ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ «Καποδίστριας» στα ΑΕΙ

Η ικανότητα του παραγωγικού συστήματος στην Ελλάδα να αυξάνει σημαντικά τις
θέσεις εργασίας εμφανίζεται αρκετά περιορισμένη. Άρα, η ανεργία καθ’ όλη τη
δεκαετία του 1990 σταδιακά αυξήθηκε. Το ερώτημα που προκύπτει συνίσταται, σε
σχέση ιδιαίτερα με τις άλλες χώρες της Ε.Ε., με τι ρυθμούς θα συνεχιστούν οι
αναδιαρθρώσεις και ποιο θα είναι το κόστος από άποψη επιπέδου ανεργίας.

Οι εξελίξεις αυτές στην αγορά εργασίας, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το 25%
των ανέργων είναι πτυχιούχοι ΤΕΙ και ΑΕΙ, τροφοδοτούν με επιχειρήματα την
άποψη που υποστηρίζει ότι στη χώρα μας θα πρέπει να γίνει αλλαγή
προσανατολισμού του Πανεπιστημίου προς την κατεύθυνση παροχής επαγγελματικής
εκπαίδευσης και άμεσης σύνδεσής του με τις βραχυχρόνιες ανάγκες της αγοράς
εργασίας.

Η παρατήρηση αυτή σημαίνει την υποβάθμιση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης με
την εγκαθίδρυση της σχέσης «Πανεπιστήμιο – Αγορά». Αντίθετα, θεωρούμε ότι η
πανεπιστημιακή κοινότητα μπορεί και έχει ακαδημαϊκό και κοινωνικό καθήκον να
αξιοποιήσει τις εξελίξεις της τεχνολογίας, της παραγωγής και της αγοράς
εργασίας, με την ανάπτυξη των αναγκαίων προϋποθέσεων ενδυνάμωσης της σχέσης
«Πανεπιστήμιο – Οικονομία – Κοινωνία».

Μια τέτοια στρατηγική για το Πανεπιστήμιο σημαίνει: α) αλλαγή στην
πανεπιστημιακή συγκρότηση στην Ελλάδα (Κεντρικά ΑΕΙ, Περιφερειακά ΑΕΙ σε
επίπεδο νομού, Παραρτήματα), β) αλλαγή στη συγκρότηση των Τμημάτων στο
εσωτερικό των ΑΕΙ. Έτσι από 80 Τμήματα το 1982, το 2000 λειτουργούν 250
Τμήματα στα ελληνικά Πανεπιστήμια, στην κατεύθυνση της κατάτμησης, χωρίς
σχεδιασμό και σύνδεση με τις μεσο-μακροπρόθεσμες ανάγκες της ελληνικής
οικονομίας, γ) αλλαγή στα προγράμματα σπουδών με στόχο την αναβάθμιση της
ποιότητας και της επιστημονικής καλλιέργειας σε θεωρητικό, μεθοδολογικό,
αναλυτικό και εφηρμοσμένο επίπεδο.

Από την άποψη αυτή αποδεικνύεται ότι η σύνδεση Πανεπιστημίου και Οικονομίας
στην Ελλάδα προϋποθέτει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός προτύπου
«Καποδίστρια» στα ΑΕΙ, με σοβαρή και στιβαρή ερευνητική εκπαιδευτική
(προπτυχιακού και μεταπτυχιακού επιπέδου) οργανωτική συγκρότηση και
χρηματοδοτική υποστήριξη για την παραγωγή γνώσης, μεθόδων και τεχνικών και όχι
για τη διαχείριση και την απλή μεταβίβασή τους. Επιπλέον, απαιτείται να
αποσαφηνισθεί ότι η καταπολέμηση της ανεργίας και η αποτελεσματικότητα της
σύνδεσης ανώτατης εκπαίδευσης και οικονομίας στη χώρα μας δεν μπορεί να
βασιστεί αποκλειστικά στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Συγκεκριμένα, στο μικροοικονομικό επίπεδο η εργασία δεν μπορεί για λόγους
συμβολής της στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας να περισφίγγεται από κλοιό
ευελιξιών εντός και εκτός της επιχείρησης.

Σε μακρο-οικονομικό επίπεδο η επιδίωξη δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας
προϋποθέτει μια στρατηγική ανάπτυξης με ενθάρρυνση των δημόσιων και ιδιωτικών
επενδύσεων για την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό των παραγωγικών τομέων
της οικονομίας, σε ένα υγιές οικονομικό περιβάλλον, με στόχο την αύξηση της
παραγωγής, την αύξηση της παραγωγικότητας, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας
για τη μείωση της ανεργίας και την επίτευξη της ισορροπίας ανάμεσα στην αύξηση
του εισοδήματος και της απασχόλησης από τη μείωση του χρόνου εργασίας. Όμως η
πολιτική αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται και από την αύξηση των δημοσίων δαπανών
για την απασχόληση και την καταπολέμηση της ανεργίας, δεδομένου ότι το επίπεδό
τους είναι χαμηλότερο από αυτό των άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.
3,37%, Ελλάδα 0,85% ΑΕΠ, 1997). Σε θεσμικό επίπεδο η επιδίωξη της δημιουργίας
νέων θέσεων εργασίας προϋποθέτει επανεξέταση και επαναπροσδιορισμό του ρόλου
των θεσμών και των φορέων σχεδιασμού, υλοποίησης, παρακολούθησης και
αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των δημόσιων πολιτικών απασχόλησης.

Η προαναφερόμενη στρατηγική προώθησης της απασχόλησης και καταπολέμησης της
ανεργίας σε μικρο-μακροοικονομικό και θεσμικό επίπεδο καθώς και σε επίπεδο
αύξησης των δημοσίων δαπανών για την απασχόληση είναι αναγκαία για την
προοπτική της ελληνικής οικονομίας εντός της ΟΝΕ, γιατί η ένταξη αυτή
απαιτείται να βασιστεί σε ένα υπόβαθρο δημόσιων πολιτικών, που να συνδυάζει
την ανάπτυξη με την απασχόληση και όχι με την εγκαθίδρυση ευέλικτων μορφών
απασχόλησης, προώθησης της σχέσης Πανεπιστημίου και αγοράς, κατάτμησης της
πανεπιστημιακής συγκρότησης και λειτουργίας καθώς και αλλαγής, με άμεσους ή
έμμεσους τρόπους, του δημόσιου χαρακτήρα του Πανεπιστημίου με την
ιδιωτικοποίηση της ανωτάτης εκπαίδευσης, προκειμένου αυτή να συνδεθεί
στενότερα και επαγγελματικά με την αγορά εργασίας και τις εξελίξεις που
συντελούνται σ’ αυτήν.

Ο καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Σάββας Ρομπόλης είναι επιστημονικός
διευθυντής ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ