30 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΖΑΝΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ: Το 1954

ΑΓΑΠΑΩ: Τη ζωή.

ΕΛΠΙΖΩ: Γενικώς.

ΔΙΑΒΑΖΩ: Αρκετά.

ΑΚΟΥΩ: Κυρίως τζαζ.

ΟΝΕΙΡΕΥΟΜΑΙ: Οπωσδήποτε.

Ο εγγονός της Πηνελόπης Δέλτα πιστεύει ότι επιβάλλεται το διαζύγιο στις
σχέσεις Εκκλησίας – Πολιτείας, ακόμα και αν χρειαστεί αυτό να εκδοθεί με άγρια
αντιδικία, ενώ δεν αποκαλύπτει τα όνειρά του «γιατί μια μέρα κρύα μπορεί οι
φροϋδιστές να ‘ρθούν στην εξουσία…».

ΕΡ.: Πόσο βαριά είναι τελικά η κληρονομιά ενός μεγάλου ονόματος όπως αυτό της
γιαγιάς σας και του πατέρα σας;

ΑΠ.: Το βάρος υπάρχει μόνο όταν κάποιος βλέπει άκριτα και με μια τάση
αγιοποίησης τους προγόνους του.

ΕΡ.: Ποιες σελίδες από το «Ημερολόγιο φυλακής» είναι για σας οι πιο
σημαντικές;

ΑΠ.: Ξεχωρίζω τη σύγκριση της ομαδικής διαβίωσης και δημιουργίας στις φυλακές
της Αίγινας με την ατομικοποιημένη διαβίωση των φυλακών Κορυδαλλού.

ΕΡ.: Πόσο σας είχε επηρεάσει το γεγονός ότι μεγαλώνατε με τον πατέρα σας να
βρίσκεται στη φυλακή;

ΑΠ.: Ο καθένας επηρεάζεται από τέτοιες καταστάσεις. Άλλα παιδιά μεγάλωσαν
(μετά τον Εμφύλιο) με πολύ μεγαλύτερη απουσία των γονιών τους και κάτω από
χειρότερες συνθήκες.

ΕΡ.: Γιατί ένας νέος σήμερα να διαβάσει το ημερολόγιο ενός ανθρώπου που ήταν
κλεισμένος στη φυλακή στη διάρκεια της δικτατορίας;

ΑΠ.: Κάπου πρέπει να θυμόμαστε και τις σκοτεινές περιόδους της Ιστορίας μας.

ΕΡ.: Πόσο σημαντική υπήρξε, κατά την προσωπική σας γνώμη, η μετάφραση του
βιβλίου του Προυστ «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» από τον πατέρα σας;

ΑΠ.: Ήταν ένας τρόπος επιβίωσης στον χώρο της φυλακής για τον Παύλο Ζάννα. Από
την άλλη, ένα τόσο σημαντικό κείμενο έπρεπε να μεταφραστεί κάποτε και για το
ελληνικό κοινό.

ΕΡ.: Αναζητάτε εσείς τον χαμένο χρόνο;

ΑΠ.: Φυσικά. Όπως όλοι μας.

ΕΡ.: Κρατάτε ημερολόγιο;

ΑΠ.: Ναι.

ΕΡ.: Γιατί;

ΑΠ.: Για να μπορώ να θυμάμαι καλύτερα.

ΕΡ.: Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Είναι σήμερα όπως το οραματίστηκε ο πατέρας σας;

ΑΠ.: Βαδίζει στα χνάρια που οραματίστηκε ο Ζάννας και παράλληλα έχει βρει τον
δρόμο του με βάση τις νεώτερες εξελίξεις.

ΕΡ.: Πόσο δύσκολη είναι η επιμέλεια της έκδοσης ενός Αρχείου όπως αυτό της
Πηνελόπης Δέλτα;

ΑΠ.: Ένα Αρχείο έχει πάντα τις δυσκολίες του. Το βασικό για τον επιμελητή
είναι να καταλάβει την ιστορική περίοδο, να μπει στο πετσί του συγγραφέα και
παράλληλα να έχει την κριτική απόσταση για να το παρουσιάσει.

ΕΡ.: Ο έρωτας της Πηνελόπης Δέλτα με τον Ίωνα Δραγούμη με μια λέξη;

ΑΠ.: Ανολοκλήρωτος.

ΕΡ.: Δύο χιλιάδες χειρόγραφες σελίδες χρειάστηκε η Π. Δέλτα για να περιγραφεί
αυτή η σχέση. Μπορεί το πάθος να χωρέσει στο χαρτί;

ΑΠ.: Όταν αυτό μένει ανολοκλήρωτο…

ΕΡ.: Σήμερα υπάρχουν τέτοιοι έρωτες, τόσο μεγάλοι;

ΑΠ.: Οπωσδήποτε. Προσοχή όμως μην τους μάθουν τα κανάλια.

ΕΡ.: Εσείς θα ντυνόσασταν στα μαύρα ισόβια για μια μεγάλη αγάπη όπως έκανε η
Πηνελόπη Δέλτα;

ΑΠ.: Άλλες εποχές, άλλα ήθη…

ΕΡ.: Πόσο βαριά αισθάνεστε την ευθύνη της έκδοσης του Αρχείου;

ΑΠ.: Δεν αισθάνομαι βαριά ευθύνη. Απλά κάνω τη δουλειά μου.

ΕΡ.: «Σιωπή» γράφει η ταφόπετρα της Πηνελόπης Δέλτα. Της ταιριάζει αυτή η λέξη
μετά θάνατον;

ΑΠ.: Τα γραπτά που μας άφησε η Δέλτα και ο τρόπος που τα είχε διατηρήσει δεν
σημαίνει ότι η λέξη «σιωπή» αναφερόταν σε αυτό ακριβώς το θέμα.

ΕΡ.: Οι Έλληνες διαβάζουν σήμερα βιβλία;

ΑΠ.: Λίγο και γενικά βιβλία του συρμού, επηρεασμένοι από την τηλεόραση.

ΕΡ.: «Τα Μυστικά του βάλτου», «Ο Τρελλαντώνης», «Ο Μάγκας» διαβάζονται από
μικρά παιδιά ακόμα και σήμερα. Στις μέρες μας θα μπορούσαν να γραφτούν βιβλία
διαχρονικά, χωρίς ημερομηνία λήξεως;

ΑΠ.: Γιατί όχι. Τα βιβλία αυτά όμως δεν έχουν καταφέρει να περάσουν σε ένα
ξενόγλωσσο κοινό μέσα από μεταφράσεις.

ΕΡ.: Είναι τα πρωτα βιβλία σε μια παιδική βιβλιοθήκη. Πιστεύετε για πόσο
καιρό;

ΑΠ.: Μέχρι να γραφτούν καλύτερα.

ΕΡ.: Δέλτα και Βενιζέλος είχαν στενή πολιτική σχέση. Εσείς τι σχέση έχετε με
την πολιτική;

ΑΠ.: Θεωρώ τον εαυτό μου πολιτικοποιημένο. Για τον λόγο αυτό αρνούμαι να μπω
στο απολίτικο σταρ-σύστεμ της πολιτικής.

ΕΡ.: Ποια πιστεύετε ότι ήταν η κορυφαία στιγμή της Πηνελόπης Δέλτα στη ζωή
της;

ΑΠ.: Στην προσωπική ζωή το τέλος της πλατωνικής της σχέσης με τον Ίωνα
Δραγούμη. Στο κοινωνικό επίπεδο η συγγραφή της «Ζωής του Χριστού», αν και η
ίδια δεν ήταν θρήσκα.

ΕΡ.: Η Παιδεία σήμερα σε ποια κατάσταση βρίσκεται με μία λέξη;

ΑΠ.: Το χάλι μας το μαύρο. Ιδίως όταν σκεφτεί κανείς ότι η διαταγή του γνήσιου
σοσιαλιστή Κοντογιαννόπουλου την εποχή της υπουργίας του (θυμάται κανείς τον
Τεμπονέρα) επιτρέπει στις παραεκκλησιαστικές οργανώσεις να διακινούν ελεύθερα
τα έντυπά τους μέσα στα σχολεία.