Σχέδια επέκτασης σε Ουγγαρία, Ρουμανία και Βουλγαρία

Αν και οι επιχειρηματικές τους δραστηριότητες είναι ακόμα περιορισμένες στις
χώρες των Βαλκανίων και της Βαλτικής, οι Έλληνες βιομήχανοι βλέπουν θετικά την
επικείμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις χώρες αυτές εκτιμώντας ότι
οι νέες συνθήκες που θα δημιουργηθούν θα λειτουργήσουν προς την κατεύθυνση της
αξιοποίησης των ευκαιριών από τους επιχειρηματίες εκείνους που θέλουν να
ανοίξουν για τα προϊόντα τους νέες αγορές.

Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών αλλά και πρόσφατη
έρευνα του ΣΕΒ, η οποία αφορά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις
επιπτώσεις στην ελληνική βιομηχανία και ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 1999, το
56% των Ελλήνων βιομηχάνων θεωρούν ότι η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα
επηρεάσει σημαντικά τη μορφή της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Η αύξηση των
εμπορικών συναλλαγών λόγω της μείωσης των δασμών, η ταχύτερη και ασφαλέστερη
διασυνοριακή μεταφορά προϊόντων, καθώς και η επέκταση της επενδυτικής
δραστηριότητας είναι μερικά από τα πλεονεκτήματα που οι Έλληνες βιομήχανοι
πιστεύουν ότι θα επιφέρει η νέα διεύρυνση. Όμως, δεν κρύβουν ότι η
εντατικοποίηση του ανταγωνισμού θα αποτελέσει ένα από τα σοβαρότερα
μειονεκτήματα τα οποία ­ σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας ­ θα προκύψουν
μετά την ένταξη των νέων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναφέρουν μάλιστα ότι ο
ανταγωνισμός αυτός εντοπίζεται κυρίως στις επιχειρήσεις από χώρες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα αναπτυχθούν στις νέες αγορές μετά τη διεύρυνση αλλά
και στις επιχειρήσεις των υποψήφιων χωρών.

Οι νέες αγορές

Οι Έλληνες επιχειρηματίες σκοπεύουν να αναπτύξουν επιχειρηματικές
δραστηριότητες, κατά σειρά προτεραιότητας, στη Βουλγαρία (54%), στην Κύπρο
(50%), στη Ρουμανία (48%) και στην Ουγγαρία (42%), ενώ μικρότερα ποσοστά στις
προτιμήσεις τους κατέχουν άλλες χώρες, όπως η Τσεχία, η Πολωνία, η Σλοβενία, η
Σλοβακία, η Λιθουανία, η Εσθονία και η Λετονία.

Ήδη μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις έχουν, από τα μέσα της δεκαετίας του ’90,
σημαντική παρουσία στην περιοχή των Βαλκανίων και παρά το γεγονός ότι ο
πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία δημιούργησε σημαντικά προβλήματα, στα σχέδιά τους
για τα επόμενα χρόνια είναι η επέκτασή τους στην περιοχή, σε χώρες όπου ήδη
έχουν δραστηριοποιηθεί αλλά και σε άλλες περιοχές στις οποίες θεωρούν ότι
υπάρχουν σημαντικές ευκαιρίες. Τρεις στις 10 ελληνικές επιχειρήσεις έχουν ήδη
ξεκινήσει την προετοιμασία τους για την αξιοποίηση των νέων ευκαιριών, χωρίς
όμως να παραβλέπουν τις δυσκολίες που υπάρχουν στο θεσμικό καθεστώς των χωρών.
Η στρατηγική που ακολουθούν στην προσπάθειά τους για αποτελεσματικότερη
αντιμετώπιση του ανταγωνισμού που θα προκύψει επικεντρώνεται στις επενδύσεις
σε μηχανολογικό εξοπλισμό, την ενημέρωσή τους για τις ιδιωτικοποιήσεις στις
χώρες αυτές αλλά και τη συμμετοχή τους σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από
την Ευρωπαϊκή Ένωση, την ανάπτυξη επαφών με επιχειρήσεις των υποψήφιων χωρών
και την παρουσία τους στις αγορές των χωρών μέσω της ίδρυσης μονάδων ή
συνεργασιών με τοπικές επιχειρήσεις, αντιπροσώπους ή, τέλος, αξιοποιώντας κάθε
μορφής δυνατή συνεργασία.

Στο πλαίσιο του Πανελλήνιου Βιομηχανικού Συνεδρίου, στα τέλη του Ιανουαρίου
του τρέχοντος έτους, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος,
Βασίλης Τακάς, είχε αναφερθεί στο Ελληνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης των
Βαλκανίων, συνολικού προϋπολογισμού 180 δισεκατομμυρίων δραχμών, τονίζοντας
χαρακτηριστικά ότι «η έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίησή του θα δημιουργήσει
νέες πρόσθετες αναπτυξιακές ευκαιρίες στην οικονομία» και ότι δημιουργείται
μια νέα ευκαιρία για τις ελληνικές επιχειρήσεις να επεκταθούν στα Βαλκάνια και
να δημιουργήσουν διεθνείς συνεργασίες που θα τις βοηθήσουν ώστε να αποκτήσουν
το κρίσιμο μέγεθος που θα τις καταστήσει ανταγωνιστικές και σε ευρωπαϊκό
επίπεδο. Ο κ. Τακάς είχε δηλώσει ότι η σταδιακή ένταξη των χωρών αυτών στην
Ευρωπαϊκή Ένωση τα επόμενα χρόνια θα σημαίνει την αυτόματη επέκταση των
ελληνικών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά.

«Οι αγορές των Βαλκανίων, της Μέσης Ανατολής και της πρώην ΕΣΣΔ αναδεικνύονται
οι σημαντικότερες για τις ελληνικές επιχειρήσεις» είναι το συμπέρασμα της
έρευνας που πραγματοποίησε μεταξύ των επιχειρήσεων-μελών του ΣΕΒ η Μονάδα
Διεθνούς Συνεργασίας. Συγκεκριμένα, το 93% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι έχουν
επεκτείνει τη δραστηριότητά τους στις αγορές του εξωτερικού. Η πλειονότητα των
ελληνικών επιχειρήσεων κατευθύνει τις εξαγωγές της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως
σημαντικός είναι και ο αριθμός των επιχειρήσεων εκείνων οι οποίες εξάγουν σε
χώρες της Βαλκανικής. Μάλιστα, οι χώρες στις οποίες προτίθενται να προβούν σε
επενδύσεις, επειδή αποτελούν αγορές προτεραιότητας, είναι αυτές των Βαλκανίων
(Ρουμανία, Αλβανία, Βουλγαρία και Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας)
και ακολουθούν οι χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (Μολδαβία, Ουκρανία και
Ρωσία).

Τα προβλήματα

Η εξαγωγική δραστηριότητα από τις ελληνικές επιχειρήσεις αποτελεί τη
συνηθέστερη μορφή επιχειρηματικής δραστηριότητας. Έξι στις 10 ελληνικές
επιχειρήσεις εξάγουν στην Κύπρο, ενώ μόνο το 2,1% προωθεί προϊόντα προς τη
Λιθουανία. Άλλες δραστηριότητες, όπως η εξαγωγή υπηρεσιών και τεχνογνωσίας,
καθώς και η ίδρυση μονάδων, βρίσκουν πιο πρόσφορο έδαφος σε χώρες όπως στη
Βουλγαρία και στη Ρουμανία, σε αντίθεση με την Κύπρο όπου μέχρι πρόσφατα
υπήρχαν σημαντικοί περιορισμοί στις ξένες επενδύσεις, κάτι που αναμένεται να
αλλάξει, καθώς η αλλαγή του νομικού και θεσμικού πλαισίου στη χώρα αυτή
εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε αύξηση των επενδύσεων. Όμως, οι ελληνικές
επιχειρήσεις έχουν ακόμα μακρύ δρόμο, καθώς στις χώρες αυτές εξακολουθούν να
υπάρχουν σημαντικά προβλήματα. Στη Βουλγαρία τα σημαντικότερα προβλήματα που
καλούνται να αντιμετωπίσουν οι Έλληνες επιχειρηματίες είναι το ύψος των
δασμών, το ανεπαρκές θεσμικό πλαίσιο, το τραπεζικό σύστημα της χώρας και οι
τελωνειακές διατυπώσεις. Στη Ρουμανία προστίθεται και ο τρόπος διακανονισμού
των πληρωμών, ενώ στην Ουγγαρία και στην Πολωνία η ανεπάρκεια διαφάνειας στις
διαδικασίες πώλησης των κρατικών επιχειρήσεων αλλά και στην ενημέρωση για
κρατικές προμήθειες, καθώς και οι δυσκολίες στις διαδικασίες συμμετοχής. Την
ίδια εικόνα με μικρές διαφοροποιήσεις παρουσιάζουν και οι υπόλοιπες χώρες
εκτός της Κύπρου, όπου οι Έλληνες επιχειρηματίες αναφέρουν ότι δεν
αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα στις δραστηριότητές τους.

Πάντως, η ένταξη της Κύπρου, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας ενδιαφέρουν
περισσότερο τους Έλληνες επιχειρηματίες και αυτό διότι στις χώρες αυτές έχουν
ήδη σημαντική παρουσία. Ενώ η απόσταση, όπως και οι καταναλωτικές συνήθειες
των χωρών αυτών, καθώς και τα μεγέθη της αγοράς, αποτελούν σημαντικούς
παράγοντες οι οποίοι οδηγούν μια επιχείρηση να πραγματοποιήσει άνοιγμα στις
εκεί αγορές.