Ανεργία και ΔΕΚΟ στο επίκεντρο

Μετατόπιση του ενδιαφέροντος από τα μακροοικονομικά μεγέθη στην πραγματική
οικονομία θα σηματοδοτήσει για την Ελλάδα η απόφαση για την ένταξή της στη
ζώνη του ευρώ, που αναμένεται στις 19-20 Ιουνίου, στη Σύνοδο Κορυφής της
πορτογαλικής προεδρίας. Σύμφωνα, μάλιστα, με τον κ. Γ. Στουρνάρα, πρόεδρο του
Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, το μείζον θέμα, το οποίο θα χρειασθεί
μεγάλη προσοχή τα επόμενα χρόνια, θα είναι αυτό της ανεργίας.

Η μείωση της σημασίας των μακροοικονομικών μεγεθών είναι αυτονόητη από τη
στιγμή που η ονομαστική σύγκλιση έχει ήδη επιτευχθεί: το έλλειμμα έχει μειωθεί
δραστικά, το χρέος ακολουθεί σταθερή καθοδική πορεία, τα επιτόκια έχουν
προσεγγίσει τα ευρωπαϊκά και ο πληθωρισμός κινείται σταθερά σε επίπεδα που δεν
δικαιολογούν ανησυχίες. Από τους δείκτες αυτούς, το χρέος είναι εκείνο που
χρειάζεται περισσότερη προσοχή γιατί εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά
επίπεδα, άνω του 100% του ΑΕΠ και θα αργήσει να φθάσει το 60% του ΑΕΠ, σύμφωνα
με το στόχο της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

Απελευθέρωση αγορών

Όσο για τον πληθωρισμό, ο έλεγχός του παραπέμπει επίσης στην πραγματική
οικονομία. Με την ομαλή εξέλιξη του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και την
απελευθέρωση των αγορών, δηλαδή με τη δημιουργία συνθηκών ευνοϊκών για την
απρόσκοπτη λειτουργία του ανταγωνισμού, ο πληθωρισμός δύσκολα θα αναδειχθεί σε
μείζον πρόβλημα.

Μάλιστα, ο κ. Στουρνάρας, που συμμετείχε με πρωταγωνιστικό ρόλο στη μάχη για
την τιθάσευση του πληθωρισμού, του τελευταίου κριτηρίου, που είχε μείνει σε
εκκρεμότητα, θεωρεί ότι δόθηκε υπερβολική σημασία στο θέμα. «Η
διατηρησιμότητα», λέει, «δεν αποτελεί πρόβλημα. Πρόκειται για ένα θέμα που
εισήγαγε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, λειτουργώντας με δογματισμό. Εμείς
έχουμε προοπτικές να ελέγξουμε τον δείκτη του πληθωρισμού, μέσω της τόνωσης
της προσφοράς».

Στην πραγματικότητα, βεβαίως, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά και η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν υποστηρίζουν κάτι διαφορετικό από την ανάγκη τόνωσης
της προσφοράς. Η διαφορά είναι ότι η ΕΚΤ διακρίνει τον κίνδυνο να ξεφύγει ο
δείκτης, κάτι που ο κ. Στουρνάρας αναφέρει ότι δεν ισχύει.

Η ενίσχυση της προσφοράς θα γίνει μέσω της απελευθέρωσης των αγορών που
εισηγούνται τα κοινοτικά όργανα. Για παράδειγμα, αν αυξηθούν οι εταιρείες που
εκτελούν δρομολόγια στην ακτοπλοΐα, θα πέσουν οι ναύλοι και έτσι θα μειωθούν
και οι τιμές των τροφίμων που μεταφέρονται με πλοία στα διάφορα σημεία της
Ελλάδος.

Οι προοπτικές για τέτοιες απελευθερώσεις είναι τόσο μεγάλες στην περίπτωση της
Ελλάδας, που μπορούν να αντισταθμίσουν οποιαδήποτε ενίσχυση της ζήτησης και να
αποτρέψουν έτσι πληθωριστικές πιέσεις, σύμφωνα με την εκτίμηση του κ.
Στουρνάρα. Αντίθετα, τα κοινοτικά όργανα, αλλά και διεθνείς οργανισμοί, έχουν
εκφράσει ανησυχίες για την ενίσχυση της ζήτησης στην Ελλάδα, η οποία
αναμένεται έντονη για δύο λόγους:

1. Λόγω της μείωσης των επιτοκίων, που θα διευκολύνει τον δανεισμό των
νοικοκυριών και άρα την αύξηση της ζήτησης, και

2. Λόγω των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης, χάρη στο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, οι
οποίοι ενισχύουν τα εισοδήματα. Όποια εκτίμηση και αν έχει κανείς, το σίγουρο
είναι πως οι πρωτοβουλίες που αφορούν απελευθερώσεις αγορών και επαγγελμάτων,
καθώς και οι ιδιωτικοποιήσεις, θα έχουν σημαντική θέση στο σκηνικό της
οικονομικής πολιτικής, μετά την ένταξη στην ΟΝΕ.

Η ανεργία

Ο μοναδικός δείκτης που προκάλεσε ανησυχία πρόσφατα στην κυβέρνηση είναι αυτός
που αφορά την ανεργία. Το ποσοστό των ανέργων «σκαρφάλωσε» στο πρωτοφανές για
την Ελλάδα 11,8% του εργατικού δυναμικού, ποσοστό που δεν είχαν προβλέψει ούτε
και οι πλέον απαισιόδοξοι, όπως ο ΟΟΣΑ, ο οποίος είχε επισημάνει το πρόβλημα
από καιρό. Κατά τον κ. Στουρνάρα, το πρόβλημα είναι πράγματι πολύ σοβαρό, και
μάλιστα αναμένεται να διατηρήσει τη σοβαρότητά του, τρία-τέσσερα χρόνια ακόμη.
Η εκτίναξη του δείκτη δεν είναι, δηλαδή, περιστασιακή.

Σύμφωνα με την ερμηνεία που δίνει ο ίδιος, η αύξηση της ανεργίας οφείλεται
στην αύξηση της προσφοράς εργασίας, λόγω της εισόδου των ξένων εργαζομένων
στην χώρα μας, της μετατόπισης του αγροτικού πληθυσμού στα αστικά κέντρα, αλλά
και της όλο και μεγαλύτερης συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας.

«Είναι θέμα προσφοράς και όχι ζήτησης» διευκρινίζει. «Η ζήτηση για εργασία
αυξάνεται, αλλά η προσφορά αυξάνεται με υψηλότερους ρυθμούς».

Αυτός είναι και ο λόγος που ο ίδιος θεωρεί ότι το πρόβλημα δεν θα
αντιμετωπισθεί εύκολα και γρήγορα. Η αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης θα βοηθήσει,
αλλά ίσως δεν είναι αρκετή. Το ίδιο ισχύει και για τη βελτίωση της
ανταγωνιστικότητας. Μπορεί να βοηθήσει, αλλά και πάλι ίσως αποδειχθεί
ανεπαρκής. Άλλωστε, το πρόβλημα δεν το δημιούργησε η έλλειψη
ανταγωνιστικότητας, εξηγεί, η οποία βελτιώνεται, αφού τα ελληνικά προϊόντα
διατηρούν τη θέση τους, τόσο στην ελληνική αγορά όσο και στο εξωτερικό. Όπως
και αν έχει το θέμα, ο κ. Στουρνάρας πιστεύει ότι τα εργαλεία για την
αντιμετώπιση της ανεργίας είναι αυτά που θα επικρατήσουν στο τοπίο της
οικονομικής πολιτικής μετά την ένταξη στην ΟΝΕ. Ο ίδιος θεωρεί ότι ιδιαίτερο
ενδιαφέρον παρουσιάζουν σε αυτό το πλαίσιο ο τουρισμός, και ιδίως ο
αγροτοτουρισμός, η εκπαίδευση και κατάρτιση και τα μεγάλα έργα, που θα
χρηματοδοτηθούν από το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.

Η τεχνολογία

Στο νέο τοπίο της οικονομικής πολιτικής, σημαντικό ρόλο θα χρειασθεί να
παίξει, εξάλλου, η νέα τεχνολογία, και ειδικά η διάδοση του Internet. Οι
σχετικές πρωτοβουλίες, σημαντικές για όλη την Ευρώπη, η οποία αφιέρωσε ειδική
Σύνοδο Κορυφής, τον Μάρτιο στη Λισαβώνα, για το εν λόγω θεμα, είναι επείγουσες
για την Ελλάδα, που βρίσκεται απελπιστικά πίσω στο θέμα αυτό. Το ευτύχημα
είναι ότι δεν της λείπουν οι σχετικοί πόροι.

Τέλος, μια ειδική θέση στον σχεδιασμό της μελλοντικής οικονομικής πολιτικής θα
χρειασθεί να καταλάβει και ο τομέας της γεωργίας, ο οποίος έχει ήδη πληρώσει
βαρύ τίμημα, εξαιτίας της αδυναμίας του να παρακολουθήσει τις εξελίξεις.
Εξελίξεις, οι οποίες οδηγούν αναμφίβολα σε περαιτέρω συρρίκνωσή του.