Τουρκικές «ντρίπλες» αλλά και νέος διάλογος για το Αιγαίο

Πρωτοβουλίες για μια ευρύτερη ­ και κατά το δυνατόν μόνιμη ­ επίλυση των
ζητημάτων του Αιγαίου μελετά η Αθήνα, η οποία εκτιμά ότι το κλίμα ύφεσης στα
Ελληνοτουρκικά δεν πρέπει να χάσει τη δυναμική του. Την ίδια στιγμή η ελληνική
πλευρά δεν δίδει ιδιαίτερη σημασία σε «ντρίπλες» που επιχειρούνται από πλευράς
Άγκυρας ­ όπως η «πρόταση» συμβούλου του Μπουλέντ Ετζεβίτ περί διάλυσης της
στρατιάς του Αιγαίου. Όπως και να έχει, τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης θα
συζητηθούν και στη συνάντηση Παπανδρέου – Τζεμ, στη Φλωρεντία, στο περιθώριο
της συνόδου του ΝΑΤΟ, όπως ανέφερε ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών.

Ο ανταποκριτής των «ΝΕΩΝ» στις Βρυξέλλες, Γιώργος Κουβαράς, μεταδίδει πως ο κ.
Παπανδρέου άφησε να εννοηθεί ότι δεν αποκλείεται με τον Τούρκο ομόλογό του να
ανακοινώσουν έναν νέο γύρο συνομιλιών, υπό την αιγίδα του γενικού γραμματέα
της Συμμαχίας, κ. Ρόμπερτσον. Επιβεβαίωσε ακόμη ο κ. Παπανδρέου ότι βάση για
τον νέο γύρο των συζητήσεων θα είναι το μνημόνιο Παπούλια – Γιλμάζ, το οποίο
όμως «θα μπορεί να διευρυνθεί με νέα θέματα».

Στην Αθήνα, αρμόδιες διπλωματικές πηγές προειδοποιούσαν ότι τα ΜΟΕ αποτελούν
απλώς μια μεθοδολογία για την αποφυγή εντάσεων ­ και δεν πρέπει ούτε να
υπερτιμώνται ούτε να υποτιμώνται. Και εκτιμούσαν ότι και φέτος Αθήνα και
Άγκυρα θα ανακοινώσουν, όπως πέρυσι, το δίμηνο καλοκαιρινό μορατόριουμ στο
Αιγαίο. Στη Φλωρεντία ο κ. Παπανδρέου πρόκειται ­ την Πέμπτη ­ να συναντηθεί
και με τη Μαντλίν Ολμπράιτ, με επίσημο θέμα συζήτησης το Γιουγκοσλαβικό.

Ωστόσο, η συνάντηση αυτή πραγματοποιείται σε μια φάση όπου, όπως έλεγαν
αμερικανικές διπλωματικές πηγές, η Ουάσιγκτον έχει εγκαταλείψει τη θέση της
πως το Κυπριακό μπορεί να παρουσιάσει θετικά δείγματα ­ κι έχει επιστρέψει
στην προηγούμενη θέση της, ότι τα Ελληνοτουρκικά προσφέρονται για κινήσεις
πολύ περισσότερο.

Η αμερικανική πλευρά, άλλωστε, αντιμετωπίζει θετικά και την παρουσία του νέου
προέδρου κ. Σεζέρ στην Τουρκία, ο οποίος φέρεται αποφασισμένος να προωθήσει
τον «εξευρωπαϊσμό» της χώρας του, αρχής γενομένης από τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Στην κατ’ αρχήν απόφαση της ελληνικής πλευράς να προχωρήσει σε πρωτοβουλίες
για τα Ελληνοτουρκικά εντός του 2000 καθοριστικό ρόλο έχει παίξει το
«χρονοδιάγραμμα» που έχει θέσει το Ελσίνκι: σύμφωνα με αυτό, η Άγκυρα πρέπει
μέχρι το 2004 να έχει επιλύσει ­ ή να εξηγήσει πειστικά γιατί δεν το έχει
πράξει ­ τα εκκρεμή προβλήματά της με την Ελλάδα.

Ως εκ τούτου, θα είναι δύσκολο για το τουρκικό κατεστημένο να προβεί σε ακόμη
μια κίνηση αδιαλλαξίας έναντι μιας «λογικής» ελληνικής πρότασης που έχει
μάλιστα τις… ευλογίες της Ένωσης.

Πάντως, η Αθήνα δεν δίδει ιδιαίτερη σημασία στην παρέμβαση του συμβούλου του
κ. Ετζεβίτ, ναυάρχου ε.α. Γκιουβέν Ερκαγιά.

Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα «Σαμπάχ», ο κ. Ερκαγιά απέστειλε τετρασέλιδη
επιστολή στον Τούρκο πρωθυπουργό, με την οποία προτείνει την κατάργηση της
στρατιάς του Αιγαίου, στο πλαίσιο αμοιβαίων υποχωρήσεων στα Ελληνοτουρκικά.

Ωστόσο, συνδέει μια τέτοια κίνηση με τη δέσμευση της Ελλάδας ότι δεν θα
επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα πέραν των έξι μιλίων, αλλά και με την
αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου.

Πιο χρήσιμη θεωρείται η πρόταση του κ. Ερκαγιά ­ ο οποίος έχει συναντηθεί και
με Έλληνες αξιωματούχους και νομικούς ­ για επίλυση του θέματος της
υφαλοκρηπίδας διά του Δικαστηρίου της Χάγης ή με διεθνή διαιτησία ή με πάγωμα
του προβλήματος.

Διπλωματικοί κύκλοι επισημαίνουν πάντως ότι ο κ. Ερκαγιά, παρά την πείρα του
και τη στενή του σχέση με τον κ. Ετζεβίτ, δεν είναι πλέον τόσο «μέσα στα πράγματα».