Ο Μπερνς ήρθε μαζί με τις πιέσεις…

Όταν τον Μάρτιο του 1998 ο άρτι αφιχθείς τότε Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα
Νίκολας Μπερνς ασκούσε έντονη κριτική στην ελληνική κυβέρνηση για τις φτωχές
επιδόσεις της στον τομέα της τρομοκρατίας, οι περισσότεροι εκτίμησαν ότι
επρόκειτο για ένα αμερικανικό πυροτέχνημα ­ μια δήλωση που έγινε από κεκτημένη
ταχύτητα λόγω της προηγούμενης ιδιότητας του κ. Μπερνς ως εκπροσώπου του Στέιτ
Ντιπάρτμεντ.

Ο Μπερνς, με την κόρη του, και αρκετά μπαλόνια, την ημέρα της άφιξής του στην Ελλάδα. Από τότε άρχισαν να… σκάνε οι κατηγορίες κατά της Ελλάδας για το θέμα της τρομοκρατίας

Ελάχιστοι ήταν αυτοί που μπόρεσαν να διαγνώσουν αμέσως ότι το θέμα της
τρομοκρατίας άνοιγε… πεδίον δόξης λαμπρόν για τον νέο φιλόδοξο Αμερικανό
πρέσβη. Και κανείς δεν φανταζόταν ότι έπειτα από δυόμισι χρόνια στενής
συνεργασίας Αθήνας – Ουάσιγκτον σε όλους τους τομείς το θέμα της τρομοκρατίας
θα ήταν το υπ’ αριθμόν ένα στην ατζέντα των δύο χωρών. Πόσο μάλλον, όταν στη
διάρκεια των δυόμισι αυτών ετών οι σοβαρές τρομοκρατικές επιθέσεις κατά
αμερικανικών στόχων στην Ελλάδα ήταν οι λιγότερες της τελευταίας 25ετίας!

Ο κατάλογος της Ολμπράιτ

Στην πρώτη εκείνη επικριτική παρέμβαση του Ν. Μπερνς για θέματα τρομοκρατίας,
ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δ. Ρέππας είχε απαντήσει κοφτά: «Ο Αμερικανός
πρέσβης να κρατάει τη γνώμη του για τον εαυτό του». Λίγους μήνες αργότερα, ο
νεαρός τότε υπουργός Εξωτερικών Γ. Παπανδρέου κατάλαβε από πρώτο χέρι ότι η
αμερικανική πλευρά όχι μόνο δεν κρατάει τη γνώμη της για τον εαυτό της, αλλά
θέλει πάση θυσία να την επιβάλει και στην Αθήνα. Άκουσε άναυδος την
Αμερικανίδα ομόλογό του Μαντλίν Ολμπράιτ να τον επιτιμά με αυστηρό ύφος για
την αδυναμία της Ελληνικής Αστυνομίας να εξαρθρώσει τη 17Ν, διαβάζοντας
μάλιστα βασανιστικά αργά μπροστά στις πολυμελείς αντιπροσωπείες των δύο χωρών
έναν ολόκληρο κατάλογο με τις επιθέσεις τής εν λόγω οργάνωσης.

Ήταν η εποχή που η ελληνική κυβέρνηση αισθανόταν ότι «χρωστούσε» στις ΗΠΑ και
ιδιαίτερα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη στήριξή του στο απίστευτο «φιάσκο» της
υπόθεσης Οτζαλάν. Της, με ελληνικές ευλογίες, φυγάδευσης στην Κένυα κάτω από
κωμικοτραγικές συνθήκες του ηγέτη του ΡΚΚ ­ διεθνούς τρομοκράτη για τους
Αμερικανούς και πολλούς Ευρωπαίους ­ και της σύλληψής του κάτω από περίεργες
συνθήκες από τις τουρκικές δυνάμεις ασφαλείας.

Ήταν η εποχή που η τουρκική πλευρά ζητούσε επιμόνως από την Ουάσιγκτον να
χαρακτηρίσει την Ελλάδα χώρα που υποθάλπει την τρομοκρατία, για να ακούει κάθε
μέρα την επίμονη άρνηση του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Και στην εποχή του πολέμου

Ήταν η εποχή που η αμερικανική κυβέρνηση πήρε την απόφαση να θέσει το θέμα της
τρομοκρατίας πρώτο σε προτεραιότητα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις… ώσπου
άρχισαν οι βομβαρδισμοί του Κοσσυφοπεδίου.

Πρώτο μέλημα της αμερικανικής πλευράς ήταν πλέον να κρατήσει αρραγή την ομάδα
χωρών του ΝΑΤΟ σε ένα κοινό μέτωπο κατά του καθεστώτος Μιλόσεβιτς.

Πρώτο μέλημα της Αθήνας ήταν να συμβιβάσει ­ ή μάλλον να δείξει ότι συμβιβάζει
­ τα συμφέροντά της στα Βαλκάνια με τα συμφέροντά της στο ΝΑΤΟ και στην
Ευρώπη. Να ψηφίζει δηλαδή μαζί με τις υπόλοιπες χώρες του ΝΑΤΟ για τη συνέχιση
των βομβαρδισμών και δημοσίως να ζητά την παύση τους!

Το θέμα της τρομοκρατίας, όμως, ακόμη και σε εκείνες τις «πολεμικού χαρακτήρα»
συναντήσεις Αμερικανών και Ελλήνων αξιωματούχων ήταν ψηλά στην ατζέντα.
Ιδιαίτερα μάλιστα μετά την απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να εκδώσει τον
Απρίλιο του 1999 άτυπη ταξιδιωτική οδηγία κατά της Ελλάδας με αφορμή της
αντιαμερικανικές διαδηλώσεις στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Παρά το κακό κλίμα
που δημιουργούσε η μονομερής αυτή αμερικανική ενέργεια, λίγες μέρες αργότερα,
στο αποκορύφωμα των ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών στο Κοσσυφοπέδιο, Παπανδρέου και
Ολμπράιτ έφτασαν να υπογράψουν συμφωνία δικαστικής συνδρομής, που όπως δήλωσε
η Αμερικανίδα υπουργός «θα βοηθήσει, όταν υλοποιηθεί, στην καταπολέμηση του
φαινομένου της τρομοκρατίας στην Ελλάδα».

Η μη υπογραφή συμφωνίας

… Πλησίαζε η μέρα του ταξιδιού Κλίντον στην Ελλάδα, και το μόνο απτό
αποτέλεσμα που φαινόταν πιθανό από την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου ήταν η
υπογραφή συμφωνίας αστυνομικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Υπογραφή που
θα περνούσε το μήνυμα αφενός ότι η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύεται πολιτικά στο
ανώτατο επίπεδο για την πάταξη της τρομοκρατίας, αφετέρου θα έδειχνε ότι οι
πιέσεις που ασκούσε τον τελευταίο καιρό για το θέμα αυτό η Ουάσιγκτον έπιασαν
τελικά τόπο. Και οι δύο αυτοί λόγοι έσπρωξαν την ελληνική κυβέρνηση να πει
«όχι» στην υπογραφή της συμφωνίας κατά τη διάρκεια της επίσκεψης.

Άρνηση που έσπρωξε με τη σειρά της την αμερικανική πλευρά να χρησιμοποιήσει τα
«μεγάλα μέσα». Εννέα μέρες πριν από την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου, η
εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ» δημοσίευσε ρεπορτάζ στο οποίο, λίγο-πολύ, η
ελληνική κυβέρνηση κατηγορείτο από ανώνυμους Αμερικανούς αξιωματούχους ότι δεν
θέλει να εξαρθρώσει τη 17Ν λόγω ενδεχόμενων δεσμών της οργάνωσης με στελέχη
του ΠΑΣΟΚ!

Το δημοσίευμα δυναμίτιζε τόσο τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις σε μία περίοδο
όξυνσης ­ λόγω των πρόσφατων βομβαρδισμών στο Κοσσυφοπέδιο ­ όσο και την
επίσκεψη Κλίντον κατά της οποίας είχαν ήδη ταχθεί κάποια από τα μικρότερα
κόμματα της αντιπολίτευσης.

Τέτοια ήταν η αδυναμία συνεννόησης ανάμεσα στις δύο πλευρές πάνω στα πρακτικά
ζητήματα της επίσκεψης, ώστε το ταξίδι Κλίντον στην Αθήνα κινδύνευσε να
αναβληθεί για να γίνει τελικά ταξίδι-αστραπή σε νέες ημερομηνίες.

Η ευφορία που δημιούργησαν στην Αθήνα το mea culpa του κ. Κλίντον για την
υποστήριξη της χούντας από τις αμερικανικές κυβερνήσεις, η ελληνοτουρκική
προσέγγιση μετά τους σεισμούς και οι προοπτικές εξεύρεσης μιας «χρυσής τομής»
μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας στο Ελσίνκι, έβαλε και πάλι το θέμα της
τρομοκρατίας στην Ελλάδα σε δεύτερο πλάνο.

Οι δύο εκθέσεις

Ώσπου δύο απανωτές εκθέσεις της αμερικανικής γραφειοκρατίας ­ η μία του Στέιτ
Ντιπάρτμεντ και η άλλη μιας ομάδας ειδικών που συγκροτήθηκε από το Κογκρέσο ­
έδειξαν σε όλο της το μεγαλείο και για πρώτη ιδίως φορά τόσο ξεκάθαρα τη
διαφορά αντίληψης που υπάρχει μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον όσον αφορά τη
σοβαρότητα του φαινομένου της τρομοκρατίας στην Ελλάδα.

Για την Ουάσιγκτον και την αμερικανική κοινωνία γενικότερα, στην οποία ο νόμος
αποτελεί τη βάση της ύπαρξης του κράτους, θεωρείται αδιανόητη οποιαδήποτε
ανοχή τρομοκρατικών φαινομένων, ακόμη κι αν για την πάταξή τους απαιτείται η
λήψη μέτρων τα οποία πλήττουν βάναυσα τις προσωπικές ελευθερίες κάθε πολίτη.

Για την Αθήνα το κόστος των απαραίτητων ­ σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά ­
μέτρων για την πάταξη της τρομοκρατίας φαίνεται προς το παρόν να υπερκαλύπτει
το κέρδος της εξάρθρωσης των βασικών τρομοκρατικών πυρήνων στην Ελλάδα. Η
διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 είναι βέβαιο, πάντως, ότι θα
επηρεάσει σοβαρά αυτή την εξίσωση.