Η Ελλάδα στον «σκληρό πυρήνα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης

«Στην ευελιξία είμαστε πλέον… πιο ευέλικτοι». Με τη φράση αυτή περιγράφει
έμπειρος διπλωμάτης την απομάκρυνση της Αθήνας από την πάγια θέση της ενάντια
στην «Ευρώπη των δύο ταχυτήτων». Και όπως εξηγεί, η μεταστροφή αυτή είναι
συνέπεια και της αλλαγής που έχει επέλθει στη θέση της χώρας: οι επιδόσεις της
ελληνικής οικονομίας και η ένταξή της, από την 1η Ιανουαρίου, στον ευρωχώρο,
αλλά και ο μεγάλος αριθμός των υποψηφίων για ένταξη χωρών καθιστούν πλέον την
Ελλάδα ένα μικρό ίσως, αλλά αναμφισβήτητο κομμάτι του «σκληρού πυρήνα» της
Ε.Ε. Και στο πλαίσιο αυτό, το περίφημο «βέτο» χάνει στην πράξη έναν από τους
βασικούς του υπερασπιστές.

Η εξέλιξη της ελληνικής πολιτικής και οικονομίας έχει ως αποτέλεσμα και τη
σταδιακή, διακριτική, αλλά σταθερή απομάκρυνση από τη λογική της αντιπαλότητας
απέναντι στην ευελιξία, όπως ονομάζεται στην κοινοτική γλώσσα το καθεστώς των
«δύο ταχυτήτων».

Η αρχή της ευελιξίας

Ο «κύβος» ­ το αν δηλαδή η Ευρώπη θα υιοθετήσει την αρχή της ευελιξίας ­ θα
ριφθεί τον Δεκέμβριο, στη Σύνοδο Κορυφής της Νικαίας, όπου και θα λήξει η
Διακυβερνητική Διάσκεψη. Εκεί οι 15 ηγέτες θα αποφασίσουν εάν στο εξής θα
μπορούν κάποιες χώρες ­ που, πάντως, θα είναι πάνω από τις μισές ­ να
προχωρούν μόνες τους στην εφαρμογή πολιτικών που οι άλλες αρνούνται.

Ένα παράδειγμα; Μπορούν, λόγου χάρη, ορισμένα κράτη-μέλη να αποφασίσουν ότι
πρέπει να υπάρξει μεταξύ τους συντονισμός στο ζήτημα των ασφαλιστικών
συστημάτων ­ να μην υπάρχει αυτή η διασπορά συστημάτων, κανόνων, εισφορών,
απολαβών κ.λπ. Θα μπορούν να το κάνουν, χωρίς όμως ταυτοχρόνως να υποχρεώνεται
η Σουηδία ­ για παράδειγμα ­ που έχει καλύτερο σύστημα να εναρμονισθεί με
αυτές. Αντιστοίχως, οι πολιτικές για το περιβάλλον, τη φορολογία, την
απασχόληση μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο της ευελιξίας.

Η εξωτερική πολιτική έτσι κι αλλιώς, από την υπάρχουσα συνθήκη, αποκλείεται
από την «ατζέντα» των θεμάτων. Υπάρχει, ωστόσο, ένα ερωτηματικό σε ό,τι αφορά
την άμυνα ­ εάν, δηλαδή, κάποιες χώρες θα μπορούν να έχουν στενότερη
συνεργασία μεταξύ τους απ’ ό,τι με τις υπόλοιπες.

Διπλωματικές πηγές του υπουργείου Εξωτερικών έλεγαν ότι ειδικά στο ζήτημα της
άμυνας η χώρα μας έχει κάθε δικαίωμα να επιδιώκει την ευελιξία. Και τούτο
διότι στο πλαίσιο αυτής θα μπορεί να κατοχυρώσει την «αμοιβαία συνδρομή σε
περίπτωση κινδύνου» με άλλες επτά, τουλάχιστον, χώρες. Σημειώνεται ότι η αρχή
της αμοιβαίας συνδρομής ήταν πάγια επιδίωξη της Αθήνας, χωρίς ποτέ να
καταφέρει να το «περάσει» στην Ένωση.

Η θέση του Φίσερ

Την ώρα, πάντως, που στην Αθήνα ασχολούνται ­ στον… βαθμό που ασχολούνται ­
με το πόσο προωθημένη θα είναι η θέση της χώρας για την ευελιξία, στην καρδιά
της Ευρώπης έχει ανάψει η συζήτηση για την Ευρώπη, με αφορμή τη
Διακυβερνητική. Τελευταίως, τα νερά τάραξε ο Γιόσκα Φίσερ, ο Γερμανός υπουργός
Εξωτερικών, ο οποίος επανέφερε στην ευρωπαϊκή ατζέντα μια… απαγορευμένη εδώ
και κάτι χρόνια λέξη ­ την «ομοσπονδία». Περιγράφοντας το όραμά του για την
ευρωπαϊκή ενοποίηση, ο κ. Φίσερ έκανε λόγο όχι απλώς για ευελιξία, αλλά και
για κοινό Σύνταγμα και κοινή κυβέρνηση.

Οι πλέον αρμόδιες πηγές του υπουργείου Εξωτερικών υποστηρίζουν ότι τα
συμφέροντα της Ελλάδας είναι με μια «όσο το δυνατόν πιο ομοσπονδιακή Ευρώπη».
Το ερώτημα που προκύπτει, ωστόσο, δεν είναι τι λέει η Ελλάδα, αλλά εάν η
Γαλλία κι η Γερμανία θα παρουσιάσουν κοινή «πλατφόρμα» στη Διακυβερνητική ­
κάτι που οι δύο χώρες έχουν κάνει σε όλα τα μεγάλα σταυροδρόμια της Ευρώπης,

ερχόμενες συνήθως σε αντίθεση με τη Βρετανία, που… ανατριχιάζει και μόνο στο
άκουσμα της λέξης «ομοσπονδία». Το

πιθανότερο είναι ότι και αυτή τη φορά

Παρίσι και Βόννη θα συμπλεύσουν ­ το πρώτο άλλωστε δεν έχει κρύψει την πρόθεσή
του στη γαλλική προεδρία, το δεύτερο εξάμηνο του 2000, να φέρει στο επίκεντρο
των διεργασιών τη μελλοντική Ευρώπη.

Οι κατευθυντήριες γραμμές

Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός έχει μια μακρά ανάμειξη στα ευρωπαϊκά τεκταινόμενα ­
και στο παρελθόν έχει υποστηρίξει άκρως προωθημένες «ευρωπαϊστικές» απόψεις.
Σηματοδότηση του ενδιαφέροντός του για τη Διακυβερνητική υπήρξε άλλωστε και το
γεγονός ότι επέλεξε προσωπικά τον εκπρόσωπο της χώρας στη Διακυβερνητική ­ τον
καθηγητή κ. Π. Ιωακειμίδη. Ωστόσο, από την αρχή του 2000, βοηθούσης και της
εσωστρέφειας που δημιουργεί η προεκλογική περίοδος, δεν έχει υπάρξει κάποιο
δείγμα κυβερνητικού ενδιαφέροντος για τη Διακυβερνητική. Μια εικόνα, βέβαια,
που θα ανατραπεί εκ των πραγμάτων στη Σύνοδο Κορυφής του Πόρτο, στις 19
Ιουνίου. Εκεί, πέραν της εισόδου της Ελλάδας στην ΟΝΕ, θα αποφασισθούν κι οι
κατευθυντήριες γραμμές για τη Διάσκεψη.

Κυβερνητικές πηγές, πάντως, έλεγαν ότι «δεν είναι απλό» να εμφανισθεί η Ελλάδα
ανεπιφύλακτος υπέρμαχος του ομοσπονδιακού συστήματος. Κι αυτό διότι επί σειρά
ετών έχει κάνει «σημαία» το θέμα του βέτο ­ με το οποίο τόσο η ευελιξία όσο κι
ένα έστω κι εμβρυακό ομοσπονδιακό σύστημα δεν συνάδουν πλήρως…