Πυροπροστασία από το Διάστημα!

Βοήθεια από το Διάστημα θα έχουν οι πυροσβέστες της Μεσογείου στην προσπάθειά
τους για κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών. Δορυφορικά μάτια θα «χτενίζουν» τη
Μεσόγειο εντοπίζοντας περιοχές που καίγονται, λίγα μόλις λεπτά μετά την
εκδήλωση της πυρκαγιάς, και στη συνέχεια θα κατευθύνουν το έργο της
κατάσβεσης.

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Fuego» είναι το πρώτο δορυφορικό σύστημα που παρέχει
έγκαιρη ανίχνευση της έναρξης μίας δασικής πυρκαγιάς και παρακολούθηση της
εξέλιξής της, με τη χρήση 12 δορυφόρων χαμηλής τροχιάς. Για την υλοποίησή του
συνεργάζονται όλες οι χώρες της Μεσογείου και η Γερμανία. Από την Ελλάδα
συμμετέχει το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης από το
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού
Περιβάλλοντος).

Το σύστημα θα ξεκινήσει δοκιμαστική λειτουργία το 2004 και θα ολοκληρωθεί το
2005. Οι 12 δορυφόροι του θα παρακολουθούν ολόκληρο το 24ωρο τις ευρωπαϊκές
χώρες της Μεσογείου αρχικά, ενώ υπάρχει πρόβλεψη για την κάλυψη όλου του
πλανήτη. Το κέντρο ελέγχου θα βρίσκεται στην Ισπανία, ενώ σε κάθε χώρα θα
υπάρχουν σταθμοί λήψης των δεδομένων. Από ένα λεπτό έως 25 λεπτά μετά την
εκδήλωση της πυρκαγιάς, οι δορυφόροι στέλνουν το σήμα στον κοντινότερο σταθμό,
ειδοποιώντας αυτόματα την χώρα όπου ξέσπασε η φωτιά.

«Ο χρόνος ανίχνευσης της πυρκαγιάς σε μία περιοχή μεγαλύτερη των 20
τετραγωνικών μέτρων είναι 25 λεπτά το πολύ, αλλά μπορεί να μειωθεί αν
προστεθούν στο μέλλον περισσότεροι δορυφόροι», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής κ.
Μιχάλης Καρτέρης, υπεύθυνος του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και
Τηλεπισκόπησης στο ΑΠΘ. «Η απόσταση των δορυφόρων θα είναι 700 χιλιόμετρα από
την Γη και θα είναι έτσι διασκορπισμένοι ώστε να περνούν από κάθε περιοχή ανά
23-25 λεπτά».

Οι δορυφόροι, που κατασκευάζονται στην Ευρώπη, θα είναι εξοπλισμένοι με τρεις
κάμερες, κατάλληλες για την ανίχνευση των πυρκαγιών, την παροχή πληροφοριών
για την εξέλιξη της φωτιάς και την παροχή δεδομένων για την κατεύθυνση του
ανέμου και την παρουσία καπνού. Οι πληροφορίες που μπορεί να πάρει ο χρήστης
από το δορυφόρο, είναι η θέση της πυρκαγιάς, το μέγεθος και η ένταση, το
τοπωνύμιο της περιοχής, η δυνατότητα προσέγγισης, το είδος και η κατάσταση της
καύσιμης ύλης, οι κλίσεις του εδάφους στην περιοχή και η αρχική πορεία της
πυρκαγιάς, ο χάρτης της περιοχής και άλλα στοιχεία. Αυτά θα είναι συνδυασμός
των δορυφορικών δεδομένων, αλλά και μίας ενημερωμένης βάσης δεδομένων για κάθε
χώρα.

Όπως εξηγεί ο κ. Καρτέρης, όταν ο δορυφόρος εντοπίζει την πυρκαγιά στέλνει ένα
σήμα στην οθόνη του υπολογιστή στο κέντρο λήψης, αλλά και ένα ηχητικό σήμα,
που σημάνει συναγερμό. Όσο μεγαλύτερη η έκταση και ο βαθμός επικινδυνότητας
της πυρκαγιάς, τόσο δυνατότερο το σήμα. «Το σύστημα, βασιζόμενο και στη βάση
δεδομένων, θα μπορεί δίνει πληροφορίες για τις συντεταγμένες, το είδος της
έκτασης που καίγεται, το τι μπορεί να καεί στη συνέχεια, αν η περιοχή είναι
προσβάσιμη, την κατάσταση του οδικού δικτύου, αν υπάρχουν οικισμοί ή
μοναστήρια κοντά, πόσο κινδυνεύουν, τις μετεωρολογικές συνθήκες που
επικρατούν, την αξία της γης κ.λπ. Θα μπορεί επίσης να κάνει πρόβλεψη για την
πορεία της πυρκαγιάς και την επικινδυνότητά της».

Η κάθε χώρα πρέπει να ετοιμάσει τη δική της τράπεζα δεδομένων. Για να
χρησιμοποιήσει η Ελλάδα το σύστημα «Fuego» στην πράξη, πρέπει να υπογράψει την
σχετική σύμβαση με την εταιρεία διαχείρισης του δορυφόρου και να πληρώνει 0,7
ευρώ (περίπου 300 δρχ.) για κάθε 10 στρέμματα περιοχής που επιθυμεί να
επιτηρείται. «Η Πυροσβεστική έχει ήδη δείξει μεγάλο ενδιαφέρον. Θα πρέπει όμως
σύντομα να υπογραφεί η συμμετοχή μας στο σύστημα για να δημιουργηθεί η
απαραίτητη βάση δεδομένων», επισημαίνει ο κ. Καρτέρης.

Η συνολική περιοχή εφαρμογής του συστήματος στη Νότια Ευρώπη φτάνει τα 560
εκατομμύρια στρέμματα. Αργότερα σχεδιάζεται η επέκταση της εφαρμογής του
«Fuego» στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη δημιουργία εκεί ενός κέντρου ελέγχου.
Το σύστημα χρηματοδοτείται από τα ευρωπαϊκά προγράμματα και υποστηρίζεται από
την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία.

Μπορεί το «Fuego» να έχει σχεδιαστεί για την υποστήριξη στην καταπολέμηση
πυρκαγιών, υπάρχουν όμως και αρκετές ακόμα εφαρμογές, όπου μπορεί να προσφέρει
πολύτιμες υπηρεσίες. «Η παροχή ενός δείκτη επικινδυνότητας πυρκαγιάς για
ολόκληρη την περιοχή επίβλεψης, με σκοπό τη σωστή κατανομή των δυνάμεων
επέμβασης. Η παρακολούθηση ηφαιστειακής δραστηριότητας σε περιόδους
ενεργοποίησης των ηφαιστείων. Η καταγραφή των καμένων εκτάσεων σε μεγάλη
κλίμακα. Ο εντοπισμός θαλάσσιας ρύπανσης και η παρακολούθηση της εξέλιξής της.
Η ανίχνευση θερμοκρασιών επικίνδυνων για μεγάλες καλλιεργούμενες εκτάσεις
(π.χ. παγετός) – έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον οι Ελληνικές Γεωργικές Ασφάλειες.
Ο εντοπισμός θερμοκρασιακών διαφορών στις μεγάλες πόλεις κ.λπ.».