Αυτοί είναι οι 42 φορολογικοί παράδεισοι

Δεν χαρακτηρίζονται παράδεισοι μόνο για την ομορφιά τους, αλλά και για την ελάχιστη φορολογία που επιβάλλουν στα κεφάλαια που φιλοξενούν ή «ξεπλένουν»

Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, η διεθνής κοινότητα ενέτεινε τις
προσπάθειές της για να ελέγξει πιο αποτελεσματικά τους φορολογικούς
παραδείσους. Αυτοί οι χρηματοπιστωτικοί παράδεισοι, που αλλιώς ονομάζονται και
offshore, έχουν σχεδόν μηδενική φορολογία, το τραπεζικό τους απόρρητο είναι
απόλυτο, προστατεύουν την ανωνυμία των μετόχων των εταιρειών που εδρεύουν σε
αυτούς, ενώ η νομική και οικονομική συνεργασία τους με τον υπόλοιπο κόσμο
είναι μειωμένη, αν όχι ανύπαρκτη.

Τεράστια πόσα συρρέουν σε αυτά τα κρατίδια και πριγκιπάτα. Σύμφωνα με πρόσφατη
μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα ποσά που είναι επενδεδυμένα σε
offshore επιχειρήσεις ανέρχονται στο αστρονομικό ποσό των πέντε
τρισεκατομμυρίων δολαρίων (δηλαδή περίπου 5,3 τρισεκατομμύρια ευρώ). Οι
πληροφορίες για αυτές τις «μαύρες τρύπες» του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού
συστήματος είναι ελάχιστες. Ωστόσο, παίζουν σημαντικό μακροοικονομικό ρόλο,
κυρίως για τις αναπτυσσόμενες χώρες που δεν διαθέτουν ακόμη χρηματοπιστωτικές
αγορές. Πολλά, όμως, από αυτά τα κρατίδια χρησιμοποιούνται για ξέπλυμα
βρώμικου χρήματος ή αποτελούν πόλους έλξης κεφαλαίων που προέρχονται από
φοροδιαφυγή ή εμπόριο ναρκωτικών.

Η διεθνής κοινότητα στην προσπάθειά της να βελτιώσει τη διαφάνεια της ροής
κεφαλαίων στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και να καταπολεμήσει την
εξάπλωση των νομισματικών και χρηματοπιστωτικών κρίσεων, άρχισε τους
τελευταίους μήνες να καταγράφει τους φορολογικούς παραδείσους και τον τρόπο με
τον οποίο λειτουργούν.

Η βασική ιδέα πίσω από όλη αυτήν την προσπάθεια είναι κάποια στιγμή στο μέλλον
οι κανόνες σωστής και νόμιμης λειτουργίας του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού
συστήματος να εφαρμόζονται σε όλα τα μέρη του κόσμου, ακόμη και στους
φορολογικούς παράδεισους.

Το πρώτο αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας ήταν η ­ για πρώτη φορά ­ κατάταξη των
φορολογικών παραδείσων με βάση τον βαθμό ελέγχου των κεφαλαίων που συρρέουν σε
αυτούς. Η κατάταξη έγινε από το Φόρουμ Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, έναν
οργανισμό που δημιουργήθηκε στις αρχές του 1999 από τις χώρες της ομάδας των
επτά ισχυροτέρων οικονομικά κρατών (G7) και λειτουργεί σε συνεργασία με την
Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, που εδρεύει στη Βασιλεία της Ελβετίας.

Οι τρεις ομάδες

Ο κατάλογος, που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, περιλαμβάνει 42
χρηματοπιστωτικά «κέντρα», τα οποία κατατάσσονται με βάση τον βαθμό
συνεργασίας τους με αρχές προστασίας του παγκόσμιου τραπεζικού και γενικότερα
χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η πρώτη ομάδα, της οποίας ο βαθμός συνεργασίας
κρίνεται ικανοποιητικός, αποτελείται από το Χονγκ Κονγκ, το Λουξεμβούργο, τη
Σιγκαπούρη, την Ελβετία, την πρωτεύουσα της Ιρλανδίας Δουβλίνο και τις
αγγλο-νορμανδικές νήσους. Οι χώρες αυτές συνθέτουν, σύμφωνα με το Φόρουμ
Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, ένα «καλής ποιότητας» σύστημα νομοθεσίας που
διέπει τις ξένες επενδύσεις και τη φορολογία. Η δεύτερη ομάδα, η οποία
αποτελείται από την Ανδόρα, το Μπαχρέιν, τα Νησιά Μπαρμπάντος, τις Βερμούδες,
το Γιβραλτάρ, το Λούπμουαν της Μαλαισίας, το Μακάο, τη Μάλτα και το Μονακό,
διαθέτει νομοθεσία σχετικά με τη ροή κεφαλαίων και τη φορολογία, η οποία είναι
υποδεέστερη σε ποιότητα σε σχέση με τις χώρες της πρώτης ομάδας.

Οι χώρες της τρίτης ομάδας προσφέρουν περιορισμένες εγγυήσεις όσον αφορά τη
νομοθεσία και τον έλεγχο του χρηματοπιστωτικού τους συστήματος. Στην ομάδα
αυτή συναντώνται η Ανγκόλα, η Αντίγκουα και Μπαρμπιούντα, η Αρούμπα, οι
Μπαχάμες, η Μπελίζ, οι Νήσοι Κάιμαν, οι Νήσοι Κουκ, η Κόστα Ρίκα, η Κύπρος, ο
Λίβανος, το Λιχτενστάϊν, οι Νήσοι Μάρσαλ, η νήσος Μαυρίκιος, η νήσος Ναούρου,
οι Ολλανδικές Αντίλλες, η νήσος Νίου, ο Παναμάς, το Σεν Κιτ εντ Νέβι, η Σάντα
Λουτσία, το Σεν Βίνσεντ, η Σαμόα, οι Σεϋχέλλες, το Τουρκ εντ Καϊκ, οι Νήσοι
Βανουάτου και οι Παρθένοι Νήσοι.

Η προσέγγιση του Φόρουμ για την επίτευξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας
είναι αποκλειστικά μακροοικονομική και όχι αστυνομική. Δεν ενδιαφέρεται για
την προέλευση των κεφαλαίων που έχουν εισρεύσει στους φορολογικούς παραδείσους
ούτε θέτει ερωτήματα σχετικά με το θέμα του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος.
Ενδιαφέρεται μόνο για τους κινδύνους που αυτοί οι φορολογικοί παράδεισοι
δημιουργούν στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα. Αυτό που προσπαθεί να
αναλύσει το Φόρουμ είναι οι κίνδυνοι που δημιουργούνται στην ισορροπία του
παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος όταν αυτό αρχίζει να λειτουργεί «στα
άκρα».

Σύμφωνα με το Φόρουμ, η δραστηριότητα των «κέντρων offshore» δεν μπορεί από
μόνη της να θέσει σε κίνδυνο τη λειτουργία του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού
συστήματος. Ωστόσο, χώρες που δεν διαθέτουν επαρκές θεσμικό πλαίσιο διαφάνειας
των επενδύσεων δημιουργούν προβλήματα σε περιόδους κρίσεων.

Γνωρίζουμε ότι τα κέντρα οffshore έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στην ταχύτατη
εξάπλωση της ασιατικής κρίσης το 1997 και στην ταχύτατη μετάδοση της ρωσικής
κρίσης στη Λατινική Αμερική έναν χρόνο αργότερα. Θυμόμαστε, επίσης, τις
μεγάλες ζημίες που υπέστησαν οι καταθέτες της τράπεζας BCCI, η οποία
χρεοκόπησε το 1992. Τα μυστικά δίκτυα αυτής της τράπεζας έκαναν τον γύρο του
κόσμου στους φορολογικούς παραδείσους και αποτελούσαν υποδείγματα απάτης.

Τη δημοσιοποίηση της έκθεσης που συνέταξε το Φόρουμ μπορεί να ακολουθήσει μια
Μαύρη Βίβλος, η οποία αυτήν τη φορά θα περιλαμβάνει τις χώρες που δεν
επιθυμούν να συνεργαστούν στον αγώνα ενάντια στο ξέπλυμα του βρώμικου
χρήματος. Αυτός ο νέος κατάλογος αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα από τον
Οργανισμό Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Δράσης, ο οποίος ιδρύθηκε το 1989 από την
ομάδα της G7 και σήμερα περιλαμβάνει 26 χώρες.

Η Γαλλία στηρίζει αυτήν την πρωτοβουλία ενάντια στους φορολογικούς παραδείσους
που ευνοούν το ξέπλυμα μαύρου χρήματος και γενικότερα την υποδοχή κεφαλαίων,
τα οποία προέρχονται από εμπόριο ναρκωτικών και άλλες παράνομες
δραστηριότητες. «Οι γαλλικές προσπάθειες αποδίδουν σταδιακά καρπούς προς την
κατεύθυνση της δημιουργίας ενός διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος
περισσότερο διαφανούς και τελικά περισσότερου αποτελεσματικού και δίκαιου»,
δήλωσε πρόσφατα ο υπουργός Οικονομικών και Εθνικής Οικονομίας της Γαλλίας κ.
Λοράν Φαμπιούς.

Η Γαλλία επιθυμεί να κάνει τον αγώνα ενάντια στους φορολογικούς παραδείσους
και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος προτεραιότητα της προεδρίας της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, που ξεκινά την 1η Ιουλίου. Η γαλλική κυβέρνηση προγραμματίζει τον
Οκτώβριο την πραγματοποίηση ενός συνεδρίου για το θέμα στο οποίο θα μετέχουν
οι υπουργοί Οικονομικών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών των δεκαπέντε χωρών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Γαλλία έχει ήδη προτείνει την επιβολή κυρώσεων στους λιγότερο συνεργάσιμους
φορολογικούς παραδείσους που φθάνουν ακόμη και στην πλήρη απαγόρευση
πραγματοποίησης χρηματοπιστωτικών συναλλαγών με ορισμένες offshore χώρες.