεν θα είναι δυνατόν να
εφαρμόζεται πολιτική διολίσθησης του νομίσματος, που έως τώρα αποτελούσε ένα
όπλο στα χέρια των κυβερνήσεων για να ενισχύουν τις εξαγωγές.

Από το σταθερό συναλλαγματικό τοπίο θα ευνοηθούν γενικότερα οι Έλληνες
πολίτες, οι οποίοι, ουκ ολίγες φορές τα τελευταία χρόνια, πλήρωσαν το τίμημα
της διολίσθησης της δραχμής αγοράζοντας πιο ακριβά τα εισαγόμενα προϊόντα.
Επίσης, θα μπορούν καλύτερα να προγραμματίζουν το κόστος των μετακινήσεών τους
στις άλλες χώρες-μέλη της ευρωζώνης και των αγορών που θα κάνουν σ’ αυτές.
Γενικότερα, οι Έλληνες θα συναλλάσσονται και θα αποταμιεύουν σε ευρώ, που θα
αποτελεί ένα από τα τρία ισχυρότερα νομίσματα στον κόσμο.

Επιτόκια – τιμές

Βασική πλευρά του νέου τοπίου της ευρωζώνης στην ελληνική οικονομία θα είναι
το μηδενικό έλλειμμα στον προϋπολογισμό, το οποίο θα συμβάλλει στη διατήρηση
του πληθωρισμού στα επίπεδα του 2%. Η «χαμηλή πτήση» των τιμών θα διατηρεί σε
χαμηλά επίπεδα και τα επιτόκια σε όλες τις κατηγορίες δανείων (στεγαστικά,
επιχειρηματικά, καταναλωτικά κ.ά.), γεγονός που αναμένεται να οφελήσει
σημαντικά τους Έλληνες επιχειρηματίες, τους καταναλωτές και γενικότερα όλους
τους δανειολήπτες. Αυτό σημαίνει, ότι και οι Έλληνες θα μπορούν να παίρνουν
δάνειο με επιτόκιο της τάξεως του 3-4%, που παίρνουν σήμερα και οι άλλοι
πολίτες των χωρών-μελών του κοινού νομίσματος. Εξάλλου, η πτώση των τιμών
αναμένεται να είναι ιδιαίτερα ισχυρή σε τομείς, στους οποίους θα ενισχυθεί ο
ανταγωνισμός με τη λήψη μέτρων απελευθέρωσης.

Οι φόροι

Η μείωση των επιτοκίων θα οδηγήσει και σε σημαντική μείωση των δαπανών για
τόκους, που έως σήμερα αποτελούν «θηλειά» στον «λαιμό» της ελληνικής
οικονομίας. Έτσι, σε συνδυασμό και με την εφαρμογή περιοριστικής πολιτικής
στους άλλους τομείς των δημόσιων δαπανών, θα καταστεί εφικτή η μείωση των
φόρων για τους φορολογουμένους αλλά και για τις επιχειρήσεις. Γενικότερα,
πάντως, το νέο τοπίο της ΟΝΕ θα οδηγήσει σε αλλαγή του φορολογικού πλαισίου
για τις επιχειρήσεις και τα φυσικά πρόσωπα. Η προσπάθεια των κυβερνήσεων να
διαμορφώνουν συνεχώς πιο ανταγωνιστικούς όρους λειτουργίας των «δικών» τους
επιχειρήσεων σε σχέση με αυτές των άλλων χωρών-μελών, προκειμένου να
ενισχύεται έτσι η ανάπτυξη και η απασχόληση, θα τις οδηγεί σε συνεχείς
μειώσεις στους φορολογικούς συντελεστές.

Οι επενδύσεις

Η συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωζώνη αναμένεται να διευρύνει τους ορίζοντες
των Ελλήνων επενδυτών αλλά και των αποταμιευτών. Θα έχουν, πλέον, περισσότερες
επιλογές για τα κεφάλαια και τις αποταμιεύσεις τους στην ενιαία αγορά των 12
χωρών-μελών της ευρωζώνης. Στη διεθνοποίηση των επενδυτικών επιλογών των
Ελλήνων αναμένεται να συμβάλει και η δημιουργία του Πανευρωπαϊκού
Χρηματιστηρίου.

Το τίμημα

Το νέο περιβάλλον της ΟΝΕ δεν θα επιτρέπει εφησυχασμό. Από το μέτωπο της
ανταγωνιστικότητας θα προέρχεται μια μόνιμη «απειλή» για την ελληνική
οικονομία. Αν οι οικονομίες των χωρών-μελών δεν εξασφαλίζουν τη συνεχή αύξηση
της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων τους, θα δέχονται σοβαρά πλήγματα, τα
οποία θα προκαλούν οικονομικές και κοινωνικές διαταραχές. Το κύριο όπλο για
τις ελληνικές επιχειρήσεις στον αγώνα αυτόν δεν μπορεί παρά να είναι ο διαρκής
εκσυγχρονισμός τους και ο εξοπλισμός τους με νέες τεχνολογίες, αφού, πλέον,
δεν θα μπορούν να αξιοποιούν το μέσο της διολίσθησης του νομίσματος για να
«κερδίζουν πόντους» ανταγωνιστικότητας.

Παράλληλα με τη συμμετοχή της στην ευρωζώνη, η ελληνική οικονομία θα γίνει πιο
ευάλωτη στις «εισαγόμενες» κρίσεις. Το γεγονός ότι οι συναλλαγές τής χώρας θα
προσανατολισθούν ακόμη περισσότερο προς την ενιαία αγορά, σημαίνει ότι
ενδεχόμενες αρνητικές εξελίξεις στην οικονομία μιας χώρας-μέλους, που έχει
αυξημένο «ειδικό βάρος» στο Ευρωσύστημα, θα επηρεάζουν και την Ελλάδα. Για
παράδειγμα, αν ο πληθωρισμός στη Γερμανία ή στη Γαλλία παρουσιάζει αυξητικές
τάσεις, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αυξάνει τα επιτόκια του ευρώ, γεγονός
που θα έχει επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία, η οποία, ενδεχομένως, τη
συγκεκριμένη περίοδο να μην έχει πρόβλημα πληθωρισμού.

Οι μισθοί

Η Ελλάδα θα πρέπει υποχρεωτικά να έχει δημοσιονομικό έλλειμμα σε επίπεδα κάτω
του 3% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τους όρους που προβλέπει το σύμφωνο σταθερότητας
και ανάπτυξης. Σε διαφορετική περίπτωση, θα πρέπει να λαμβάνει αμέσως μέτρα
για τη διόρθωση των αποκλίσεων, αλλιώς θα τιμωρείται με πρόστιμο, που
ισοδυναμεί με 2% του ΑΕΠ, από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Στο πλαίσιο αυτό και της
διατήρησης του πληθωρισμού σε χαμηλά επίπεδα, οι κυβερνήσεις θα εφαρμόζουν
εισοδηματική πολιτική που θα προβλέπει συγκρατημένες αυξήσεις στους μισθούς.
Δηλαδή, στο ύψος του πληθωρισμού συν την αύξηση της παραγωγικότητας.

Η ανεργία

Οικονομικοί αναλυτές, αλλά και οικονομικοί παράγοντες, πιστεύουν ότι η ένταξη
της χώρας στην ΟΝΕ θα προκαλέσει αυξητικές πιέσεις στην ανεργία, που ήδη είναι
υψηλή στη χώρα μας. Οι πιέσεις αυτές αναμένεται να δημιουργηθούν, αφενός, λόγω
του έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, ο οποίος δεν αποκλείεται να
οδηγήσει κάποιες απ’ αυτές στο περιθώριο και, αφετέρου, λόγω των ευρύτερων
ανακατατάξεων (συγχωνεύσεις – εξαγορές κ.ά.), που εκτιμάται ότι θα γίνουν στο
επιχειρηματικό περιβάλλον.

Το ασφαλιστικό

Η μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος, που αποτελεί προϋπόθεση για την
εξυγίανση των ασφαλιστικών ταμείων, αναμένεται να αλλάξει τα σημερινά δεδομένα
στον τομέα αυτόν. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, οι αλλαγές αυτές να συνδυασθούν με
αλλαγές και στην αγορά εργασίας. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, λίγο ή πολύ, οι
«χαμένοι» στη μάχη για την επιβίωση των ταμείων θα είναι οι νεοπροσληφθέντες
και, κατά δεύτερο λόγο, όσοι δεν έχουν θεμελιώσει ώριμα ασφαλιστικά δικαιώματα.